• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Rozmowa z lekarzem – poradnik dla nastolatków

Życie staje się znacznie bardziej skomplikowane, gdy jesteś nastolatkiem. Oprócz emocjonalnych i fizycznych przemian, z którymi się mierzy, pojawia się więcej wyborów i decyzji do podjęcia oraz większe stresy związane ze szkołą, sportem, pracą, rodziną, a nawet przyjaciółmi.

Z kim więc porozmawiać o swoich problemach fizycznych i emocjonalnych? Czasami przyjaciele lub rodzice mogą pomóc, ale zawsze możesz porozmawiać też ze swoim lekarzem.

Dlaczego warto rozmawiać z lekarzem?

Kiedy byłeś dzieckiem, rodzice zajmowali się umówionymi wizytami, receptami i dbaniem o przyjmowanie leków. Teraz, gdy dorastasz, możesz chcieć – lub być o to prosiony – abyś sam przejął kontrolę nad swoją opieką medyczną.

Z wiekiem problemy, z jakimi się mierzy, stają się bardziej złożone i osobiste. Kwestie zdrowotne, które kiedyś były proste, mogą teraz dotyczyć rozwoju seksualnego, emocji lub problemów z wagą. Ważne jest znalezienie kogoś, kto jest nie tylko kompetentny, ale komu ufasz.

Wielu nastolatków czuje się swobodnie rozmawiając z rodzicami na każdy temat, w każdej chwili. Ale bądźmy szczerzy – nie każdy tak czuje. Niektórzy nastolatkowie – nawet ci, którzy mają dość otwarte relacje z rodzicami – po prostu nie czują się komfortowo, dyskutując z matką lub ojcem o pewnych tematach.

Tutaj z pomocą przychodzi lekarz lub pielęgniarka.

Lekarze i pielęgniarki są przeszkoleni, by pomagać w problemach zdrowotnych i emocjonalnych. Możesz z nimi rozmawiać, oni zadają pytania i sprawdzają, co Cię martwi. To ich praca.

Nawet jeśli na początku czujesz zakłopotanie, poruszając tematy osobiste (jak rozwój fizyczny czy zdrowie seksualne), warto wiedzieć, że lekarze mają do czynienia z takimi sprawami – i ze wszystkimi możliwymi – na co dzień. A czasem ryzyko nie rozmowy z lekarzem może przeważyć nad chwilowym dyskomfortem związanych z poruszeniem delikatnych kwestii zdrowotnych.

Specyficzne problemy nastolatków

Może rozwijasz się później lub wcześniej niż Twoi rówieśnicy i chcesz wiedzieć, co się dzieje. Mogą pojawiać się chwile, w których czujesz się bardziej zestresowany lub zły niż zwykle. Nowe uczucia i zachowania seksualne mogą być mylące. Tematy, o których nigdy nie musiałeś myśleć, takie jak choroby przenoszone drogą płciową (ChPŁ) i ciąża, mogą nagle stać się aktualne.

Jak porozmawiać o wstydliwych sprawach?

To w zupełności normalne, by czuć nerwowość, rozmawiając z lekarzem o seksie, narkotykach, problemach z jedzeniem, wagą, depresji, myślach samobójczych, a nawet o nieprzyjemnym zapachu ciała.

Powinieneś móc porozmawiać z lekarzem o wszystkim, ale łatwiej to powiedzieć niż zrobić. Badanie i pytania o ciało mogą też być zastraszające, zwłaszcza gdy lekarz musi zbadać miejsca, które zawsze uważałeś za prywatne, takie jak narządy płciowe czy piersi.

Pamiętaj o tych rzeczach, by ułatwić sobie rozmowę:

• Twój lekarz to już widział. Większość lekarzy opiekowała się setkami, a nawet tysiącami pacjentów, więc usłyszała, widziała, a nawet poczuła prawie wszystko. Niezależnie od tego, jak problematyczna sprawa wydaje Ci się, prawdopodobnie nie zaskoczy lekarza.
• Lekarz jest tu, by pomóc, nie oceniać ani karać. Jeśli od zawsze chodzisz do tego samego lekarza, możesz się zastanawiać, czy będzie rozczarowany, gdy chcesz porozmawiać o seksie lub sprawach osobistych. To jednak codzienność lekarzy.
  • Lekarz dba o Twoje zdrowie, nie ocenia Cię za to, co zrobiłeś lub nie zrobiłeś. Dlatego osoba zmartwiona delikatnym tematem, np. chorobą przenoszoną drogą płciową, nie powinna unikać wizyty. Nieleczenie takich stanów może tylko pogorszyć stan zdrowia lub prowadzić do trwałych problemów, jak niepłodność. Rola lekarza to słuchanie z szacunkiem, badanie, edukacja i leczenie, a nie krytykowanie. Jeśli uważasz, że lekarz Cię ocenia lub moralizuje, porozmawiaj z rodzicami o znalezieniu innego specjalisty.
• Twoim zadaniem jest otwarta rozmowa o objawach i problemach. Lekarz nie może Ci pomóc, jeśli nie powiesz całej prawdy. Nawet jeśli czujesz dyskomfort, szczerość przyniesie Ci korzyści. Większość lekarzy zdaje sobie sprawę, że pacjenci mogą czuć się niekomfortowo, poruszając tematy delikatne, i starają się być dobrymi słuchaczami.
  • Jeśli czujesz, że nie możesz ująć swoich obaw w słowa, przyjdź na wizytę z napisana listą problemów, objawów, pytań i niepokojów, którą prześlesz lekarzowi. To może uruchomić komunikację i pomóc Ci się zrelaksować. Wielu ludzi odkrywa, że po poruszeniu temacie i przejściu przez pierwsze chwile nerwowości, czują się znacznie lepiej, mówiąc otwarcie.

Czy rodzice muszą być zaangażowani?

Wielu nastolatków czuje się komfortowo, rozmawiając z rodzicami o wszystkich kwestiach medycznych, inni woleliby zachować pewne aspekty zdrowia w tajemnicy. Ponieważ rodzice zazwyczaj muszą pozostać zaangażowani do osiągnięcia 18. roku życia, warto znaleźć „złoty środek”, który zaspokoi Twoje potrzeby prywatności i oczekiwania rodziców.

Oto kilka pomysłów, jak podejść do rozmowy z rodzicami o przejęciu kontroli nad opieką medyczną:

• Wyraź chęć aktywnego udziału w swojej opiece medycznej. Zacznij od rozmowy z rodzicami o rzeczach, które chciałbyś obsłużyć samodzielnie: umawianie wizyt, dzwonienie do lekarza z pytaniami, wizyta u lekarza samemu przez część czasu. Większość lekarzy zgodi się na samodzielną wizytę nastolatka, jeśli rodzic zadzwoni i wyrazi zgodę na leczenie.
• Zrównoważ swoje potrzeby z potrzebami rodziców. Rodzice nie tylko chcą zapewnić Ci najlepszą opiekę, mogą też musieć zostać zaangażowani z innych powodów, np. ubezpieczenia. Większość stanów wymaga zgody rodzica na pewne badania i leczenie (choć istnieją sprawy, które możesz zachować w tajemnicy – więcej o tym później).
  • Niektórzy lekarze sugerują, by na początku wizyty spotkali się z lekarzem zarówno Ty, jak i rodzic. Rodzice mogą pomóc, podając informacje o Twojej (i rodzinnej) . W tym momencie, jeśli wolisz, lekarz może poprosić rodzica o wyjście, byś mógł rozmawiać i być badany w prywatności. Jeśli masz prywatne pytania lub obawy, to dobry moment, by je poruszyć.
    
    Czasem musisz porozmawiać z lekarzem z wyprzedzeniem, nie dopiero po pojawieniu się problemu. Np. jeśli rozważasz rozpoczęcie życi seksualnych lub stosowanie specjalnej diety, musisz rozmawiać otwarcie i szczerze z zaufanymi ekspertami medycznymi.
• Poproś rodzica o pomoc w znalezieniu nowego lekarza, jeśli go potrzebujesz. Masz prawo do lekarza, u którego czujesz się komfortowo i który traktuje Cię z szacunkiem. Oczywiście lekarz, u którego chodzisz od dziecka, zna Twoją historię chorób, ale jeśli z jakiegokolwiek powodu nie czujesz się u niego swobodnie, co robisz? Zapytaj rodziców o znalezienie innego lekarza, któremu ufają Wy obaj. Czasem pomaga powiedzenie, że chcesz znaleźć lekarza z dużym doświadczeniem w leczeniu nastolatków.

Czy mogę zachować wizytę w tajemnicy?

Dobrze jest najpierw porozmawiać z rodzicami o takich sprawach, a wielu nastolatków tak robi. Ale jeśli rozmowa z rodzicem lub innym odpowiedzialnym dorosłym w rodzinie nie jest możliwa, wciąż musisz zadbać o dobrą opiekę. Tu na scenę wkracza tajemnica lekarska.

Opieka poufna oznacza, że Twoje leczenie pozostaje między Tobą a lekarzem – nie musisz uzyskiwać zgody rodzica. Tajemnica lekarska sprzyja szczerości i otwartości między pacjentem a lekarzem. Większość stanów gwarantuje nastolatkom poufną opiekę w delikatnych kwestiach medycznych, takich jak edukacja i leczenie w zakresie zdrowia seksualnego, problemy psychiczne (samobójstwo, depresja) oraz uzależnienia. Edukacja i leczenie zdrowia seksualnego obejmuje poradnictwo, antykoncepcję, opiekę w ciąży oraz badania i leczenie ChPŁ.

Gdzie można uzyskać te usługi? Wielu lekarzy rodzinnych zgadza się na poufne leczenie nastolatków. Możesz zapytać swojego lekarza rodzinnego, czy to zrobi. Jeśli nie jesteś pewien, czy leczenie będzie poufne, zapytaj wcześniej: niektórzy lekarze gwarantują poufność tylko przy zgrodzie rodzica. Większość lekarzy trzyma sprawy w tajemnicy, chyba że uważają, że pacjent jest w niebezpieczeństwie lub zagraża innym – w takich przypadkach lekarz musi poinformować rodziców.

Niektóre szkoły oferują przychodnie szkolne w godzinach nauki. Nastolatek może też udać się do przychodni, np. Planned Parenthood, lub do ginekologa (lekarza specjalizującego się w zdrowiu reprodukcyjnym) w publicznej przychodni, by uzyskać poufne porady i leczenie w sprawach zdrowia seksualnego. Jeśli nie chcesz, by rodzice dowiedzieli się i nie możesz skorzystać z ich ubezpieczenia, te placówki zazwyczaj oferują tańsze usługi lub ułatwiają płatność nastolatkom. Większość przychodni szkolnych i publicznych leczących nastolatków bardzo dba o poufność.

Wielu rodziców chętnie zgadza się na wizytę u lekarza, jeśli jest potrzebna. Porozmawiaj z rodzicami o możliwości prywatnej wizyty, gdy to konieczne. Gabinet lekarza może musieć zadzwonić z poufnymi wynikami badań. Powiedz lekarzowi, jaki sposób kontaktu jest najbezpieczniejszy, np. prywatny telefon komórkowy. Ponieważ rachunek lekarza musi zostać opłacony, porozmawiaj z rodzicami i lekarzem o tym, jak to zrobić, zachowując poufność wizyty.

Im lepiej znasz swoje ciało, tym lepiej możesz kontrolować swoje zdrowie. Znalezienie lekarza, którego szanujesz i który szanuje Cię, z kim możesz być otwarty, to świetna droga do przejęcia kontroli nad swoim zdrowiem na resztę życia.