Etap tożsamości w rozwoju nastolatków

Adolescencja może być myląca. To okres przejściowy, gdy nastolatkowie muszą zadawać sobie trudne, ale ważne pytania: kim są i куда idą. Jeden z najbardziej wpływowych psychiatrów w rozwoju osobowym to Erik Erikson, który w 1956 r. ułożył osiem etapów rozwoju – teoria wciąż uważana za aktualną.

Kryzys

W tym etapie nastolatkowie zadają pytanie: „Kim jestem?”. Aby uzyskać satysfakcjonującą odpowiedź, muszą zmierzyć się z kryzysem psychicznym. Erikson opisuje ten kryzys jako „Tożsamość vs. Rozproszenie ról”. Nastolatek musi znaleźć tożsamość, albo doświadczy chaosu w roli społecznej.

Tożsamość

Tożsamość to to, jak widzisz siebie i jak myślisz, że Cię postrzega świat. W etapie tożsamości nastolatka myśli i analiza nad nią jest intensywna. Nastolatek angażuje się w różne persony, słucha różnych gatunków muzyki, toczy się z różnymi ludźmi. Im więcej dowiaduje się, co lubi, a co nie – tym bliżej jest założenia tożsamości i dojrzewania psychicznego. Ale wciąż ciśnienie by pasować do innych bywa silne – więc mylące jest dowiedzenie się, kim naprawdę jesteś, a nie kim chcesz się wydawać.

Rozproszenie ról

Bo dla nastolatków tak ważne jest pasowanie do grupy i posiadanie przyjaciół – panuje wiele zamieszania, kim naprawdę są. Jeśli nie odkryją prawdziwego „ja”, ryzykują izolacją i dezorientacją. Rozproszenie ról to negatywna strona etapu tożsamości – konsekwencja nieodkrycia własnej tożsamości. Może być też wywołane przez dorosłych zmuszających do wcześniejszego zobowiązania tożsamościowego lub ograniczających eksplorację.

Bunt

W trakcie eksploracji tożsamości nastolatek może buntować się przeciw różnym koncepcjom lub stylom życia, angażując się w nie i odrzucając. To też czas na odrzucenie przekonań, które nie służą. Może przyjąć nowe poglądy polityczne, formy samoekspresji, pomysły zawodowe. Często te nowe postawy mają przeciwną stronę (polityczną,etyczną) i zmuszają do buntu przeciwko przeciwnej idei, by utwierdzić własne stanowisko.

Moratorium

Erikson uważał, że w procesie szukania tożsamości wielu nastolatków, zwłaszcza z klas średniej i wyższej, można pozwolić na odstąpienie od normalnych obowiązków. To „moratorium” to czas, gdy nastolatkowie mogą skupić uwagę na tym, kim są jako osoby, a mniej na zarabianiu czy celach szkolnych.

Przejście do młodej dorosłości

Jeśli nastolatek pomyślnie ustalił tożsamość lub przynajmniej czuje się z nią komfortowo – może przejść do młodej dorosłości we właściwym czasie (zazwyczaj 17–18 lat). Jeśli jednak kryzys „Tożsamość vs. Rozproszenie ról” nie został rozwiązany i tożsamość nie znaleziona – Erikson wierzył, że rozproszenie ról przeniesie się do młodej dorosłości, a nawet na całe życie.