Aktywności dla dzieci autystycznych: komunikowanie potrzeb sensorycznych

Wielkie zachowanie dziecka autystycznego wynika z nadzwyczaj silnego skupienia na potrzebach sensorycznych. Dla dziecka autystycznego gra w karty – pretekst do spotkania i rozmowy przyjaciół – to raczej szansa na cieszenie się dźwiękiem tasowania, fakturą gładkich kart, ich układaniem w konkretnym porządku. Ale to nie są rzeczy, które dziecko samowolnie Ci wyrazi; Ty, jako rodzic, musisz użyć pośrednich dróg, by zrozumieć sensoryczne potrzeby dziecka.

Komunikacja bez słów

Trudno odróżnić rytuały od zachowań sensorycznych. Jeśli dziecko powtarza te same słowo/głosy lub czynności (np. ciągłe przeglądanie stron książki) – zastanawiasz się: OCD-czy sensoryczne? Aby zrozumieć – dołącz do dziecka, naśladuj jego ruchy i dźwięki. Jeśli naśladuje Cię – prawdopodobnie robi to dla sensorycznej przyjemności z dźwięków. W ten sposób pośrednio komunikuje Ci, jakie dźwięki lubi.

Triada: potrzeby sensoryczne – emocje – wyrażanie

Dziecko autystyczne działające impulsem sensorycznym rzadko ogłasza rodzicom, jak czuje. Np. sięga i gładzi Twoją twarz dla przyjemności miękkiej faktury. Dzieci wyższego funkcjonowania mogą wewnętrznie lub werbalnie nazwać emocje – z pomocą rodziców. Werybalizuj jej monolog: „Przyjemnie dotykać gładkiej skóry, prawda?”. Tak łączysz jej potrzeby sensoryczne, emocje i ich wyrażanie.

„Gdybyś był w jego butach”

Dzieci autystyczne lubią analizę. Gdy dyskusja o ich emocjach nie działa – przejdź na analityczną dyskusję o wrażeniach. Pomaga w obszarach słabych: język ciała. Np. wyjdźcie na obserwację ludzi – dyskutujcie, dlaczego ludzie stoją, mówią, się uśmiechają tak, a nie inaczej. Zgodnie z „The Empathy Imbalance Hypothesis of Autism” (Psychological Record, 2009), bo brakuje im theory of mind (zdolność empatyzowania), używają własnych emocji do oceny innych. Ich przypisywanie emocji innym = pośrednie wyrażanie własnych wrażeń, wyobrażając się w cudzej skórze. Możesz dowiedzieć się więcej o sensorycznych oczekiwaniach dziecka, pytając: jak byś się czuł, gdybyś był jedną z obserwowanych osób?

Rozszerzanie horyzontów nowości

Skłonność do rutyn i rytuałów u dzieci autystycznych często wyklucza poszukiwanie nowości. Z jednej strony – łatwo zadowolić (rodzice wiedzą, co lubią). Z drugiej – mogą przegapić podstawową ludzką potrzebę nowych doświadczeń sensorycznych. Stopniowo wprowadzając nowe doświadczenia – testujesz reakcje: nowe jedzenie, zapachy, faktury. Stopniowo: kilka nowych warzyw do standardowej sałatki, nowy serial TV. Tak uzyskasz lepszy obraz zakresu nowości sensorycznej, jaką dziecko akceptuje.

Previous:

Next: