Aktywności dla dzieci autystycznych: komunikacja potrzeb sensorycznych

Wiele zachowań dziecka autystycznego wywodzi się z nadwrażliwych potrzeb sensorycznych. Gra w karty – dla neurotypowych: pretekst do spotkania i rozmowy. Dla autystyka: przyjemność dźwięku tasowania, gładkości kart, ustawiania w konkretnym porządku. To nie są rzeczy, które dziecko samowolnie wyrazi – Ty jako rodzic musisz użyć pośrednich dróg, by zrozumieć jego potrzeby sensoryczne.

Komunikacja bez słów

Trudno odróżnić rytuały od zachowań sensorycznych. Powtarzanie słów / głośne czynności (np. ciągłe przeglądanie stron książki) – OCD-owy rytuał czy przyjemność sensoryczna? Dołącz do dziecka, naśladuj jego ruchy i dźwięki. Jeśli podąża za Tobą – prawdopodobnie robi to dla przyjemności dźwiękowej. Taki sposób pośrednio komunikuje, jakie dźwięki lubi.

Triada: potrzeby sensoryczne – emocje – wyrażanie

Dziecko autystyczne działające impulsem sensorycznym rzadko ogłasza rodzicom, co czuje. Np. sięga i gładzi Twoją twarz dla przyjemności gładkości skóry. Dzieci wyżejfunkcjonujące mogą nazwać/werbalizować emocje – z pomocą rodziców. Werbalizuj jej monolog: "Przyjemnie dotykać gładkiej skóry, prawda?". Łączysz jej potrzeby sensoryczne, emocje i ich wyrażanie.

"Gdybyś był w jego butach"

Dzieci autystyczne uwielbiają analizę. Gdy rozmowa o ich emocjach nie działa – przejdź na analityczną dyskusję o wrażeniach. Pomaga w obszarach słabych: język ciała. Spacer z obserwacją ludzi: dlaczego ludzie stoją, mówią, uśmiechają się tak? (Empathy Imbalance Hypothesis of Autism, The Psychological Record, 2009): autystyczne dzieci nie mają "teorii umysłu" (empatii), więc oceniają cudze emocje przez pryzmat własnych. Ich przypuszczenia o cudzych uczuciach = pośrednie wyrażanie własnych wrażeń, wyobrażając się w cudzych butach. Pytaj: "Jak byś się czuł, gdybyś był tą osobą?" – dowiesz się więcej o jego sensorycznych oczekiwaniach.

Rozszerzanie horyzontów nowości

Skłonność do rutyn i rytuałów wyklucza poszukiwanie nowości. Z jednej strony – łatwiejsze zadowolenie (rodzic wie, co lubi). Z drugiej – pomija podstawową ludzką potrzebę nowych doświadczeń sensorycznych. Stopniowo wprowadzaj nowe doświadczenia: testuj reakcje na nowe smaki, zapachy, tekstury. Stopniowo: nowe warzywa do standardowej sałatki, nowy serial TV. Lepiej zrozumiesz zakres akceptowanej nowości sensorycznej.

Previous:

Next: