• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Zajęcia pozaszkolne: plusy i minusy nadmiernego planowania harmonogramu dziecka

Kiedy dwaj synowie Robyn Parets byli mali, ta biegła we wszystkich kierunkach po Bostonie, wożąc ich na zajęcia pozaszkolne. Jak wielu rodziców, myślała, że dzieci muszą brać udział w jak najwięcej zajęć. Ale pewnego dnia na meczu piłki nożnej 7-letniego syna Noaha zauważyła, że bardziej zainteresowany jest wyrywaniem trawy niż kopaniem piłki.

„To był moment oświecenia: moje dziecko nie lubi tego i nie jest w tym dobre”, mówi. „Nie jest typem sportowym, więc dlaczego męczę się, by dowieźć go na te mecze?”.

Odkąd dzieci były małe, Parets prowadzi Pretzel Kids, landową firmę jogi dla dzieci szkolącą dorosłych do nauczania jogi dzieci, więc znała znaczenie mindfulnessu i zarządzania stresem. Po tym momencie skupiła się na prowadzeniu dzieci do po prostu jednego zajęcia każdego, w którym byli dobrzy i które lubili – nie w to, co robią wszyscy inni.

W ostatnich dekadach rośnie presja na rodziców, by angażowali dzieci w zajęcia pozaszkolne. Częściowo to konkurencyjność rekrutacji do szkół i studiów. Innym czynnikiem jest potrzeba opieki pozaszkolnej w dzisiejszych pracujących rodzinach. Są pewne korzyści psychiczne, fizyczne i rozwojowe z udziału w zajęciach pozaszkolnych jak sport czy sztuka, ale nadmierne planowanie może zaszkodzić bardziej niż pomóc.

Trzymanie dzieci tak zajętych poza szkołą, że brakuje im wolnego czasu na zabawę czy odpoczynek, może prowadzić do stresu, lęku i depresji, mówi dr Harpreet Kaur, licencjowany psycholog kliniczny dla dzieci i nastolatków w CHOC Children’s w Orange County, Kalifornia.

„Myślę, że rodzice czują presję przygotowywania dzieci do sukcesu szkolnego, by były konkurencyjnymi kandydatami na studia i sukcesem w pracy, ale często przeoczą ten nienarzutowy czas zabawy, który daje umiejętności potrzebne do sukcesu”, mówi.

Korzyści z zajęć pozaszkolnych

Nie mylcie nas – są ważne powody, by angażować dzieci w zajęcia pozaszkolne. Kaur mówi, że poprawiają one ogólne funkcjonowanie dzieci.

Zachęca do pozytywnych nawyków

Dzieci najlepiej radzą sobie, gdy mają strukturę i rutynę, mówi, a te biorące udział w zajęciach pozaszkolnych osiągają lepsze wyniki w nauce i częściej kończą szkołę średnią.

„Te dzieci bardziej angażują się z rodzicami i są aktywniejsze w społeczności”, mówi Kaur. „Są też mniej skłonne do uzależnień lub czynności przestępczych”.

Pomaga rozwinąć umiejętności i zainteresowania

Jennifer Fink, pielęgniarka zamieniona freelance’ową pisarkę z Mayville, Wisconsin, matka czterech chłopców, założyła BuildingBoys.net, by pomagać rodzicom i nauczycielom lepiej wspierać chłopców. Mówi, że zajęcia pozaszkolne „dają dzieciom szansę na rozwinięcie umiejętności, poznanie swoich zainteresowań i nawiązanie kontaktu z innymi, którzy dzielą te same pasje”.

Rozwija umiejętności zarządzania czasem

Fink odkryła, że zajęcia pozaszkolne uczą też zarządzania czasem.

„Czasami dziecko chce robić wiele rzeczy, a nam to wydaje się za dużo”, mówi. „Widzę wartość w pozwoleniu im spróbować i zobaczyć, jak pójdzie. Jeśli wszystkie te rzeczy są im naprawdę ważne, mogą znaleźć sposób, by to ogarnąć i nauczyć się cennych umiejętności zarządzania czasem – jak zrobić zadania domowe, nawet grając w drużynie i chodząc na taniec”.

Wady nadmiernego planowania

Niestety, nadmierne obciążanie dzieci zajęciami pozaszkolnymi może kosztować i dzieci, i rodziców, i staje się coraz powszechniejsze – alarmujący trend, jaki Kaur obserwuje w praktyce.

Przerywa cenny czas nienarzutowej zabawy

Kaur mówi, że za mało informacji jest o tym, jak cenna jest zabawa.

„Nienarzutowa zabawa rozwija umiejętności społeczne, a dzieci uczą się rozwiązywania problemów”, mówi. „Pozwala im być kreatywnymi myślicielami, rozwija asertywność i uczą się radzenia sobie z emocjami negatywnymi. Jeśli pomyślisz o dzieciach w konflikcie na placu zabaw, muszą radzić sobie z tym bez dorosłych”.

Kaur mówi, że nienarzutowa zabawa stała się tak odpriorytetyzowana, że raport AAP niedawno zachęcił pediatrów do przepisywania zabawy, by stała się powszechniejsza.

Wyzwala stres, lęk i depresję

Gdy dzieci są zbyt nadplanowane i zestresowane, są bardziej narażone na lęk, drażliwość, zmęczenie i rozpraszanie, mówi Kaur. Dodaje, że wskaźniki lęku i depresji w populacji nastolatków są już dość wysokie, a „nadplanowanie dzieci tylko te wskaźniki zwiększa”.

Zwiększa presję na rodziców

Oprócz stresu dzieci, Fink mówi, że to trudne też dla rodziców, którzy często muszą być w większej liczbie miejsc naraz, niż to fizycznie możliwe.

„Myślę, że rodzice muszą być świadomi własnej tolerancji, zdolności i energii, bo to często tam pierwsze negatywne objawy się pokazują”, mówi. „Dzieci mogą jeszcze radzić sobie, ale jeśli szalejesz, wożąc wszystkich wszędzie, to niekoniecznie warto”.

7 sposobów na znalezienie równowagi

Jeśli Twoja rodzina czuje się beznadziecznie przerezerwowana i zestresowana, dobra wiadomość: możesz dużo zrobić, by odzyskać równowagę.

1. Stwórz wizualny harmonogram

Kaur poleca rodzicom stworzenie wizualnego przypomnienia wszystkiego, co się dzieje – kalendarza lub listy zajęć – i kolorowanie go wedle członka rodziny.

„Jeśli jedna osoba ma za dużo rzeczy w harmonogramie, łatwo to zauważyć, i to pomaga rodzicom być bardziej świadomymi przy planowaniu harmonogramów dzieci”, mówi.

2. Zaplanuj czas luzu

Inny sposób na pomoc zajętym dzieciom, mówi Kaur, to zaplanowanie min. godziny tygodniowo na czas rodzinny do relaksu i jakościowych interakcji. Może to być wspólne gotowanie, gra lub oglądanie filmu.

3. Zrób miejsce na nienarzutową zabawę

Kaur apeluje do rodziców, by dawali dzieciom każdego wieku czas na nienarzutową zabawę.

„To tak pomocne dla rozwoju dziecka i pozwolenia im wybrać zajęcie, które lubią, i zablokowanie popołudnia lub weekendu na jego realizację”, mówi.

4. Ćwicz umiar

Choć kuszące jest angażowanie dziecka w milion zajęć, by wyglądać jak gwiazdor rekrutacji na studia, Kaur mówi: zwróć uwagę na to, co cenią dzieci i gdzie leżą ich zainteresowania, i rozważ wybór po prostu jednego lub dwóch znacząych zajęć. Mądre jest skupienie na jakości, nie ilości, i planowanie z umiarem.

5. Spróbuj mindfulnessu

W swoim biznesie Parets zauważyła gwałtowny wzrost zestresowanych i nadplanowanych dzieci i widzi jogę i mindfulness jako potężne przedśrodek. Własne dzieci zaczęły jogę w młodym wieku i widziała, jak im pomogła. W rodzinach z roztarzonymi dziećmi poleca zostawienie im jednego zajęcia pozaszkolnego i zaprowadzenie na jogę.

„Tu znajdą miejsce niekonkurencyjne, gdzie mogą po prostu być sobą, czuć się dobrze we własnej skórze, zyskać pewność siebie i inne korzyści”, mówi.

6. Chwal różnice i talenty dzieci

Parets zauważyła, że wielu rodziców boi się, by dzieci były „inne” od innych, jeśli nie biorą udział w określonych zajęciach, i martwią się, że nie dostaną się na studia, jeśli nie są angażowani we wszystko. Ale w jej doświadczeniu, nastawienie się na prawdziwy talent dziecka i jego pielęgnowanie, nawet jeśli to nie najpopularniejsze zajęcie, czyni je szczęśliwszymi i zdrowszymi – i istnieją studia, które chętnie przyjmą kogoś, kto błyszczy w jednej dziedzinie, zamiast kogoś, kto po prostu bierze udział w 10 rzeczach.

7. Znajdź odpowiednią równowagę dla swojej rodziny

Fink zwraca uwagę, że nie ma jednej definicji „nadplanowania”, bo zależy od każdego dziecka i rodziny. Zasada, która najlepiej działa w jej rodzinie, to też po prostu jedno zajęcie pozaszkolne na sezon na dziecko.

Parets mówi: „…gdy zobaczyłam tę iskrę w ich oczach, wiedziałam. Mieli swoją jedną rzecz, a ja nie biegłam z językiem na wierzchu wożąc ich na cztery zajęcia w tygodniu. Musisz znaleźć równowagę; jeśli to zajęcie, na które je wożysz, jest dla nich znaczące, to działa lepiej dla całej rodziny. Oni są szczęśliwi, ty jesteś szczęśliwy”.