• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Techniki modyfikacji zachowania u dzieci

Modyfikacja zachowania to „zmiana wzorców behawioralnych przez techniki uczenia się: biofeedback, wzmocnienie pozytywne lub negatywne”. Prościej: możesz zmieniać zachowanie dziecka pozytywnymi i negatywnymi konsekwencjami. Idea: dobre zachowanie → pozytywne konsekwencje, złe → negatywne.

Często stosowana u dzieci z ADHD, autyzmem, buntem opozycyjnym. Skuteczna też dla wszystkich dzieci.

Modyfikacja zachowania obejmuje: karę pozytywną, karę negatywną, wzmocnienie pozytywne, wzmocnienie negatywne.

Dyscyplina (kary)

Strategie dyscypliny to kara pozytywna lub negatywna. Kara pozytywna = dodanie konsekwencji. Kara negatywna = odebranie czegoś.

Kara pozytywna

Kara ma hamować negatywne zachowania. Termin „pozytywna” myli – w warunkowaniu operancyjnym „pozytywne” = dodawanie. Kara pozytywna to dodanie konsekwencji, która odstrasza od powtórzenia.

Przykłady:

• Dodatkowa praca domowa za kłamstwo w kwestii posprzątania pokoju
• Napisanie listu przeprosin po zranieniu kogoś uczuć
• Zlecenie zrobienia chora rodzeństwa po zranieniu go

Biczowanie też jest karą pozytywną, ale większość ekspertów zgodna: kary ciałożne nie powinny być w modyfikacji zachowania.

Kara negatywna

Polega na odebraniu czegoś. Przykłady: odebranie uprawnień, cofnięcie pozytywnej uwagi.

Konkretnie:

• Aktywne ignorowanie hysterii
• Czas ciszy (dziecko nie otrzymuje pozytywnej uwagi)
• Odebranie uprawnień do elektroniki

Wzmocnienie

Technika zachęcająca lub odstraszająca konkretne zachowanie. Jak kara – pozytywne lub negatywne.

Wzmocnienie pozytywne

Danie dziecku czegoś, co wzmocnia dobre zachowanie. Dyscyplina oparta głównie na wzmocnieniu pozytywnym zazwyczaj bardzo skuteczna.

Przykłady: pochwała, system nagród, ekonomia tokenowa.

Konkretnie:

• „Super, że odłożyłeś talerz zanim poprosiłam!”
• Zasłużony czas na tablecie za zrobioną pracę domową
• Późniejsza godzina powrotu za wpis na listę wyróżnionych

Wzmocnienie negatywne

Dziecko zmienia zachowanie, by pozbyć się czegoś nieprzyjemnego.

Dziecko, które przestaje zachowywać się źle, bo rodzic na nie krzyczy – chce usunąć negatywny wzmocniacz (krzyk). Wzmocnienie negatywne stosuj rzadko – mniej skuteczne od pozytywnego.

Przykłady:

• Dziecko kłóci się z rówieśnikami na przystanku. Matka idzie z nim codziennie. Dziecko zachowuje się, by matka nie czekała.
• Nastolatek narzeka na szkołę w drodze do niej. Ojciec włącza głośno radio, by zagłuszyć. Następnego dnia nie narzeka, by nie słuchać radia.
• Rodzice nudzą dziecko do chór. Dziecko robi chory, by nudzenie się skończyło.

Jak stosować modyfikację zachowania

Nie możesz zmuszyć dziecka do zmiany, ale możesz zmienić środowisko, by miało większą motywację. Modyfikacja to modyfikacja otoczenia w stronę większego pożytek z przestrzegania zasad.

• Konsekwencja to klucz. Jeśli chwalisz za chory – chwal za każdym razem, aż stanie się nawyk. Potem stopniowo wycofywać chwałę.
• Konsekwencje negatywne też spójne. Jeśli czas ciszy za uderzenie 1 na 5 razy – nie zadziała. Dziecko musi iść za KAŻDYM niepożądanym zachowaniem.
• Dorosłych muszą działać jako zespół. Modyfikacja najlepiej działa, gdy dorośli współpracują. Jeśli nauczyciele, opiekunowie, inni opiekunowie stosują te same konsekwencje i nagrody – zmiana nastąpi szybciej.

Pamiętaj: modyfikacja zachowania powinna być dopasowana do indywidualnych potrzeb dziecka. Co działa u jednego, może nie zadziałać u innego.