• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Mądra rozmowa: Sześć sposobów na rozmowę z dziećmi

Metoda TENDER w komunikacji

Mądra rozmowa: Sześć sposobów na rozmowę z dziećmi

Ten fragment stammt z książki How To Say It to Your Kids dr Paula Colemana.

Kathy rzuciła okiem na zegar ścienny. Zostało zaledwie 15 minut do przyjazdu autobusu szkolnego! Jej dwoje dzieci marnowało czas, próbując opóźnić nieunikniony moment, gdy muszą zabrać swoje rzeczy i udać się na podwórko na pierwszy dzień powrotu do szkoły.

— Mark! — zawołała Kathy. — Dlaczego Twoje przybory nie są w tornistrze, gdzie powinny być?

Zanim on zdążył odpowiedzieć, ocholetnia Jenny upuściła pudełko płatków na podłogę, rozsypując je.

Kathy głośno westchnęła. — Jenny, czy skończyłaś jeść? Autobus za chwilę będzie! — zawołała do dziesięcioletniego syna: — Mark, pomóż siostrze posprzątać. Ja zapakuję Twój tornister. Pośpiesz!

— Ale ja nie robiłem bałaganu — zaprotestował on.

— Nigdy nie powiedziałam, że to Ty. Po prostu jej pomóż. Teraz!

Mark zrobił minę i podszedł do młodszej siostry. Gdy ta chylała się, żeby zebrać płatki, uderzył ją za kolano na tyle siłę, by upadła. — Mama! — zawołała Jenny. — Mark mnie pchnął!

— Nie prawda!

— To dlaczego leżę na podłodze?

Mark przyszeptał: — Bo Cię uderzyłem. Ale nie pchałem.

Kathy wrobiła się do kuchni i stanęła nad kłócącymi się dziećmi. Chciała krzyknąć. Tyle, że chciała, by dzieci były gotowe na czas i w dobrym humorze do szkoły. Wizja ciepłych przytulasów przed wyjściem zniknęła. Jedynym spełnionym życzeniem było, by zdążyli do autobusu w ostatniej chwili. Ale musiała zachowywać się jak instruktor drillowy, by to osiągnąć.

Co mogłaby powiedzieć, by poprawić sytuację?

Trzy wyniki każdej komunikacji

Rozmawianie z dziećmi nie jest trudne. Ale mądra rozmowa wymaga przemyślenia i trochę praktyki. Komunikacja z dziećmi to istotna i ważna rola rodziców. Dobrze przeprowadzona może zjednoczyć rodzinę i zapobiec lub uleczyć wiele problemów. Źle prowadzona sprawia, że życie rodzinne staje się napięte i mylące, a dziecko wychodzi do świata nieprzygotowane do radzenia sobie z wyzwaniami.

Większość rodziców przecenia ilość znaczących rozmów ze swoimi dziećmi w wieku szkolnym. Ostatnie badania na Uniwersytecie Michigan pokazały, że rozmowy domowe (po prostu siedzenie i rozmowa z dziećmi) spadły o niemal 100% w 1997 roku w porównaniu do 1981. Jedną z przyczyn było to, że dzieci spędzały więcej czasu na zajęciach przed- i pozaszkolnych, a wspólne posiłki rodzinne skróciły się o godzinę tygodniowo. Ponadto czas, jaki dzieci poświęcali na spotkania z przyjaciółmi lub rozmowy telefoniczne, potroił się.

Jeśli jesteś typowym zajętym rodzicem, rozmowy z dziećmi są krótkie i zazwyczaj zaczynają się od jednego z poniższych pytań:

„Jak się vyspałeś?” („Dobrze…”)
„Jak minął dzień?” („Dobrze…”)
„Gdzie idziesz?” („Na dwór…”)
„Kiedy wrócisz?” („Później.”)
„Co robiliście dzisiaj w szkole?” („Nic.”)
„Czy skończyłeś zadanie domowe?” („Nie miałem.”)
„Przestań!” („Ale ona zaczęła!”)
„Ile razy mam Ci powtarzać…” („O, mamo!”)

Dla wielu rodziców te komentarze i inne im podobne stanowią większość rozmów w większości dni. Niezależnie od tego, czy rodzice to zdają sobie sprawę, każda próba komunikacji będzie miała jedną z trzech konsekwencji:

1. Zbliży ich do dzieci.
2. Rozpocznie kłótnię.
3. Prowadzi do unikania lub wycofywania się.

Bądź szczerzy. Czy większość Waszych rozmów zachęca do bliskości z dziećmi? Kłótnie bywają nieuniknione, ale nie muszą zatruwać relacji. Często mogą się zakończyć pozytywnie lub chociaż bez tego, by którąś ze stron czuła frustrację.

W zbyt wielu rodzinach rozmowy z dziećmi mają na najlepszy skutek neutralny. Nie wyrządziły krzywdy, ale nic nie osiągnęły. Celem jest rozmowa tak, by relacja rodzic-dziecko się wzmocniła, dyscyplina była skuteczniejsza, a dzieci chciały do Was przychodzić z problemami – a nie Was unikać. Znając wszystkie sześć sposobów komunikacji (zamiast polegać tylko na jednym lub dwóch), możecie te cele osiągnąć.

Kathy, zmęczona mama, która martwiła się, że dzieci spóźnią autobus, użyła – lub raczej źle użyła – trzech z sześciu podejść do komunikacji. Tak, udało jej się dostarczyć ich do autobusu na czas, ale za wysoką cenę emocjonalną. Ona, Jenny i Mark czuli złość i ucisk. Jaki sposób na rozpoczęcie roku szkolnego. Gdyby użyła tych podejść właściwie lub we właściwej kombinacji (wystarczyło kilka sekund przemyślenia), nadal mogłoby to skończyć się szaleństwem do autobusu – ale bez irytacji i złych uczuć, które zatruły wszystko.

Sposoby TENDER to: Nauczanie (krytyka to negatywna forma nauczania), Empatyzowanie, Negocjowanie, Zasady i zakazy (polecenia, zasady domowe), Zachęcanie (w tym pochwała) i Informowanie (komentarze neutralne, stwierdzenia faktów, przekazywanie myśli i uczuć).

Kiedy jesteś zestresowany, przepracowany lub zajęty, rodzice mają tendencję do reagowania na dzieci w ograniczony sposób. Na przykład, cztery godziny w ciągu sześciogodzinnej podróży samochodem, zmęczeni rodzice kłócących się dzieci mogą zrozumiale zawołać: „Przestańcie!” albo, próbując brzmieć dorosle: „Czy musicie się tak kłócić!” (Zasady i zakazy – polecenie). Czy to zadziała? Każdy, kto tam był, pewnie powie: „Nie na długo.” Głównym problemem jest to, że rodzice instynktownie wybierają odpowiedź, nie rozważając alternatyw, które są zazwyczaj skuteczniejsze. Faktem jest, że zestresowani rodzice nadużywają niektórych stylów mówienia (poleceń i krytyki) i rzadziej używają innych (szczególnie Empatyzowania).

Nawet gdy nie są zestresowani, rodzice mogą nie wiedzieć, jak zareagować na pytanie dziecka lub jak poradzić sobie z trudną sytuacją, i wracają do gotowych banalności, licząc na to, że dziecko zrozumie. Jeden ojciec, zaskoczony, że syn nie wygrał trofeju w zawodach z sztuk walki, nie wiedział, jak go pocieszyć. — Życie nie zawsze jest sprawiedliwe — w końcu powiedział. Gdyby ojciec wiedział więcej o sześciu sposobach komunikacji, mógłby znaleźć skuteczniejszą odpowiedź.

Kiedy Kathy, zmęczona mama, powiedziała do Marka: „Dlaczego Twoje przybory nie są w tornistrze, gdzie powinny być?”, nie zadawała prawdziwego pytania. Krytykowała Marka za marnowanie czasu. Krytyka była usprawiedliwiona, ale skomplikowała sytuację Kathy w dwóch sposób. Po pierwsze, Mark pomyślał, że jest niesprawiedliwa, i złościł się. Zamierzał zebrać przybory, ale dlaczego miało to nastąpić w harmonogramie matki? Po drugie, Kathy nie była jasna w tym, czego chce. Naprawdę nie interesowało ją, dlaczego tornister jest pusty. Chciała, by był pełny, ale tego nie powiedziała.

Podobnie, gdy powiedziała do Jenny: „Czy skończyłaś jeść?”, dała pozór zadawania prostego pytania (Informowanie), ale w rzeczywistości to była ukryta krytyka. Wyobraźcie sobie, gdyby zamiast tego powiedziała: „Przykro mi, Jenny, ale spóźnimy się. Wiem, że wciąż jesteś głodna, ale nie możesz zjeść drugiego misek płatków. Weź jabłko, jeśli chcesz.” To byłoby jasne stwierdzenie tego, co Kathy chce, by Jenny zrobiła, i byłoby bez krytyki.

Kiedy Kathy kazała Markowi pomóc siostrze posprzątać rozsypane płatki, wydała polecenie (Zasady i zakazy). Polecenia są dobre i ważne, ale w tym przypadku tylko dodały napięcia, którego Kathy obawiała się, że już psuje poranek. Empatyzowanie lub pochwała („Jesteś mi wielką pomocą, Marku”) mogłyby złagodzić ostrość polecenia. Co więcej, a może równie ważne, jej dobór słów mógłby zmniejszyć też samą irytację Kathy.

Im bardziej drażniące nasze tony i im szersze nasze słowa, tym bardziej zdenerwowani stajemy się. Im bardziej spokojnie i miło możemy mówić, tym mniej zdenerwowani jesteśmy. Gdyby Kathy użyła Informowania, by wyrazić swoje obawy o spóźnienie do autobusu, bez krytyki, i zrównoważyła swoje polecenia (Zasady i zakazy) empatyzowaniem lub zachęcaniem, to ponure humory pierwszego dnia powrotu do szkoły mogłyby zostać uniknięte.

Rozszerzanie repertuaru TENDER

Na pierwszy rzut oka możecie uważac, że regularnie używacie wszystkich sześciu stylów komunikacji. Przecież jakie rodzice nie chwalą, nie empatyzują, nie uczą ani nie negocjują z dzieckiem, prawda? Pomyślcie ponownie. Gdy przejdziecie przez poniższą listę typowych wyrażeń exemplifying każde z sześciu podejść, możecie odkryć, że faworyzujecie jedno lub dwa podejścia częściej niż inne. Choć łatwo jest przełączać się z jednego stylu na inny, gdy wszystko jest spokojne i dom radosny, ludzie pod stresem mają tendencję do nadużywania pewnych stylów. Mogą częściej krytykować lub wyrzucać polecenia, albo mogą być nadmiernie współczujące i suwcze, niechętne do egzekwowania zasad.

Ciekawe, że some pary się uzupełniają: jeden małżonek kładzie nacisk na dwa lub trzy style, podczas gdy drugi na pozostałe. Razem tworzą kompletny zestaw, ale samotni nachylają się w lewo lub w prawo, a potem obwiniają drugą stronę, gdy sprawy wyjdą z kontroli.

Nauczanie

Ten fragment stammt z książki How To Say It to Your Kids dr Paula Colemana.

„T” w TENDER oznacza Nauczanie. Rzadki jest dzień, gdy rodzice nie uczą swoich dzieci. Nauczanie może być ciepłym, znaczącym doświadczeniem łączącym dorosłych z dziećmi, np. gdy rodzic cierpliwie uczy dziecko jeździć na rowerze bez bocznych kółek, zapięcia przynęty na wędkarskim haczyku lub łapania piłek u ziemi. Dzieci zadają wiele pytań, dając rodzicom okazję do wyjaśniania zasad świata.

Ale nauczanie może wyartować w wykłady czy nudy, a przesłanie może zaginąć. Niektórzy rodzice czują się swobodnie ucząc, ale niekoniecznie okazując uczucie. Ci sami rodzice często czują dyskomfort, gdy dziecko jest silnie emocjonalne. Próbują pokonać swój dyskomfort, starając się, by dziecko zrozumiało logikę sytuacji. Niecierpliwieją, gdy logika nie pomaga dziecku. („Elżbieto, gdybyś tylko posłuchała, co mówię, to byś wiedziała, jak zrobić zadanie z matematyki. Płacz nie pomoże!”) Jak każdy z sześciu stylów, nauczanie ma swoje zalety i ograniczenia. Czy nauczanie to Twój częsty styl?

Jak to powiedzieć

• „Pozwól, że wyjaśnię…”
• „Obserwuj, jak to robię, a potem spróbuj sam.”
• „Sprawdźmy, czy uda nam się to razem rozwiązać.”
• „Ciekawy wybór. Dlaczego wybrałeś tę odpowiedź?”
• „Odpowiedź to…”
• „Nie jestem pewien odpowiedzi. Sprawdźmy to.”
• „Zrób to w ten sposób.”
• „Jak byś się czuł, gdyby ktoś zrobił to Tobie?”
• „Gdy powiedziałeś siostrze, że nie może używać Twojej kijki do baseballa, jak myślisz, jak się ona poczuła?”
• „Popełnianie błędów to jeden ze sposobów, w jaki się uczymy.”
• „Chcę, byś to zrobił, bo…”
• „Powód, dla którego nie możesz iść, to…”

Oczywiście ton głosu ma kluczowe znaczenie. Mówienie „Zrób to w ten sposób!” w chrapliwym, zdenerwowanym tonie zostanie odebrane jako krytyka. Faktem jest, że rodzice często przechodzą w tryb krytycznego nauczania. To nie jest fatalne, a używane z umiarem może przyciągnąć uwagę dziecka, ale zazwyczaj dodaje stresu i zmniejsza szansę, że dziecko będzie chciało Twojej pomocy z problemami.

Jak tego nie mówić

• „Nie mogę uwierzyć, że to zrobiłeś!”
• „To głupie!”
• „Nie ma sprawy, zrobię to sam!”
• „Skoro tak się masz, to możesz o to zadbać sam.”
• „Ta odpowiedź jest błędna. Myślałem, że powiedziałeś, że się uczyłeś do testu?”
• „Zachowujesz się jak niemowlę!”
• „Dlaczego nie możesz być jak Twoja siostra?”

Obniżanie wartości, nazywanie w brzydkie i porównywanie to najgorsze rodzaje wypowiedzi. Rodzice używający trybu krytycznego nauczania rzadko empatyzują. Nauka bardziej empatycznego mówienia może faktycznie pomóc rodzicom czuć się bardziej cierpliwie.

Najlepszy czas na Nauczanie to, gdy:

• Lęk lub frustracja (u rodzica lub dziecka) są niskie.
• Dzieci spokojnie zadają pytania.
• Dzieci nie są zajęte innymi rzeczami.
• Nie masz tendencji do bycia krytycznym.

Empatyzowanie

Ten fragment stammt z książki How To Say It to Your Kids dr Paula Colemana.

Pierwsze „E” w TENDER oznacza Empatyzowanie. Empatia jest ważna, gdy dziecko przeżywa silne emocje. Dziecko, które spokojnie pyta: „Jaka jest stolica Kentuckiego?”, poradzi sobie ze prostą odpowiedzią. Ale jeśli dziecko zwija zadanie domowe w kulę i krzyczy: „Nigdy nie zapamiętam tego! Kto obchodzi, jaka jest stolica Kentuckiego!”, trochę empatii może zrobić wielką różnicę. „Nie winisz się za to, że jesteś zestresowany”, może powiedzieć rodzic. „Trudno, gdy się uczy, a mimo to nie można wszystkiego zapamiętać.”

Rodzice potykają się o okazywanie prawdziwej empatii. Trudno empatyzować, gdy sami jesteś zmartwiony, zły lub w szoku po tym, co powiedziało dziecko. Czasem rodzice mylą empatię z zachęcaniem i mówią rzeczy jak: „Nie martw się, pewnie wyjdzie Ci dobrze.”

Współczujące peptalki są zachęcające, ale nie są empatyczne. Kiedy dajesz odpowiedź empatyczną, nie próbujesz w tym momencie rozwiązać problemów ani uleczyć ran. Zamiast tego starasz się zrozumieć ból dziecka i porozmawiać o nim w sposób, który pomoże dziecku zrozumieć, że naprawdę go rozumiesz.

Gdy Annie wróciła do domu ponury, bo chłopiec-zagrańnik wolił towarzystwo innego chłopca, jej mama chciała, by się poczuła lepiej. Powiedziała: „Twoja siostra wkrótce wróci i będzieś z nią mogła się bawić.” Mama chciała być zachęcająca, ale by okazała empatię, mogłaby powiedzieć: „To pewnie sprawia, że czujesz smutek, a może nawet trochę złość.” Annie by wiedziała, że jej uczucia są słyszane, a nie odrzucane. To mogłoby być wystarczająco ulgające, albo zachęcić Annę do dalszej rozmowy o swoich uczuciach („To się zdarza mi też w szkole”). Wtedy mama mogłaby zrozumieć, że troski córki warto zbadać.

Jak to powiedzieć

• „Czujesz smutek (albo złość, lęk, radość) z powodu…”
• „Przykrywa Ci się, że Twój brat pojechał na wycieczkę klasową, a Ty nie.”
• „Wiem, że czujesz strach przed…”
• „Chciałbyś, by dziadek był tu z Tobą, prawda?”
• „Nie trafiłeś bramki i martwisz się, że zawiodłeś drużynę. Czy tak to widzę?”
• „Czuje się dobrze, gdy w końcu znajdziesz przyjaciół w nowej szkole.”
• „Sposób, w jaki powiesiłeś słuchawkę, sprawia, że myślę, że jesteś zły na coś.”
• „To frustrujące i smutne, gdy czekasz cały tydzień na mecz, a potem zachorowujesz i musisz zostać w domu.”
• „Naprawdę jesteś podekscytowany wycieczką do akwarium.”

Prawdziwa odpowiedź empatyczna jest jak trzymanie lustra komuś. To, co słyszą, to odzwierciedlenie tego, jak się czują. Komentarze empatyczne są bez osądzania. Nie zawierają rozwiązań problemu, ale rozwiązania łatwiej wpadają w miejsce, jeśli możesz empatyzować, bo lepiej zrozumiesz problem. Kiedy okazujesz empatię, dziecko prawdopodobnie będzie mówić więcej. Łatwiej dziecku ujawnić swoje troski, gdy ktoś potrafi precyzyjnie opisać jej uczucia. Jeśli dziecko wygląda na zmartwione, ale odmaga mówienia, pytanie „Dlaczego mi nie powiesz?” nie jest empatyczne i prawdopodobnie nie pomoże. Powiedz zamiast tego: „Wyglądasz na zmartwionego (lub rannego, zlego, smutnego itp.) z powodu czegoś. Chciałbym o tym porozmawiać, ale może wolisz pomyśleć o tym samemu chwilę.” To może delikatnie namknąć dziecko do reagowania.

Wskazówki, że nie jesteś empatyczny (kiedy myślisz, że jesteś):

• Nawiasz z odpowiedziami lub rozwiązaniami.
• Zaczynasz debatę z dzieckiem o tym, jak powinno się czuć.
• Dajesz zapewnienia, zanim wyraźnie wyraziłeś zrozumienie trosk dziecka.
• Chcesz skończyć rozmowę.
• Jesteś bardzo zły.

Jak tego nie mówić

• „Wiem, jak musisz się czuć.” (Uczucie nie jest opisane.)
• „Rozumiem.” (Czego?)
• „Wciąż Cię kocham.” (Ale to jest teraz troską dziecka?)
• „Będzie dobrze.” (Zapewnienie to nie empatia.)
• „To nie tak duży problem, jak go robisz.” (Mówisz dziecku, że źle się czuje.)
• „Życie bywa różne. Ważne jest, by myśleć o czymś pozytywnym.” (Twoim celem jest poprawa humoru, ale to nie empatia.)

Najlepszy czas na empatyzowanie to:

• Gdy dziecko jest emocjonalne i nie chce słuchać rozsądku (to też najtrudniejszy moment)
• Gdy nie jesteś pewien, jaki jest prawdziwy problem (empatia może wyciągnąć dziecko)
• Jeśli dziecko jest wrażliwe z natury
• Jeśli chcesz, by dziecko zrozumiało swoje emocje

Negocjowanie

Ten fragment stammt z książki How To Say It to Your Kids dr Paula Colemana.

„N” w TENDER oznacza Negocjowanie. Powinno być używane rzadziej, niż rodzice uważają. Negocjowanie zaczyna się, gdy dorastające dziecko prosi o więcej wolności (wybór ubrań, późniejszy czas snu itp.). Możesz wtedy z nim omówić odpowiedzialność towarzyszącą tym wolnościom.

Dzieci nie są Waszymi rówieśnikami. Nie mają prawa – jak dorośli w sparach umownych – do przerwania negocjacji. Rodzice mają ostateczne słowo. Mimo to, dzieci zyskują, gdy ich wysłuchacie, zrozumiecie ich powody chciałoby czegoś i czasem zawrzycie z nimi porozumienie.

Gdy 11-latek Danny chciał kupić drogą parę rolków, ojciec miał dwa obawy. Po pierwsze, chciał, by Danny cenił wartość pieniądza. Po drugie, skoro syn zwlekał z zadaniami domowymi, bawiąc się za dużo, nowe rolki pogorszyłyby problem. Ojciec wyraził te obawy.

Danny powiedział, że zrobi dodatkowe prace domowe, by zarobić pieniądze. Ojcu się podobało, ale drogie rolki wymagałyby wielu prac. Ojciec naprawdę chciał, by malowano garaż, ale to nie była duża praca, bo pierwsza warstwa była prawie gotowa. Potrzebne były dodatkowe prace. Danny zaproponował kupnięcie tańszych, używanych rolków, by dodatkowe prace nie były konieczne. Ojciec się zgodził. Potem ojciec powiedział, że jeśli Danny poświęci za dużo czasu na zabawę i nie skończy zadania domowego do 21:00, nie będzie mógł bawić się następnego dnia. Danny się zgodził. Oczywiście ojciec trzymał wszystkie karty w tej negocjacji. Ale bo wierzył, że syn nauczy się cennej lekcji, traktował pomysły syna poważnie.

Błąd rodziców polega na negocjowaniu z desperacji (to też znane jako „podkupowanie”). Może martwią się, że dzieci źle się zachowają podczas ważnego wydarzenia, więc błagają ich o grzeczność i obiecują lody później. Albo mama krzyczy: „Dobrze, możesz mieć nową grę wideo. Tylko przestań krzyczeć!” Ta sytuacja różni się od takiej, gdzie Mary musi iść na zakupy i musi oderwać dwoje dzieci od Nintenda, by poślubiły ją. Może zacząć od Empatyzowania i powiedzieć: „Wiem, że chodzić na zakupy, gdy wolicie grać, to nie przyjemne. Ale obiecuję, że pospieszę, i jeśli obiecujecie, że nie będziecie narzekać w sklepie, na kolację zjeszmy pizzę.” Mary nie jest desperacka. Chce nagrodzić dzieci za dobre zachowanie. Jeśli też pochwali ich raz czy dwa w supermarkecie za miłe zachowanie, zwiększy szansy, że dzieci będą współpracować jeszcze bardziej w przyszłości.

Jak to powiedzieć

• „Wiem, że zrobiłeś już dużo pracy, ale mamy jeszcze co do roboty. Naprawdę cennie Twój wysiłek. Czy jest coś specjalnego, co chciałbyś zrobić później?”
• „Wiem, że chcesz dzisiaj pojechać na jezioro z przyjaciółką i jej rodziną. Myślę, że to miły pomysł, ale mam te obawy… Jakie masz propozycje?”
• „Zanim mogę rozważyć to, co chcesz, muszą nastąpić te rzeczy…”
• „Zanim pojedziemy na mecz, chcę, byś posprzątał dom. Z jakich pokoi chcesz zacząć?”
• „Nie mogę się na to zgodzić. Czy jest coś innego, co chciałbyś?”

Rodzic, który negocjuje w najlepszy sposób, to dobroczyńcy dyktator. Jest gotowy do ugody z życzeniami dziecka, bo uważa, że zasłużył na to lub że to w jego najlepszym interesie. Dobroczyńcy dyktator nigdy nie zapomina, kto rządzi.

Jak tego nie mówić

• „Dobrze, możesz zostać u kolegi na noc, ale pamiętaj, że masz pracę do napisania do szkoły.” (To w porządku, jeśli dziecko jest bardzo odpowiedzialne, ale lepiej ustalić z góry porozumienie o oczekiwaniach. Dzieci są ekspertami w kładzeniu przyjemności przed odpowiedzialnościami.)
• „Przyrzekasz, że wrócisz na czas, jeśli pozwolę Ci bawić u sąsiada?” (Oczywiście dziecko obieca. Jeśli ważne jest, by nie spóźniło się, omówcie konsekwencje spóźnienia.)
• „Dobrze, dobrze. Jeśli tylko będziesz ciszy przez pół godziny, pójdziemy do McDonalda na kolację.” (Używanie szantażu to zły nawyk.)

Najlepszy czas na negocjowanie to, gdy:

• Nie jesteś desperacki.
• Chcesz, by dziecko wzięło na siebie więcej odpowiedzialności.
• Chcesz nauczyć dziecko sztuki negocjacji i kompromisów oraz konsekwencji przestrzegania lub łamania porozumień.

Zasady i zakazy

Ten fragment stammt z książki How To Say It to Your Kids dr Paula Colemana.

„D” w TENDER oznacza Zasady i zakazy. Posłuchajcie Charliego i jego mamy:

— Charlie, załóż kurtkę, jak idziesz na zewnątrz. Zimno Ci będzie.

— Nie, nie będę miał zimno, mamo.

— Tak, będziesz. Zamarznieś. Załóż kurtkę.

— Ale mamo…

— Nie lubię, gdy nie zakładasz kurtki.

— Ale ja lubię!

Mama popełnia dwa błędy. Po pierwsze, myli Zasady i zakazy z Nauczaniem. Jeśli bezwzględnie chce, by Charlie założył kurtkę, powinna to powiedzieć bez wyjaśniania dlaczego. Zasady i polecenia nie są prośbami. Kiedy rodzic uzasadnia swoje polecenie, implikacja jest taka, że jeśli dziecko przewyższy go logiką, to zasada może zostać odłożona. Jeśli uważasz, że wyjaśnienie zasady jest ważne (Nauczanie), śmiało to zrób. Ale jeśli zapoczątkuje się debata, musisz być gotowy egzekwować zasadę lub otworzyć negocjacje.

Więcej wyjaśnień nie pomoże.

Drugim błędem mamy było stwierdzenie, że nie lubi, gdy Charlie wychodzi bez kurtki. Znowu to nie jest polecenie (ona Informuje swoją opinię), ale daje Charlie okazję podważać jej determinację („Ale ja lubię!”).

Każdy rodzic ma zasady. Choć zasady można zmieniać, a nawet negocjować, są bez sensu, jeśli rodzice ich nie egzekwują. Kiedy dzieci są młodsi i zasady są wprowadzane, rodzice mogą używać stylu nauczania, by je wyjaśnić („Nie jedzenia na kanapie, bo…”), ale gdy dzieci są starsze, wyjaśnianie zasady zaprasza do dyskusji („Ale tato, obiecuję, że uważam, by nie kapiło dżemem na nową meblę”), gdy dyskusja nie jest konieczna. Dzieci potrzebują struktury, jaką dają zasady. Najważniejsze, nie do negocjacji zasady dotyczą wartości moralnych i bezpieczeństwa. Gdy ośmioletni odmaga zakładania pasów bezpieczeństwa, nie negocjujecie. Możecie dać wyjaśnienie, ale szanse są, że dziecko zna powody. Lepiej powiedzieć: „Dopóki nie założysz pasa, nie pojedziemy do galerii handlowej.”

Czasem egzekwowanie zasad najlepiej robi się w towarzystwie stwierdzenia empatycznego. Szczerze mówiąc dziecku, że wiesz, że jest rozczarowane lub złości, można nieco złagodzić cios. Jest źle, gdy dziecko czuje, że nie dostaje tego, co chce, ale gorzej, gdy czuje, że rodzic go nie rozumie – ani nie chce zrozumieć.

Jak to powiedzieć

• „Przestańcie się pchać teraz.”
• „Przestań rzucać piłką w salonie. To nie dozwolone.”
• „Wiem, że się nie zgadzasz, ale zasada jest taka…”
• „Uderzanie siostry jest bardzo złe.”
• „Zawarliśmy porozumienie i musisz się do niego trzymać. Dziękuję.”
• „Pora na sen za pięć minut. Umyj zęby teraz.”
• „Wyłącz telewizor teraz. Czas na kolację.”
• „Możesz jeździć na rowerze do końca bloku, ale nie dalej.”

Najlepsze zasady są jasne i zwięzłe. Gdy formułujesz zasadę, zapytaj się, czy to prawdziwie moment nauczania (podawanie powodów) czy po prostu zasada do egzekwowania. Zapytaj się też, czy jesteś gotowy do negocjacji. Jeśli nie, trzymaj swoje stanowisko.

Jak tego nie mówić

• „O czym właśnie rozmawialiśmy?”
• „Ile razy mam Ci mówić…”
• „Co myślisz, co robisz?”
• „Co tu się dzieje?”
• „Nie lubię, gdy odzywasz mi.”
• „Jak długo mam czekać, zanim posprzątasz pokój?”
• „Nie rób tego.” „Przestań.” „To nie dozwolone.” (Nie rób czego? Przestań czego? Bądź konkretny.)

Żaden z tych komentarzy nie jest jasny i zapraszają do nieistotnych dyskusji. Tylko drażnią Was i dzieci. Bądźcie prości i jasni, gdy formułujecie Zasady i zakazy. Jeśli złościście lub głośno egzekwujecie zasadę, możecie być sprowokowani lub zdenerwowani przez więcej rzeczy niż tylko dziecko. Im pewniej jesteście swojego rodzicielstwa, tym mniej musicie krzyczeć.

Zasada kciuka: Mówienie „proszę” nie tylko daje przykład grzeczności, ale faktycznie może pomóc zdenerwowanym rodzicom czuć większą kontrolę nad emocjami.

Najlepszy czas na formułowanie Zasad i zakazów to, gdy:

• Macie pełną uwagę dziecka.
• Dziecko powoduje lub ryzykuje zagrożeniem.
• Jesteście jasni co do tego, co chcecie osiągnąć.
• Jesteście w stanie egzekwować zasady.

Zachęcanie

Ten fragment stammt z książki How To Say It to Your Kids dr Paula Colemana.

Drugie „E” w TENDER oznacza Zachęcanie (w tym chwalę i uspokajanie). Częstym błędem rodziców jest to, że rzadko chwalą dobre zachowanie i są szybcy w krytykowaniu złego. Krytykowanie złego zachowania nie pomaga, jeśli rodzice nie pokazują dziecku pożądanej alternatywy. Ponadto wielu rodziców podważa swoją chwałę, dołączając do niej krytykę („Tak, przestałeś się kłócić, ale tylko po tym, jak Cię poszczelałem”). Chwalę wysiłku, samokontroli i wzruszających gestów przyniesie Wam i Waszemu dziecku nagrody.

Jak to powiedzieć

• „Pamiętasz, jak ciężko ćwiczyłeś na koncert i jak świetnie wystąpiłeś? Zakładam, że tym rokiem też będziesz ćwiczyć tak samo ciężko.” (Przypominanie o przeszłych wysiłkach i sukcesach.)
• „Jestem szczęśliwy i dumny z Twojego dzisiejszego zachowania. Wiem, że to nie było łatwe.” (Chwała połączona z komentarzem empatycznym.)
• „Świetna robota! Szczególnie podobało mi się, gdy…” (Bycie konkretnym.)
• „Mógłeś się złościć na siostrę i ją pchnąć, ale nie zrobiłeś. To pokazuje samokontrolę i sprawiło mi wielką radość.” (Chwalę pożądanego zachowania.)
• „Zauważyłem, że podzieliłeś się pretzelami z przyjaciółmi. To było bardzo wzruszające. Niektóre dzieci by tego nie zrobili.” (Chwalę pożądanego zachowania.)

Jak tego nie mówić

• „Jestem pewien, że wyjdzie Ci dobrze.” (Czy poświęciłeś czas, by naprawdę zrozumieć troski dziecka? Jeśli nie, Twoje zapewnienia nie pomogą.)
• „Dobra robota.” (To w porządku, ale co konkretnie podobało Ci się? Rozwiń. Nie marnuj szansy na pochwałę wysiłku lub samokontroli dziecka.)
• „Wszyscy raz na jakiś czas przegrywają.” (Ona to wie. Lepiej po prostu zrobić komentarze empatyczne przed pep talkiem.)
• „Zrobiłeś to dobrze, ale mógłbyś lepiej.” (Uważaj. Czy taki komentarz faktycznie nie zniechęci dziecka?)
• „To było niesamowite! Zaskakujące! Niewiarygodne!” (Przesady są dobre okazjonalnie. Dzieci lubią wiedzieć, że jesteście entuzjastyczni. Ale tak nadmiernie wybujałe komentarze będą miały większy wpływ, gdy mówi się je rzadko. Poza tym, co powiesz, gdy osiągną coś, co naprawdę jest niesamowite?)

„Tak, zrobiłeś to dobrze, ale oczekuję, byś tak się zachowywał.” (Leczna chwała jest gorsza niż żadna chwała. Dlaczego marnować szansę, by dziecko poczuło się jeszcze lepiej ze swojego osiągnięcia?)

Dorastające dzieci tęsknią za chwałą i zachęcaniem rodzicielskim. Robione mądrze, pomoże ukształtować pożądane zachowania i poprawić samoocenę.

Najlepszy czas na zachęcanie, chwalę lub uspokajanie to:

• Jak najszybciej.
• Jak najczęściej.
• Gdy widzisz dobry wysiłek, samokontrolę lub wzruszające zachowanie.

Informowanie

Ten fragment stammt z książki How To Say It to Your Kids dr Paula Colemana.

„R” w TENDER oznacza Informowanie. Oznacza to:

• Stwierdzenia faktów („Dziś jedziemy do babci”)
• Pospolite pytania („Jak w szkole?”)
• Opinia osobista („Lubię jechać na jezioro…”)
• Wyrażanie uczuć („Drażni mnie, że…”)
• Składanie prośb („Proszę, wyprosz zmywarkę”).

Zazwyczaj dobrze chcący rodzice używają Informowania jako słabego zastępstwa innych podejść. Mówienie „Nie lubię, gdy kłócicie się w samochodzie” to informowanie uczucia. Ale jeśli rodzic ma na myśli „przestańcie się kłócić”, powinien to powiedzieć. Rodzice złapani w nowowiejskie myślenie zakładają, że okazują szacunek dziecku, używając słodkich zwrotów jak „U nas się tak nie robi, Kenny. Pamiętaj, co Ci mówiłem?” Im więcej słów używasz, by dotrzeć do dziecka, tym bardziej jesteś niejasny, dezorientujesz dziecko i podważasz swoją autorytet.

Czasem zatroskany rodzic mówi o swoich uczuciach i myli to z empatią („Jestem tak smutna, że się zraniłeś”). Zazwyczaj normalna, codzienna rozmowa zawiera dużo Informowania, wypełniając luki między okazjami do nauczania, chwalenia, polecania czy empatyzowania z dzieckiem. Ale nie mylcie Informowania z żadnym z innych podejść TENDER. W przeciwnym razie przesłanie, jakie usłyszy dziecko, nie będzie tym, które zamierzałeś.

Jak to powiedzieć

• „Powiedz mi, czego nauczyłeś się na lekcji pływania.” (Zrób stwierdzenie zamiast zadawać otwarte pytania jak „Jak była lekcja pływania?”. Masz większą szansę na informacyjną odpowiedź.)
• „Spóźniliśmy na mecz i przegapiłeś home run. To frustrujące. Przepraszam.” (Informowanie faktu jako prefiks do komentarza empatycznego.)
• „Zdejmij słuchawki, proszę. Więcej lubię, gdy jesteś częścią rodziny podczas kolacji.” (Informowanie preferencji po powiedzeniu dziecku, co ma robić.)
• „Kocham Cię.”
• „Przebaczam Ci.”
• „Przepraszam.”

Jak tego nie mówić

• Informowanie, że lubisz lub nie lubisz coś, gdy w rzeczywistości masz na myśli „Przestań to robić!”

Jeśli Wasze wysiłki komunikacyjne były mniej niż satysfakcjonujące, prawdopodobnie nadużywaliście jednego lub więcej podejść TENDER. Spróbujcie innego podejścia lub połączenia kilku. Prawdopodobnie uzyskacie lepsze rezultaty.

Ten fragment stammt z książki How To Say It to Your Kids dr Paula Colemana.