• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Co to jest rozwój języka ustnego u dzieci?

Młode dzieci przechodzą przez wiele etapów rozwoju. Niektórzy rodzice traktują rozwój języka ustnego jako pewnik, inni jako wskaźnik normatywnego postępu. Często porównują rozwój językowy dziecka do rodzeństwa lub znajomych. Te porównania mogą budzić nieuzasadnione obawy. Zrozumienie, co to jest rozwój języka ustne, oraz szeroki zakres normy może dać poczucie spokoju. Warto też znać sposoby stymulowania tego rozwoju.

Teorie i spekulacje

Niektórzy badacze patrzą na rozwój języka ustnego przez pryzmat wrodzonej zdolności do nauki języka – dziecko rodzi się z gotowością do rozwoju języka. Wskazują na to, że dzieci przechodzą serię etapów rozwojowych niezależnie od sytuacji kulturowych czy środowiskowych. Np. typowe, by małe dziecko gdziekolwiek powiedziało: "Mama nie idzie do miasta" albo "Tata Jim idzie do pracy". Rodzic rozumie, ale zdanie nie jest naśladowaniem mowy dorosłego.

Inni widzą rozwój języka jako proces naśladowania. To popiera fakt, że niemowlęta naśladują dźwięki, intonację, mimikę i uczą się słownictwa prezentowanego im.

Jeszcze inni widzą to jako kombinację czynników: jest wrodzona zdolność, ale niektóre cechy wymagają naśladowania – słownictwo, poprawna gramatyka, rozwój dźwięków.

Czynniki wpływające na język nie ograniczają się do wrodzonej zdolności ani naśladowania. Czynniki środowiskowe, stymulacja językowa, doświadczenia i zdolności poznawcze dziecka też przyczyniają się do rozwoju języka.

Etapy

Dzieci zazwyczaj przechodzą serię etapów rozwojowych. Niemowlę płacze by wyrazić dyskomfort. Ok. 3. miesiąca "agucza" (coo), gdy zadowolone. Różnice w typie płaczu pojawiają się, gdy zaczyna próbować komunikować głód lub dyskomfort. Później zaczyna wydawać dźwięki powtarzalnie – to tzw. bulotanie (babbling). Zazwyczaj 4-6 miesiąc.

Pierwsze słowo ok. 12. miesiąca; potem słownictwo jednosłowowe rośnie. Do 2 lat powinno łączyć dwa słowa: "jeść jabłko", "idziemy spać".

Z dojrzewaniem słownictwo rośnie, łańcuchy słów ("zdania") wydłużają się do 2-3 słów. 3-4 lata: łączy 4+ słów, mówi zrozumiale dla większości. Opowiada doświadczenia. 4-5 lat: mówi wyraźnie, dłuższe szczegółowe zdania, potrafi opowiedzieć historię, używa odpowiednich struktur zdań. Może mieć problem z "s", "r", "cz", ale ogólnie mowa zrozumiała.

Środowisko

Środowisko dziecka to ważny czynnik rozwoju języka. Dzieci wychowywane w środowiskach ubogich w nowe doświadczenia i stymulację językową mają zazwyczaj gorszy rozwój języka niż te w bogatych środowiskach. Małe dziecko musi być adresatem mowy i otrzymywać odpowiedź, gdy mówi. To wzmocnia, że jest rozumiane i komunikacja jest ważna w jego świecie.

Dziecko też potrzebuje różnorodnych aktywności stymulujących myślenie i język. Spacery, park, muzeum dzieci, biblioteka – cenne doświadczenia pomagające zrozumieć świat i poszerzać bazę językową. Rozmawiajcie z dzieckiem o doświadczeniach i aktywnościach by wzbogacić słownictwo i umiejętności językowe.

Wskazówki

Rozwój języka ustnego zależy też od zdolności do słuchania i rozumienia tego, co mu mówi się. Rozmowy z dzieckiem i pytania o codzienne doświadczenia ćwiczą słuchanie i zrozumienie. Czytanie dla dziecka to inny sposób na ekspozycję na słownictwo i struktury językowe, których nie usłyszy inaczej. Teoria naśladowania zachęca do jak największej stymulacji językowej.

Sugestie

Przytrzymanie kilku prostych zasad pomaga dziecku rozwinąć dobre umiejętności językowe. Słuchajcie i rozmawiajcie z dzieckiem. Zapewnijcie różnorodne doświadczenia. Czytajcie codziennie. Unikajcie porównywania do rodzeństwa czy dzieci sąsiadów. Pamiętajcie: choć są etapy rozwoju, zakres normy jest szeroki. Jeśli macie obawy – skonsultujcie się z pediatrą lub logopedą dla oceny i porad.