Rozwój duchowy małych dzieci

Wspieranie rozwoju duchowego małych dzieci niesie korzyści dziecku i społeczeństwu. Dzieci doświadczające wzrostu duchowego lepiej radzą sobie emocjonalnie, akademicko i społecznie. Rabin Sandy Eisenberg Sasso: „dzieci już mają głębokie życie duchowe” – nawet bez nauczania wiary/filozofii przez dorosłych.

Duchowość vs psychologia

Duchowość = poczucie połączenia z czymś większym od siebie. Często utożsamiana z poziomem rozwoju psychologicznego/społecznego. Teoria etapów wiary Fowlera opiera się na psychologii poznawczo-strukturalnej Piageta i Kohlberga (lata 70.) – wpłynęła na edukację religijną, opiekę duszpasterską, psychologię rozwojową (Stephen Parker, Journal of Psychology and Theology, 2008).

Etapy rozwojowe

Małe dzieci = pierwsze 3 etapy Fowlera. Przedetap: niemowlęstwo przed „językiem i myśleniem pojęciowym” (Fowler, wywiad 2006). 2–7 lat: wiara intuicyjno-projekttywna – kwitnie wyobraźnia, brak logiki do kwestionowania fantazji. Następnie: wiara mityczno-dosłowna – dziecko krytykuje wcześniejszą fazę, buduje sposób radzenia sobie ze światem. Jednostkowy Kościół Unitarny w Virginii: „w wieku 4–5 lat dzieci intensywnie interesują się metafizyką – dobrem/złem, życiem/śmiercią, Bogiem”.

Korzyści rozwoju duchowego

Dr Loyd J. Thomas: współczucie, cierpliwość, dobroć, samoświadomość, autoakceptacja, wiedza, mądrość. Najważniejsza: utrata strachu. „Prawie wszystkie problemy psychologiczne korzenią w strachu” – mniejsze ryzyko depresji, buntów, uzależnień.

Systemy wiary

Fowler: „Wiara głęboko związana z ludzką potrzebą sensu i zaufanej relacji z Boskim”. Religia = ludzki sposób szukania sensu i angażowania w środowisko. Gdy rodzice nie rozumieją własnych przekonań – nie dają solidnej instrukcji duchowej.

Instrukcja duchowa

Tom Lickona (SUNY Cortland): „Skuteczni rodzice wspierają rozwój duchowy dziecka – dziedzictwo duchowe dające wizję sensu istnienia, ostateczne powody życia moralnego”. Fowler: dziecko musi wiedzieć: „jest darem Boga, kochanym przez Boga, kochanym i honorowanym przez nas jako Dzieci Boże”.

Prawda vs mit

Prowadź dziecko do szukania prawdy, nie mitów. Dzieci muszą rozumieć „dlaczego”, nie tylko wierzyć. Przykład judeochrześcijański: archeologia i nauka potwierdzają biblijne fakty kiedyś uważane za mit. Nawet zaawansowane wyjaśnienia astronomiczne z filmu „Gwiazda Betlejemska” da się przedstawić zrozumiale dla dziecka.