• Baby's
• Gezinsvorming
• Kinderen
• Algemeen ouderschap
• Pasgeborenen
• Tieners
• Peuters
• Zwangerschap

Jouw waarden doorgeven aan je tiener

Tegenwoordig worden jongeren overspoeld met conflicterende, steeds wisselende normen van ethiek en moraliteit, juist op het moment dat ze bezig zijn hun eigen geloofssysteem te vormen. Dit is niet alleen verwarrend voor hen, maar ook zorgelijk voor ouders, omdat ze niet langer op de samenleving kunnen rekenen om de waarden die ze thuis leren te versterken.

Hoe het vroeger was

Eerdere generaties konden rekenen op een complex netwerk van mensen en instellingen om de morele codes van de gemeenschap te handhaven. Uitgebreid familieleden, buren, kerkelijke en maatschappelijke organisaties, en scholen vergrootten de invloed van ouders buiten het huis. Bovendien voelden de meeste ouders dat ze op andere ouders en volwassenen in de buurt konden rekenen om hen te steunen, dezelfde basiswaarden en gedragsregels voor hun kinderen te hanteren. In veel gevallen is dat veiligheidsnet de laatste decennia dunner geworden, ten gevolge van het hoge scheidingspercentage, langere werkweken en andere maatschappelijke veranderingen.

De invloed van media

Verergerend is dat we ons vaak moeten meten met de steeds indringendere invloed van media, die probeert een steeds meer gefragmenteerd publiek te binden door in te spelen op de onverzadigde honger naar sensatie, seks en beroemdhedenverering. Als we deze buitense invloeden willen tegenwerken, is het aan ouders om hun jongeren een stevige morele en ethische basis te geven. Hoewel het niet altijd zo lijkt, bent jij de leidende invloed in het leven van je tiener. Aarzel niet om je mening te geven over druggebruik, seks, rassendiscriminatie, haatmisdaden en andere onderwerpen die je kinderen raken, vooral bij het stellen van grenzen of het opleggen van discipline. Eerst moet je je standpunten wel zorgvuldig overdenken. Bespreek met je kind wat je gelooft en waarom, zoals in het onderstaande voorbeeld. Je kind vindt de regel of straf misschien niet leuk, maar kan toch begrijpen dat het niet willekeurig wordt opgelegd.

Kinderen moeten weten waar ouders voor staan

Kinderen moeten weten waar vader en moeder voor staan, al is het alleen om een geloofssysteem te hebben waaruit ze hun eigen kunnen vormgeven. Ze kunnen het oneens zijn met je – je zelfs trotseren – maar op de lange termijn zullen ze je waarschijnlijk respecteren voor je overtuigingen. Volgens diverse studies nemen de meeste kinderen de waarden van hun ouders weer aan rond hun 25ste.

De effectiefste manier om waarden over te dragen? Door voorbeeld

Je woorden wegen zwaarder als je de waarden en gewoontes die je wilt dat je tiener overneemt, zelf toont. Loop je praat na, zeg maar. Tienerkinderen van ouders die roken, hebben bijvoorbeeld drie keer zo veel kans om zelf met roken te beginnen dan kinderen uit rookvrije huishoudens.

Toch betekent het niet dat ouders die niet praktiseren wat ze prediken – nu of in het verleden – geen ethiek en moraal aan hun kinderen kunnen doorgeven. Perfect zijn is geen voorwaarde voor ouderschap. De onvermijdbare protest, een onwillige "Maar jij doet het ook!" (die je zeker aankwam), heeft een verrassend simpele reactie. In het kader rechts gaat het over roken, maar je kunt je antwoord aanpassen aan elk gedrag of houding dat ongeschikt, onveilig of illegaal is voor een minderjarige.

Ouders die in het verleden experimenteerden met drugs, alcohol of seks

Ouders die jaren geleden misschien experimenteerden met drugs, alcohol of seks, staan voor een vergelijkbare dilemma. Is het hypocriet je tiener te verbieden dingen te doen die jijzelf deed op die leeftijd? In één woord: nee. Je handelt als een betrokken ouder die uit ervaring heeft geleerd en haar kind wil beschermen.

Eerder waarschuwden we ouders ervoor om verhalen uit hun jeugd te vrijwillig te vertellen. Maar wat als je kind je point blank vraagt: "Heb jij ooit _____ gedaan toen je jong was?" Bij alledaagse tienerdilemma's over seks, drugs, roken, school en dergelijke, mag je open zijn. Een ouder die eerdere fouten in oordeel of ethiek erkent, kan krachtig getuigen van de voordelen van de juiste weg. Dramatiseer niet en gebruik geen angststrategieën. Wees eerlijk:

"Toen ik zestien was, liet ik een jongen waar ik met uitging me onder druk zetten om seks te hebben. Terugkijkend realiseer ik me dat ik nog niet volwassen genoeg was om daarmee om te gaan. Ik ben quite hard geraakt. Ik had gewacht tot ik ouder was."

"Tijdens mijn tweedejaar op college rookte ik elk weekend wiet. Een avond reed ik dronken vanaf een café naar huis en botste tegen een geparkeerde auto. De politie en de brandweer waren verbazerd dat ik niet gedood was. Het kostte me een paar jaar om mezelf weer op de rails te krijgen. Dat is wat drugs en alcohol met me deden. Ik hoop dat jij slimmer bent dan ik en er niet in komt."

Er kunnen echter aspecten van je persoonlijke leven zijn die je liever niet deelt, vooral als je kind emotioneel onvolwassen is, een klatskuiken of geneigd om dingen je later weer voor te werpen bij ruzies. Overweeg om je ervaring te vertellen alsof het iemand anders overkwam, mits het niemand is die je kind kan identificeren. Het doel van zo'n gesprek is het bewustzijn van je tiener te vergroten over wat er op het spel staat en hoe beslissingen gevolgen kunnen hebben, niet om vertrouwen te winnen door je ziel open te leggen of je vuile was te wassen. Ouders dat te vaak of willekeurig doen, riskeren het respect van hun kinderen te verliezen en hun autoriteit te ondermijnen. Gebruik je gezond verstand.