• Baby's
• Gezinsvorming
• Kinderen
• Algemeen ouderschap
• Pasgeborenen
• Tieners
• Peuters
• Zwangerschap

ADHD en gaven: Wat weten we eigenlijk?

ADHD en gaven: Wat weten we eigenlijk?

Wat is ADHD en hoe wordt gediagnosticeerd?

Wat weten we over Aandachtsgebrek/Hyperactiviteitsstoornis (ADHD) en gave kinderen? ADHD, vooral bij de gaven, staat in het spotlight van aandacht, zorg, en passie. Drie experts op het veld hebben een uitgebreide studie gedaan en delen hun bevindingen met ons.

Wat is ADHD?

In 1999 erkende de Individuals with Disabilities Education Act (IDEA) voor de eerste keer ADHD en ADD als stoornissen die geclassificeerd moeten worden als Overige Gezondheidsstoornissen.

Wat veroorzaakt ADHD – genetica of omgeving?

Genetische factoren zijn erg belangrijk bij ADHD, zoals studies van gezinnen, adoptie, en tweelingen hebben aangetoond. Echter, omgevingsfactoren kunnen ook het ADHD-syndroom veroorzaken: factoren zoals voortijdige geboorte, hoofdletsel, fetale alcohol syndroom, loodvergiftiging, prenatale roken door de moeder, zeldzame endocriene afwijkingen, en prenatale blootstelling aan drugs zoals cocaine.

Hoe wordt ADHD gediagnosticeerd?

Er zijn vier subtypen van ADHD, volgens de DSM-IV:
Overwegend Hyperactief/Impulsief
Overwegend Onoplettend
Gecombineerd
Niet Anders Gespecificeerd

Er zijn negen symptomem van zowel onoplettendheid als hyperactiviteit. Zes van de negen symptomen moeten aanwezig zijn om de diagnose te stellen. Ook moeten de symptomen in meer dan één setting voorkomen (bijvoorbeeld school en huis), ten minste zes maanden aanhouden, en je kind ergenoeg belemmeren zodat hij geen leeftijdsgeschikt gedrag vertoont.

Onoplettendheid:

Je kind vaak –

1. Maakt onzorgvuldige fouten en let niet op details
2. Heeft moeilijkheid om langere tijd aandacht te houden
3. Lijkt niet te luisteren wanneer iemand direct tegen haar spreekt
4. Werkt of projecten niet af, en volgt niet op
5. Heeft moeilijkheid zich te organiseren rond taken en activiteiten
6. Vermijdt of vindt projecten of spelletjes die concentratie vereisen niet leuk
7. Verliest benodigde gereedschappen (potloden, speelgoed, enz.) voor projecten of activiteiten
8. Wordt gemakkelijk afgeleid door dingen die om haar herum gebeuren
9. Vergeet dagelijkse activiteiten

Hyperactiviteit-Impulsiviteit:

Je kind vaak –

1. Fidgert of wrigt
2. Verlaat zijn stoel of andere plekken waar hij verwacht wordt te blijven
3. Rent of klimt of voelt onrustig in ongeschikte situaties
4. Vindt het moeilijk om rustig te spelen of te werken
5. Lijkt gedreven of altijd op de been
6. Kant stopt met praten
7. Platst antwoorden uit voordat vragen voltooid zijn
8. Vindt het moeilijk om zijn beurt te wachten
9. Onderbreekt of indringt op anderen

Wie moet mijn kind diagnosticeren?

Ideaal geval, een team – inclusief een gekwalificeerde clinicus zoals een kinderarts, huisarts, psychiater, neuroloog, of psycholoog – moet de diagnose ADHD stellen, omdat alleen een specialist het verschil kan maken tussen ADHD en andere fysieke en psychologische problemen die ADHD nabootsen.

Informatie over deze andere voorwaarden is zelden beschikbaar voor schoolpersoneel, ongeacht hoe waarnemend, ervaren, of goed getraind.

Voor de meerderheid van kinderen worden symptomen duidelijk wanneer ze regelmatig waargenomen kunnen worden en vergeleken met andere kinderen over een lange periode. Vanwege dit is de klasleraar vaak de beste persoon om deze vergelijkingen te maken (wanneer voorzien van de juiste beoordelingsschaal, checklist, en informatie). Dat gezegd hebbende, onthoud dat alleen specialisten andere medische, psychologische, of psychiatrische voorwaarden van de mogelijkheid van ADHD kunnen uitsluiten.

Wanneer het kind ook gave is, moet een specialist in gaven ook betrokken worden om informatie te geven over het gedrag van het kind in vergelijking met andere kinderen met vergelijkbare capaciteiten.

Gave en ADHD

Worden gave kinderen gelabeld als ADHD in plaats van gave?

Het is eigenlijk mogelijk dat de twee voorwaarden samen kunnen voorkomen. Recentelijk hebben sommige onderzoekers bezorgdheid uitgedat dat gave kinderen verkeerd gelabeld worden als ADHD, en dat deze verkeerde labeling uit de hand loopt. Terwijl er gevallen zijn van verkeerde diagnose, bevestigt geen empirische data in de medische, onderwijskundige, of psychologische literatuur de omvang van deze bezorgdheid.

Zorgvuldige pogingen om overdiagnose te voorkomen moeten afgewogen worden tegen de behoefte van een kind aan evaluatie en behandeling. Opnieuw, gaven en ADHD kunnen in hetzelfde kind voorkomen.

Kan een gave kind dat uren gefocust is op een taak nog ADHD hebben?

Sommige ouders en professionals veronderstellen dat een kind dat lang kan concentreren geen ADHD kan hebben. Dit is onjuist. Het is begrijpelijk dat een waarnemer de mogelijkheid van ADHD kan verwerpen, want naar alle schijn is het kind zo geabsorbeerd in een taak dat alles om haar heen vervaagt in onwetendheid.

Terwijl deze staat van intense aandacht een teken kan zijn van een creatieve geest, kan het ook "hyperfocus" zijn, een vergelijkbare toestand die individuen met ADHD vaak ervaren. Je kunt kinderen met en zonder ADHD niet onderscheiden aan de hand van hoe ze zich bezighouden met activiteiten met hoge interesse – zoals video's, computerspellen, of lezen voor plezier. De sleutel is inspanning. Hoe je kind presteert tijdens projecten die inspanning vereisen – maar niet noodzakelijk hoge interesse – kan het verschil maken.

Dus een kind met ADHD kan lang concentreren?

ADHD wordt niet gekenmerkt door de onmogelijkheid van een kind om aandacht te geven, maar door zijn onmogelijkheid om zijn aandacht te controleren. Een kind met ADHD heeft grote moeite om aandacht te geven aan taken die niet direct belonend zijn, die inspanning vereisen.

Terwijl "hyperfocus" een positief teken kan zijn van toewijding aan een taak en een teken van motivatie, wordt het een probleem wanneer een gave kind gevraagd wordt om van de ene taak naar de andere te schakelen. Met andere woorden, terwijl deze intense concentratie positief kan zijn voor het denken van het kind, kan het ook problemen in haar gedrag veroorzaken.

Hoe tonen gave kinderen ADHD?

ADHD kan minder duidelijk zijn in een gave kind dan in een kind dat duidelijker worstelt. Vanwege hun gaven is het bereik van taken dat als "moeiteloos" wordt ervaren breder voor gave kinderen. En zo kan het missen van ADHD-symptomen nog vaker voorkomen bij gave kinderen dan het verkeerd diagnosticeren ervan. Sommige kinderen kunnen compenseren voor hun ADHD – en noch zij noch hun ouders of leraren zijn zich ervan bewust. Anderen zijn erger gehinderd.

De overbetrouwbaarheid van een gave kind op haar sterktes verbergt ongewild haar beperking. Hoewel het benadrukken van sterktes de gaven en talenten van een kind kan benadrukken, elimineert het niet de realiteit van de voorwaarde. Het kan in feite leiden tot een nog erger dilemma: Ze kan aan haar vaardigheden twijfelen vanwege haar worsteling om ze te behouden. Als een kind toe staat haar moeilijkheden als een beperking te erkennen, kan ze geschikte copingvaardigheden leren.

De enkele meest relevante overweging bij het evalueren van ADHD is de mate van beperking die een kind ervaart als gevolg van zijn gedrag. Een kind wiens gedrag ertoe leidt dat hij academisch, sociaal, of in de ontwikkeling van een zelfbeeld beperkt is, moet vanuit een klinisch/medisch perspectief onderzocht worden om potentieel behandelbare voorwaarden uit te sluiten, zelfs als zijn gedrag als creativiteit of gaven herkend kan worden.

Moet ik mijn gave kind op medicatie zetten?

Elk kind dat beperkt is heeft niet per se medicatie nodig. Niet-medische interventies kunnen op school en thuis gebruikt worden, en zouden geprobeerd moeten worden voordat meer ingrypende interventies.

Tien aanbevelingen

Waar gaan we heen?

ADHD is geen defect dat "gecureerd" moet worden. In feite kan ADHD niet alleen belemmeren, maar ook de realisatie van gaven en talenten verbeteren.

Onderwijzers van gave kinderen met ADHD staan voor een moeilijke taak om studenten kansen te geven om hun sterktes toe te passen terwijl ze ook hun tekortkomingen verbeteren. Hoewel hetzelfde gezegd kan worden van elk goed onderwijsprogramma, is dit nog lastiger voor gave kinderen met ADHD vanwege de opvallende kloven in capaciteit, gedrag, en prestatie die het kan creëren.

Onderwijzers, ouders, en kinderen zelf kunnen deze uitdagingen alleen aan door consistente aandacht, onmeetbare creativiteit, en duurzame geduld.

Tien aanbevelingen

1. Wees je bewust dat ADHD en gaven samen kunnen voorkomen.
2. Onderzoek veel perspectieven in je zoektocht naar informatie over ADHD.
3. Onthoud dat de belangrijkste maatstaf voor het diagnosticeren van ADHD de mate van beperking is die het kind ervaart in twee of meer settings.
4. Gebruik een multidisciplinair team om tot een diagnose te komen en een uitgebreid behandelplan te ontwikkelen.
5. Maak je vertrouwd met een verscheidenheid aan educatieve en gedragsstrategieën om te bepalen welke combinaties effectief kunnen zijn voor je kind.
6. Wees voorzichtig met "quick-fix" beloftes – of gedragsmatig, educationeel, of medisch.
7. Wees je bewust dat de grootste moeilijkheid voor een kind met ADHD ligt in het communiceren wat hij geleerd heeft.
8. Bepaal of het verschuiven van aandacht een kwetsbaar punt is voor je kind, wanneer ze gevraagd wordt taken te wisselen.
9. Model en ondersteun het proces van "jezelf kennen." Onthoud dat iedereen sterktes en zwaktes heeft. Je kunt je kind wijzen op hoe jij je eigen beste vaardigheden gebruikt en compenseert voor zwakkere gebieden. Je kunt je kind dan helpen om hetzelfde te doen.
10. Pleed voor en ondersteun onderzoek naar ADHD binnen de gave populatie. Neem contact op met de NRC/GT website als je identieke tweelingen kent (leeftijd 5-16) waarvan er maar één ADHD of ADD heeft.

Waar vind ik meer informatie?

Meer informatie over ADHD en de Individuals with Disabilities Education Act op www.chadd.org/legislative/govt.htm. Meer informatie over Speciaal Onderwijs en de Wet, en meer over ADHD in het ADHD informatiecentrum van FamilyEducation.com.

Bron: "Attention Deficit Disorders and Gifted Students: What Do We Really Know?" door Felice Kaufmann, M. Layne Kalbfleisch, en F. Xavier Castellanos.