• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Jak rozmawiać z dzieckiem o jego niepełnosprawności – budowanie pewności siebie

Niezależnie od tego, czy dziecko ma epilepsję, dysleksję, porażenie mózgowe czy inną niepełnosprawność – rozmowa o niej jest kluczowa. Będziesz musiał do niej wielokrotnie wracać.

Gdy dziecko dojrzewa, pojawią się nowe pytania i obawy. Twój sposób prowadzenia tych rozmów ogromnie wpłynie na to, jak dziecko czuje się sama ze sobą i swoim potencjałem.

Przyznaj istnienie niepełnosprawności

Czasami rodzice unikają rozmów o niepełnosprawności dziecka. Boją się, że temat sprawi, że dziecko poczuje się gorzej albo pomyśli, że nie może się udać.

Ignorowanie tematu to jednak wielka krzywda. Dziecko, którego nie poinformowano o autyzmie, może nie rozumieć, dlaczego ma problemy z relacjami z rówieśnikami. Może założyć, że jest niemiłe.

Podobnie dziecko nieświadome diagnozy dysleksji może uważać, że jest głupie. Dowiedzenie się, że trudności wynikają z niepełnosprawności uczenia się – innego stylu nauki – może przynieść ulgę. Przyznaj do niepełnosprawności i bądź gotowy o niej gadać.

Gdy jesteś gotowy otarto rozmawiać o specjalnych potrzebach dziecka, mniejsze ryzyko, że poczuje wstyd lub zawstyd. Będzie też lepiej przygotowane do wyjaśniania swojej niepełnosprawności innym.

Termin ma znaczenie

Istnieje wiele typów niepełnosprawności: emocjonalnych, fizycznych, intelektualnych, sensorycznych. Typ decyduje o podejściu.

Moment, w którym Ty i dziecko dowiedzieliście się o niepełnosprawności, też ma znaczenie. Jeśli dowiedziałeś się dzień urodzenia – doświadczenie inne niż rodzice dowiadujący się o dysleksji 10-latka.

Twoja reakcja na niepełnosprawność kształtuje wizerunek siebie u dziecka. Prześlij komunikat: widzę Twoje wyzwania, ale wiem, że jesteś zdolnym dzieckiem z wielkim potencjałem.

Bądź rzeczowy w rozmowach

Zbyt duże emocje w rozmowach wpływają na uczucia dziecka. Wyrażanie smutku nad ograniczeniami czy lęku o przyszłość może sprawić, że dziecko przeżyje to samo.

Przekazuj informacje o niepełnosprawności rzeczowo. Mów o nauce stojącej za nią, albo przyznaj: inni dzieci idą schodami, Ty musisz wziąć windę. Ale nie dodawaj do tego opinii.

Unikaj długich wykładów i patetycznych przemówień. Dziecko dowiedzie się o swoich zdolnościach i przyszłości z tego, co robisz, a nie z tego, co mówisz.

Jeśli traktujesz je jak zdolne dziecko, chętniej ujrzy taką samą osobę w lustrze.

Bądź szczery, ale dostosuj informację do wieku

Gdy dziecko pyta o stan lub prognozę – bądź szczery. Tylko informacja musi być przyjazna dziecku.

4-latek pytający o uwarunkowania genetyczne nie zrozumie neurobiologii. 10-latek nie musi znać najnowszych badań nad lekami, które przyjmuje.

Dawaj proste odpowiedzi. Jeśli chce więcej – zapyta dalej lub znowu to samo innymi słowami.

W najprostszych terminach: „Twoje mięśnie mają problem ze współpracą z kośćmi” albo „Ten lek pomaga płucom pracować lepiej”.

Zachęcaj do zadawania pytań

Pytania dziecka o niepełnosprawności zmieniają się w czasie. Przy dojrzewaniu czy planowaniu kariery pojawią się nowe.

Dziecko nie zapyta, jeśli uważa, że to Cię zdenerwuje, i uniknie tematu, jeśli pomyśli, że zminimalizujesz jego obawy.

Jasno zaznacz: chętnie odpowiem w każdej chwili. Upewnij się, że dziecko wie, że może pytać też innych – lekarza, terapeutów. Pomóż zidentyfikować zaufanych dorosłych.

Porozmawiaj o ludziach, którzy pomagają

Zamiast skupiać się na trudnościach, mów o wszystkich, którzy stara się pomóc. Omów badania naukowców i ich nadzieje.

Porozmawiaj o tym, jak lekarze, terapeuci, nauczyciele, trenerzy są zaangażowani w wsparcie dążenia do maksimum potencjału. Przypomnij: masz wielki zespół po swojej stronie.

Pomóż dziecku ustalić, co powiedzieć innym

Inne dzieci w szkole – a może dorośli w społeczności – będą pytać o niepełnosprawność. Dziecko nie winni nikomu wyjaśnień, ale pomoc w opracowaniu scenariusza odpowiedzi da komfort, jeśli zdecyduje się odpowiedzieć.

Zapytaj, co dziecko chciałoby, by inni wiedzieli. Dziecko mówiące: „Mam Zespół Tourette’a. Dlatego czasem drgnę” – może zatrzymać bulla. Może też kłaść kres plotkom.

Przegrywaj różne warianty reakcji na pytania/uwagi. Jeśli dziecko nie znajduje słów – podaj prosty scenariusz.

Ćwiczcie razem i rozmawiajcie, czy działa w kontaktach z innymi.

Skup się na mocnych stronach dziecka

Niech nie wszystkie rozmowy krążą wokół niepełnosprawności. Poświęć dużo czasu na mocne strony.

Powiedz innym, jeśli dziecko jest dobre w matematyce lub utalentowanym artystą. Ujasnij: niepełnosprawność nie definiuje ich.

Upewnij się, że wie: niepełnosprawność fizyczna nie przeszkadza w sukcesie w szkole, a w nauce – nie znaczy, że nie może doskonale się uczyć. Może po prostu potrzebować dodatkowej pomocy.

Mów o tym, w czym jest dobre, i przypominaj, co w nim kochasz. Dziecko rozpoznające swoje talenty czuje się kompetentne i pewne siebie.

Znajdź zdrowe role modele, z którymi dziecko się utożsamia

Wszystkie dzieci czasem czują zniechęcenie. U dzieci z niepełnosprawnościami te uczucia mogą stać się nasilone. Identyfikacja zdrowych modeli z podobną niepełnosprawnością inspiruje.

Czy to dorosły ze społeczności, sportowiec, muzyk, przedsiębiorca – mów o ludziach, którzy nie poddają się.

Szukaj wsparcia dla siebie i dziecka

Rozmowy z innymi rodzicami, którzy rozumieją Waszą sytuację, dadzą pewność w rozmowach z dzieckiem. Dołącz do grupy wsparcia – na żywo lub online – dla rodziców dzieci z podobnymi niepełnosprawnościami.

Pytaj specjalistów pracujących z dzieckiem: pediatrę, logopedę, fizjoterapeutę, nauczyciela specjalnego – mogą dać konkretne wskazówki, jak rozmawiać z dzieckiem o niepełnosprawności.

Wsparcie dla dziecka też ważne. Tydzieńowy obóz czy miesięczna grupa dla dzieci z podobnymi doświadczeniami – dziecko może docenić poznanie rówieśników z wspólnymi przeżyciami.

Zapytaj dziecko, czy chce poznać inne dzieci z podobną niepełnosprawnością. Jeśli tak – ułatw te kontakty. Czas spędzony z dziećmi, które przełamały podobne przeszkody, może być kluczowe w dążeniu do maksimum potencjału.