• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Dlaczego rodzice muszą rozmawiać z dziećmi o bullyingu, gwałcie i samobójstwie

Informacje w tym artykule mogą być trudne emocjonalnie. Jeśli masz myśli samobójcze, zadzwoń na Telefon Zaufania dla Osób w Kryzysie Psychicznym 116 123 (Polska) lub lokalny numer pomocy. W nagłym niebezpieczeństwie zadzwoń 112.

Gdy Netflix ogłosił miniseryal na podstawie książki Jayashera „13 powodów”, fani czekali na ekranizację. Historia kręci się wokół Hannah Baker, nastolatki, która popełniła samobójstwo i zostawiła ksety dla 13 osób, które – według niej – zawiodły ją i wpłynęły na decyzję.

Z nagrań dowiadujemy się, co ci ludzie zrobili: bullying, udostępnianie kompromitujących zdjęć, niepostawienie w obronie, plotki, a nawet gwałt.

Niektórzy psychiatry i eksperci od prewencji samobójstw ostrzegają: popularny serial może zaszkodzić więcej niż pomóc. Główny lęk: wzrost samobójstw młodzieży, bo samobójstwo jest „zaraźliwe” – duża uwaga mediów koreluje ze wzrostem współczynnika.

Inni widzą w serialu wyeksponowanie bezlitosnego bullyingu w szkole średniej i akceptacji gwałtu. Niezależnie od opinii o serialu – on podświetlił konieczność rozmów z dziećmi o trzech ogromnych problemach młodzieży: bullyingu, przemocy seksualnej i samobójstwie. Jedyny duży temat, którego serial nie dotyka – to uzależnienia.

Dlaczego nie unikać trudnych tematów

Unikanie trudnych tematów w życiu nastolatka nie sprawi, że znikną. Brak komunikacji to wręcz dysłużba – samobójstwo to druga przyczyna śmierci w wieku 15–34 lat.

Kobiety 16–19 lat są 4 razy częściej ofiarami gwałtu lub próby gwałtu niż populacja ogólna. Jeden z pięciu uczniów zgłasza bycie ofiarą bullyingu. Te problemy męczą nastolatków codziennie – musisz o nich rozmawiać.

Bezpośrednia, szczera rozmowa o samobójstwie, gwałcie, bullyingu to nie tylko zdrowy krok – to może uratować życie. Wielu rodziców unika tych tematów, zwłaszcza samobójstwa, boją się, że rozmowa wsuwa pomysł. Badania pokazują: cisza i stigma zapobiegają osobom w ryzyku sięgnięciu po pomoc.

Jeśli dziecko już myśli o samobójstwie, rozmowa może przynieść nadzieję i perspektywę. Pokazujesz też, że te tematy nie są tabu.

Trudne tematy do poruszenia z nastolatkami

Gdy rozmawiasz o samobójstwie, gwałcie, bullyingu, przemocy w randkach – bądź konkretny i mieć pod ręką wiedzę.

Trudności to nie norma

Przekaż: to, co przeżywają, to nie normalna część nastolatka. Media często nie pokazują samobójstwa, gwałtu, bullyingu prawdziwie – sensacjonalizują, glamuryzują. Nastolatkowie muszą wiedzieć: depresja i myśli samobójcze mogą dotyczyć wielu znajomych, ale to nie jest coś, co trzeba przyjąć jako normę.

Wielu uważa, że nastolatkowie mówiący o samobójstwie to tylko faza, poszukują uwagi, „przejdzie”. To nieprawda. Dorosli muszą uważać i dać nastolatkom to, czego potrzebują: zdrową, wspierającą drogę wyjścia.

Ktoś doświadczył gwałtu lub bullyingu – nie „przejdzie to”. W każdym scenariuszu nastolatkowie potrzebują pomocy lekarza, psychologa, terapeuty. I muszą wiedzieć, że rodzice są tu, by wesprzeć i pomóc.

Wyjaśnij, co zdrowe, a co nie

Nastolatkowie muszą usłyszeć od rodziców: bullying, przemoc w randkach, presja na seks, sexting, gwałt – to nie zdrowe zachowania. Zakładanie, że to norma, naraża na nadużycia. Zamiast tego: pokaż, jak wyglądają zdrowe przyjaźnie i relacje.

Muszą usłyszeć: są cenne i zasługują na szacunek i godność. Również niezdrowe jest zamartwianie się samobójstwem. Jeśli nastolatek myśli o samobójstwie i ma plany – musi pogadać ze specjalistą zdrowia psychicznego. Myśli samobójcze to jedno z ostrzegawczych sygnałów.

Wzmocnij ich wiedzą

Otwarta, szczera rozmowa o gwałcie, bullyingu, samobójstwie daje im wiarygodne informacje od osoby, której najbardziej ufają – Ciebie. Rozmowa o samobójstwie nie wsuwa pomysłu – otwiera komunikację na temat, który często trzyma się w tajemnicy.

Tak samo bullying i gwałt są trzymane w sekrecie. Gdy tematy tabu wychodzą na jaw, tracą moc i strach. Rozmowa mówi dzieciom: te tematy nie są zakazane, możecie je poruszać zawsze.

Powiedz, na co uważać

Twoja rola: wychować dzieci o dbaniu o zdrowie psychiczne tak samo jak fizyczne. Muszą znać sygnały ostrzegawcze depresji i samobójstwa i jak szukać pomocy.

Muszą wiedzieć, jak radzić sobie z bullyingiem: unikanie „gorących miejsc”, postawienie się na opozycji, obrona. Także: gwałt częściej dzieje się z osobami znanymi – na imprezie, w randce. Podkreśl: nigdy to nie twoja wina, nie obwinę cię nawet za łamanie zasady domowej. Chcę, byś do mnie przyszedł.

Trzymaj linię komunikacji otwartą

Regularne rozmowy o trudnych, wrażliwych tematach budują u dzieci przekonanie: jesteś tu, by pomóc. Nagle żaden temat nie jest zbyt wstydliwy, czują, że mogą pytać o cokolwiek.

Ostrzeż przed sekretami

Wyedukuj, co się dzieje, gdy nie mówi. Ważne: nastolatek musi wiedzieć, że trzymanie sekretów o bullyingu, gwałcie, samobójstwie – nie jest zdrowe ani mądre. Niezależnie od tego, kto przeżywa kryzys – on sam czy przyjaciel – to nie tematy do rozwiązywania w samotności bez dorosłych.

Upewnij się, że wie: rozmowa z innymi, choć bolesna/wstydliwa, to najlepsza droga do pomocy. Jeśli nie powie nikomu – sprawy mogą się pogorszyć.

Przekaż: nie jesteś sam

Samotność, porzucenie, beznadzieja – typowe dla ofiar bullyingu, gwałtu i osób z myślami samobójczymi. Rozmowa o tych problemach i pozwolenie nastolatkom na wyrażanie uczuć pokazuje: ktoś troszczy się, nie jesteś sam.

Nigdy nie przeceniaj mocy poczucia wsparcia. Nawet jeśli nic wielkiego nie dzieje się w życiu nastolatka, regularne rozmowy pokazują: zależy mi, jestem dla ciebie.

Powiedz: pomoc jest dostępna

Rozmawiając z nastolatkami o tych sprawach, lepiej poznajesz ich doświadczenia, to, co widzą w szkole, z czym mierzą się. Jeśli dziecko zmaga się z problemem – możesz dać bezwarunkową miłość i wsparcie oraz znaleźć pomoc z zewnątrz. To niezwykle zachęcające – ktoś może pomóc im zrozumieć, co przeżywają.

Przekaż: może ci się stać lepiej

Żaden nastolatek nie lubi czuć samotności i smutku. Ani bólu i upokorzenia z bullyingu, gwałtu, samobójstwa. Regularne rozmowy o tym, co normalne, a co nie – wbijają ten przekaz. Wtedy łatwiej rozpoznać, że to, co czują, nie jest normą i porozmawiać z Tobą. Chętniej poszukają pomocy dla znajomych zmagających się z lękiem i depresją.

Podkreśl: nikt nie zasługuje na to

Zbyt często nastolatkowie wierzą: jeśli bullying lub gwałt się wydarzył, to ofiara coś zasłużyła. Jeśli regularnie rozmawiasz z dziećmi – zrozumieją, że nikt nie zasługuje na bullying, nikt nie zasługuje na gwałt.

To nie tylko dobry przekaz dla Twoich dzieci – pomaga im empatyzować z ofiarami w otoczeniu. I częściej będą powtarzać i wierzyć w to: nikt nie zasługuje na bullying ani gwałt – bo to Ty komunikujesz to regularnie.

Daj pomysły, jak szukać pomocy

Upewnij się, że dzieci wiedzą: nie tylko mogą do Ciebie przyjść, ale też jak szukać pomocy gdzie indziej. Porozmawiaj o telefonach zaufania dla osób z myślami samobójczymi, liniach pomocy dla ofiar gwałtu, roli pedagogów szkolnych. Ważne: wyposażyć nastolatków w narzędzia do tych wielkich problemów.

Zdejmij stigma

Im częściej dyskutujesz o tych tematach, tym bardziej zdejmujesz stigma i dajesz dzieciom szansę na otwartą, wolną rozmowę. Upewnij się, że wiedzą: żaden temat nie jest tabu u Ciebie. Tworząc taką atmosferę w domu, zwiększasz szansę, że przyjdą z pytaniami i problemami.

To nie zwalnia Cię z obserwowania sygnałów ostrzegawczych samobójstwa czy objawów depresji. Ale otwarte dialogi zwiększają prawdopodobieństwo, że sięgają po pomoc.

Celuj w prewencję

Pomóż zapobiec tym zdarzeniom w ich życiu. Żadna rozmowa nie wyeliminuje ryzyka w pełni, ale idzie daleko w edukacji o tym, co może się stać. Nawet jeśli Twój nastolatek nigdy nie spotka się z tymi problemami, szansa ogromna, że ktoś, kogo zna – tak. Jeśli pilnujesz rozmów o trudnych tematach – wie, że może przyjść do Ciebie o pomoc.