• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Bezpieczeństwo w sieci – jak chronić się online

Jak byśmy żyli bez smartfonów, laptopów i innych urządzeń dających dostęp do sieci? To jak większość z nas trzyma kontakt z przyjaciółmi i rodziną, robi zdjęcia, robi zadania domowe, bada, czyta newsy, kupuje.

Oprócz milionów stron i czynności, sieć oferuje mnóstwo sposobów na marnowanie czasu – i nawet wkraczanie w kłopoty. Niektórzy, których spotkasz online, mogą chcieć się Cię wykorzystać, skraść dane osobowe, molestować lub grozić (tzw. cyberprzemoc).

Możesz znać ludzi, którzy wpadli w kłopoty przez coś zrobione online – sexting, molestowanie na stronie lub komunikatorze, oszustwo przez kogoś spotkanego w sieci.

Ponieważ użytkownicy mogą być anonimowi, popularne strony i komunikatory przyciągają dorosłych udających nastolatków. Czasem proszą o zdjęcia lub info o sobie, rodzinie, miejscu zamieszkania – co nie powinno się ujawniać.

Zazwyczaj ci, którzy proszą o dane osobowe (adres, telefon, e-mail), używają ich do zasypywania skrzynek reklamami. Ale czasem drapieżni wykorzystują to do nielegalnych lub nieprzyzwoitych relacji lub szkodzenia osobie/rodzinie.

Bycie mądrym online

Zasada 1: Sprawdź nastrój! Jesteś zły/zły? To nie czas na wiadomości ani posty w mediach społecznościowych. Ludzie nie zawsze podejmują dobre decyzje ani myślą jasno, gdy zestresowani. Jeśli musisz, zadzwoń do kogoś albo idź na bieg, zanim zaczynasz wywracać się w sieci.

Zasada 2: Na stronie staraj się pozostać anonimowy. To znaczy: trzymaj wszystkie informacje prywatne prywatnymi. Nigdy nie pozwól publicznie widzieć:

• pełne imię i nazwisko
• żadne zdjęcia (nawet zwierzęcia!)
• aktualną lokalizację (niektóre telefony mają GPS – wyłącz)
• adres domu/szkoły/rodziny/przyjaciół
• numery telefonów
• numer PESEL/SSN
• hasła
• imiona członków rodziny
• numery kart kredytowych

Większość godnych zaufania ludzi i firm nie pyta o takie dane online. Jeśli inni proszą – to czerwona flaga, że mogą mieć złe intencje. Zawsze skonsultuj się z rodzicem, jeśli niepewny, zwłaszcza przy zakupach online lub rejestracji na stronie/aplikacji.

Przemyśl, zanim stworzysz adres e-mail lub nick. Użyj kombinacji liter i cyfr, nie odsłaniających płci.

Przy komunikatorach/wideo używaj pseudonimu różnego od nicku. Wtedy, jeśli rozmowa stanie się niekomfortowa, wyjdziesz bez ryzyka, że ktoś zna Twój nick i śledzi Cię mailem. Niektórzy robią prywatne grupy, gdzie tylko oni i zaproszeni interakcjonują.

Trzymaj znajomości online w wirtualnym świecie. Spotkanie znajomych z sieci na żywo niesie większe ryzyko – łatwo udawać kogoś innego, gdy nie widasz ani nie rozmawiasz osobiście. Bezpieczniej jest wideo-rozmowa, ale też niesie ryzyko. Skonsultuj się z rodzicem, czy to bezpieczne. Może chcieć poznać kontaktów lub usiąść przy rozmowie.

Jeśli kiedykolwiek w jakiejkolwiek rozmowie online czujesz dyskomfort lub zagrożenie z jakiegokolwiek powodu – wyjdź i powiedz rodzicemu lub innemu dorosłemu, by zgłosili. Możesz też zgłosić na stronie National Center for Missing and Exploited Children – mają formularz CyberTipline. Przekażą info organom ścigania.

Czym jest cyberprzemoc?

Nie tylko obcy mogą sprawić dyskomfort. Cyberprzemoc to okrutne lub molestujące wiadomości wysyłane online. Mogą pochodzić od byłych przyjaciół lub znanych. Mogą być anonimowe – na stronie, gdzie każdy ma nick, ofiary mogą nie wiedzieć, kto je drąży.

Jeśli otrzymasz takie wiadomości, często lepiej zignorować niż odpowiadać. Cyberdrążyciele, jak inni, szukają uwagi lub reakcji. Nigdy nie prowokuj. Ignorując, zabierasz im moc. Możesz też usunąć lub zablokować, by nie widzieć ich wiadomości.

Na szczęście większość nigdy nie doświadcza cyberprzemocy. Ale jeśli Cię drążą i ignorowanie nie pomaga, pomoc rodzica, pedagoga lub innego zaufanego dorosłego może być dobra. Zwłaszcza jeśli są groźby.

Inne kwestie

Choć e-mail jest dość prywatny, hakerzy mogą go zhakować – albo dodać do list spamowych. Spam (reklamy, molestujące/obraźliwe notatki) irytuje. Blokery spamowe chronią skrzynkę. Wielu dostawców pomoże zablokować/filtrować nieodpowiednie maile, jeśli rodzice ustawią kontrole rodzicielskie odpowiednie do wieku.

Jeśli nie rozpoznajesz nadawcy pliku do pobrania – usuń bez otwierania, by uniknąć wirusa. Oprogramowanie antywirusowe to must-have na każdym komputerze, aktualizuj regularnie. Możesz kupić soft usuwający szpiegujące programy raportujące, co robi Twój komputer. Niektórzy dostawcy dają soft chroniący przed tymi i innymi upierdliwosciami, np. blokery wyskakujących reklam.

Gdy jesteś poza domem z urządzeniami, trzymaj je bezpiecznie. Nie pozwalaj innym używać telefonu, chyba że jesteś z nimi. Nie zostawiaj telefonu, by ktoś mógł podnieść. Wyłącz laptopa/tableta, gdy nie używasz. Nie ułatwiaj dostępu do danych osobowych.

Na koniec: każde zdjęcie lub wiadomość, którą wyślesz, może wyciec w momencie wysłania. Pomyśl, czy słowa/zdjęcia, które chcesz udostępnić, to takie, które chciałbyś, by inni widzieli/przeczytali. Dobra zasada: gdybyś nie chciał, by babcia to zobaczyła/przeczytała – prawdopodobnie nie powinieneś wysyłać ani publikować.