• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Zakażenia dróg moczowych – przyczyny, objawy, leczenie, profilaktyka

Była dopiero trzecia lekcja, ale Tracy była już w toalecie sześć razy tego ranka. Czasem ledwo zdążyła prosić nauczyciela o pozwolenie, bo chęć oddania moczu była tak silna. Czy wypiła za dużo soku pomarańczowego na śniadanie? Nie – choć bardzo musiała, za każdym razem wychodziło tylko trochę moczu. I za każdym razem czuła pieczenie. Co się dzieje?

Przypadek Tracy nie jest nietypowy. Jej problem, zakażenie dróg moczowych, to jedna z najczęstszych przyczyn wizyt u lekarza u nastolatków – zwłaszcza dziewcząt.

Czym jest zakażenie dróg moczowych?

Bakteryjne zakażenie dróg moczowych (ZDM) to najczęstszy typ infekcji dróg moczowych. Mocz to płyn odfiltrowany z krwi przez nerki. Mocz zawiera sole i produkty przemiany materii, ale normalnie nie zawiera bakterii. Gdy bakterie dostają się do pęcherza lub nerki i tam się rozmnażają, może powstać ZDM.

Są trzy główne typy ZDM. Bakterie zarażające tylko moczowód (krótką rurkę przewodzącą mocz z pęcherza na zewnątrz) powodują zapalenie moczowodu (uretritis).

Bakterie mogą też spowodować zapalenie pęcherza, zwane zapaleniem pęcherza moczowego (cystitis). Inny, bardziej poważny typ ZDM to infekcja samej nerki, znana jako zapalenie miednicy nerki (pyelonephritis). Przy tym typie często występuje ból pleców, wysoka gorączka i wymioty.

Najczęstszy typ ZDM, zapalenie pęcherza, powoduje głównie dyskomfort i niedogodności. Zapalenia pęcherza można szybko i łatwo wyleczyć. Ważne jest szybkie leczenie, by uniknąć poważniejszej infekcji sięgającej nerek.

Page 1

Bakterie winne

ZDM zazwyczaj wywołuje E. coli, bakterie normalnie występujące w przewodzie pokarmowym i na skórze wokół odbytu i pochwy. Gdy bakterie dostają się do moczowodu, mogą zdążać do pęcherza i wywołać infekcję.

Dziewczyny chorują na ZDM znacznie częściej niż chłopcy, najprawdopodobnie z powodu różnic w kształcie i długości moczowodu. Dziewczyny mają krótsze moczowody, a otwór leży bliżej odbytu i pochwy, gdzie bakterie są.

Niektórzy ludzie wydają się chorować na ZDM często, ale często mają inne problemy predysponujące do infekcji, np. wadę w budowie lub funkcji dróg moczowych. Najczęstszy problem funkcyjny to przełyk pęcherzowo-moczowodowy (vesicoureteral reflux), stan, w którym część moczu cofa się z pęcherza do moczowodów, a nawet do nerek.

Bakterie mogą dostać się do moczowodu na kilka sposobów. Podczas stosunku, na przykład, bakterie z okolicy pochwy mogą zostać wypchnięte do moczowodu i trafić do pęcherza, gdzie mocz daje dobre środowisko do rozmnażania. To powód, dla którego kobiety aktywne seksualnie często chorują na ZDM (ZDM nie są zaraźliwe, nie można się zarazić ZDM od innej osoby).

Bakterie mogą też dostać się do pęcherza dziewczyny przez obieranie się od tyłu do przodu po wykonywaniu potrzeby, co zanieczyszcza otwór moczowodu. Używanie środków zabójczych plemników (w tym prezerwatyw z nimi) i pokrywek jako antykoncepcji też może zwiększać ryzyko ZDM.

Choroby przenoszone drogą płciową (ChPP) mogą dawać objawy podobne do ZDM, np. ból przy oddawaniu moczu. To z powodu stanów zapalnych i podrażnień moczowodu lub pochwy, które czasem towarzyszą chlamydii i innym ChPP. Jeśli nie wyleczone, ChPP mogą prowadzić do poważnych problemów długofalowych, w tym zapalenia narządów miednicy (PID) i niepłodności. W przeciwieństwie do ZDM, ChPP są zaraźliwe.

Page 2

Objawy ZDM

Liczba objawów towarzyszy ZDM, m.in.:

• częste oddawanie moczu
• palenie lub ból przy oddawaniu moczu
• uczucie, że trzeba oddać mocz, choć wychodzi mało lub wcale
• ból w dolnej części brzucha
• ból nad kością łonową (u kobiet)
• uczucie pełności w odbycie (u mężczyzn)
• krwawy lub nieprzyjemnie pachnący mocz
• łagodna gorączka
• ogólne uczucie drżenia i zmęczenia

Infekcja nerki może dawać poważniejsze objawy, w tym:

• wysoką gorączkę
• dreszcze
• nudności i wymioty
• ból brzucha
• mętny lub krwawy mocz
• ból w plecach, tuż nad pasa

Jeśli masz jakiekolwiek objawy ZDM, musisz iść do lekarza od razu. Objawy nie znikną, jeśli je zignorujesz – tylko pogorszą się. Im szybciej zaczniesz leczenie, tym mniej nieprzyjemne będzie.

Zadzwoń do gabinetu lekarza lub kliniki natychmiast. Jeśli nie możesz dotrzeć do lekarza, możesz iść do punkttu pogotowia lub na SOR. Najważniejsze jest działanie jak najszybciej.

Page 3

Walka z bakteriami

Tylko Twój lekarz może wyleczyć ZDM. Pierwszą rzeczą, którą zrobi lekarz, jest potwierdzenie ZDM, pobierając próbkę moczu midstream. W gabinecie poprosisz Cię o umycie narządów płciowych jednorazowymi chusteczkami i oddanie moczu do sterylnego (bez bakterii) kubka.

Jeśli przy badaniu próbki podejrzewa się infekcję, lekarz prawdopodobnie przepisze antybiotyki. Ponieważ jest wiele różnych antybiotyków, lekarz może wysłać mocz na uprawę (urinokulturę), by zidentyfikować dokładny typ bakterii. Wyniki trwają ok. 48 godzin, a lekarz może zmienić antybiotyk w zależności od wyniku.

Choć antybiotyki zaczynają walczyć z infekcją od razu, nie zatrzymują wszystkich objawów natychmiast. Jeśli ktoś ma silny ból od ZDM, lekarz może zalecić lek rozluźniający skurcze i ból pęcherza. To zabarwi mocz na jaskrawy pomarańczowy, ale jest bezpieczne i zazwyczaj przynosi ulgę w kilka godzin. W przypadku infekcji nerki lekarz może przepisać lek przeciwbólowy.

Przy niektórych infekcjach antybiotyki trzeba brać 3 dni, ale zazwyczaj przy ZDM trwa to 7–14 dni. Ważne jest branie antybiotyków do końca recepty. Wielu ludzi przerywa, gdy czują się lepiej, ale to nie pozwala antybiotykom w pełni zabić bakterie, co zwiększa ryzyko nawrotu.

Jeśli masz zdiagnozowane ZDM i objawy trwają po skończeniu leków lub nie są lepsze po 2–3 dniach leczenia, skontaktuj się z lekarzem.

Ważne jest pienie dużo wody podczas i po leczeniu, bo za każdym razem, gdy oddajesz mocz, pęcherz trochę się czyści. Sok z żurawiny też może pomóc. Osoby z ZDM powinny unikać kawy i ostrych potraw, które drażnią pęcherz. Palenie też drażni pęcherz i może powodować problemy z pęcherzem później.

Osoby, które szybko pójdą do lekarza z ZDM, powinny być bez objawów w ciągu tygodnia. Przy cięższym zapaleniu nerek większość musi wrócić do lekarza na wizytę kontrolną, by upewnić się, że infekcja w pełni zareagowała na leki.

W obu przypadkach lekarz może zalecić unikanie stosunków przez tydzień, by stan zapalny w pełni ustąpił.

Page 4

Zapobieganie ZDM

Istnieje kilka sposobów, by mogły zapobiec ZDM. Po oddawaniu moczu dziewczyny powinny obierać się od przodu do tyłu papierem toaletowym. Po wykonywaniu potrzeby, obieraj się z przodu do tyłu, by nie rozprzestrzeniać bakterii z okolicy odbytu na moczowód.

Inna rzecz, jaką mogą robić dziewczyny i chłopcy, by zapobiec ZDM, to chodzenie do toalety często. Unikaj zatrzymywania moczu na długo.

Mężczyźni i kobiety powinni też pilnować czystości i suchości okolicy narządów płciowych. Dziewczyny powinny regularnie wymieniać tampony i wkładki podczas miesiączki. Częste kąpiele pęnące mogą drażnić okolicę pochwy, więc dziewczyny powinny brać prysznice lub kąpiele zwykłe. Unikaj długiego moknienia narządów płciowych, nie nosząc bielizny z nylonu ani mokrych strojów kąpielowych. Bielizna z bawełnianym środkiem też pomaga. Dziewczyny powinny unikać sprejów i płukanek do higieny intymnej – te produkty drażnią moczowód.

Jeśli jesteś aktywny/a seksualnie, idź do toalety przed i w ciągu 15 minut po stosunku. Po seksie delikatnie umyj okolicę narządów płciowych, by usunąć bakterie. Unikaj pozycji drażniących moczowód lub pęcherz. Pary używające smarów przy secie powinny wybrać smar wodorozpuszczalny, np. K-Y Jelly.

Na koniec, pienie dużej ilości wody każdego dnia utrzymuje pęcherz aktywny i wolny od bakterii.

Pamiętaj, że choć ZDM są nieprzyjemne i często bolesne, są bardzo powszechne i łatwe do wyleczenia. Im szybciej skontaktujesz się z lekarzem, tym szybciej pozbędziesz się problemu.