• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Dlaczego nastolatcy zachowują się źle? Nauka o rozwoju mózgu

Dwa etapy życia, w których ludzie przechodzą ogromne zmiany rozwojowe w krótkim czasie: niemowlęstwo i lata nastolatcze. W adolescencji młodzież zyskuje 50% masy ciała dorosłego, wyrośnie, staje się płodna i przekształca się z rozwojem mózgu, według publikacji Johns Hopkins "The Teen Years Explained" (Clea McNeely, Jayne Blanchard). Zrozumienie tych zmian pomaga zrozumieć, dlaczego nastolatcy "zachowują się źle".

Rozwój mózgu

W latach nastolatczych rozwija się przód mózgu, umożliwiając "działania rzższego rzędu". Młodzi ludzie przechodzą od myślenia konkretnego, czarno-białego do abstrakcyjnego. APA ("A Reference for Professionals: Developing Adolescents"): nowa zdolność do rozsądkowania i myślenia krytycznego sprawia, że nastolatcy wydają się sprzeczni i szybcy w wyłapywaniu błędów u innych. Mogą zachowywać się przeciwnie, by przetestować nowe umiejętności. Bo rozwój emocjonalny może nastąpić przed zdolnością empatii – nastolatek może wydawać się overdramatyczny, egocentryczny, nierozsądny.

Skłonność do ryzyka

Układ graniczny (limbic system) aktywuje się we wczesnej adolescencji, ale dworca czołowy (frontal lobe) dojrzewa dopiero w późniejszej. McNeely i Blanchard: układ graniczny pozwala nastolatkom postrzegać nagrody z ryzykownych zachowań. Dworek czołowy kieruje kontrolą impulsów i rozumieniem długoterminowych konsekwencji. Gdy dojrzewa u starszego nastolatka – lepiej waży przyczynę i skutek. Według autorów, nastolatcy nie ryzykują, bo czują się niezwyciężeni – po prostu inaczej oceniają korzyści ryzyka. Więc mogą czuć większą satysfakcję emocjonalną niż dorosły, gdy ryzykowny ruch się uda. To problematyczne, gdy nastolatek ryzykuje, by zyskać akceptację rówieśników lub eksperymentuje z narkotykami/alkoholem/tytoniem wcześnie.

Testowanie granic

Gdy nastolatek dojrzewa, naturalnie staje się bardziej niezależny. To prowadzi do testowania mod, wyglądu, muzyki, zachowań. Źle zachowanie może być sposobem na testowanie norm społecznych i granic, budowanie poczucia ja i autonomii. McNeely i Blanchard: nastolatcy też zachowują się źle, gdy dorośli nie stawiają jasnych, odpowiednich dla wieku granic lub nie egzekwują ich konsekwentnie.

Oczekiwania i środowisko

Gdy dorosły oczekuje, że nastolatek się źle zachowa – nastolatek to spełni, według Cheryl Walker (Wake Forest University, "Teens Behaving Badly?"). Prof. Christy Buchanan: "Wyższe oczekiwania co do ryzyka i buntowności przewidują wyższy poziom problematycznych zachowań". Mówiąc, że bunt i ryzyko to norma u nastolatków, rodzic może sprawić, by dziecko to zrealizowało. Nastolatcy też mogą się źle zachowywać, gdy dorośli sami dają złe wzorce lub gdy młodzież nie ma pozytywnych połączeń społecznych.