• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Lęki i strachy w dzieciństwie

Wszystkie dzieci mają lęk lub strach przed rzeczywistymi i wyimaginowanymi rzeczami. Dzieci mogą czuć strach, nawet jeśli nie ma bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwu.

Co to jest lęk u dzieci?

Wszystkie dzieci mają lęk lub strach przed rzeczywistymi i wyimaginowanymi rzeczami. Dzieci mogą czuć strach, nawet jeśli nie ma bezpośredniego zagrożenia.

Przejściowe lęki i strachy są normalne. Mogą przychodzić i odchodzić. Ale niektóre dzieci trudniej radzą sobie z lękiem i widzą świat jako bardziej straszny.

Strach wyzwala zmiany w ciele: serce bije szybciej, pocenie, „motyle w brzuchu”.

Trochę lęku może pomóc – trzyma czujnym i skoncentrowanym. Strachy o pewnych rzeczach też mogą pomagać – np. strach przed ogniem sprawia, że dziecko unika zapalek.

Ale jeśli lęk jest silny, może zakłócać życie. Szukaj pomocy u lekarza lub psychologa dziecięcego, jeśli martwisz się.

Czy lęk mojego dziecka jest normalny?

„Normalny” lęk to strach/niepokój w nowej sytuacji. Znaki, że dziecko potrzebuje wsparcia:

• częstszy lęk niż rówieśnicy
• zakłóca przyjaźnie, szkołę, rodzinę
• strachy wydają się nieproporcjonalne do problemów

Znaki lęku u dziecka:

• przyklejenie, impulsywność, rozproszenie
• potrzeba pewności
• panika/histeria przy separacji
• problemy ze snem, koszmary
• przyspieszone bicie serca, oddech
• nudności
• ból głowy
• ból brzucha

Poza tym rodzice zazwyczaj wyczuwają, gdy dziecko jest nadmiernie napięte. Słuchanie obaw pomaga, czasem sama rozmowa o strachu pomaga dziecku go przejść.

Rodzaje lęku w różnym wieku

Charakter lęków zmienia się z rozwojem. Obawy: obcy, wysokości, ciemność, zwierzęta, krew, owady, bycie samemu. Dzieci uczą się strachu po złym doświadczeniu (ugryzienie psa, wypadek).

Lęk separacyjny częsty u małych dzieci w żłobku/przedszkolu, nastolatki – lęk społeczny i osiągnięciowy.

Przykłady lęków w wieku:

• Niemowlęta: lęk przed obcymi, przylganie do rodziców przy nieznajomych.
• Maluchy: lęk separacyjny, rozstresowanie, tantrumy przy odejściu rodzica.
• Przedszkolaki: strach przed ciemnością.
• Dzieci szkolne: strachy nienaturalne (potwory, duchy) i realne (urazy, klęski żywiołowe).

Z wiekiem jeden strach znika, inny przychodzi. Np. dziecko, które w 5 lat nie mogło spać w ciemności, latami później lubi historie duchów na kolacji pijamowej. Strachy mogą dotyczyć tylko konkretnego bodźca – dziecko chce głaskać lwa w zoo, ale nie pójdzie do psa sąsiada.

Niektóre dzieci rozwijają fobie – silny strach przed konkretną rzeczą (pająki, nowi ludzie) – zakłócające codzienne życie.

Inni – lęk uogólniony, martwią się o wiele rzeczy. Często przy starterze szkolnym – perfekcjonizm, testy, strach zadawać pytania, stres.

Jak leczy się lęk u dzieci?

Jeśli martwisz się lękiem dziecka – pierwszy krok: porozmawiaj z lekarzem lub pielęgniarką matkowo-dziecięcą. Mogą skierować do psychologa, poradni, czasem pediatry.

Czasem silny lęk leczy się w specjalistycznej klinice lękowej lub lokalnym centrum zdrowia psychicznego. Terapia zazwyczaj: rozmowa, by dziecko zidentyfikowało uczucia, nauka radzenia sobie, dążenie do celów. Leki przy silnych objawach, ale rzadko zalecane dla dzieci.

Najlepsze: nie pomagaj dziecku unikać tego, co go boi, ale naucz radzić sobie.

• Zachęcaj do zatrzymania i głębokiego, wolnego oddechu.
• Wyznacz czas na martwienie, zamiast cały dzień.
• Rozbij obawy na mniejsze, zarządzalne kawałki.
• Zachęcaj do myślenia pozytywnego, zamiast najgorszego scenariusza.
• Namawaj do próby.
• Pokazuj, jak ty przezwyciężasz strach.
• Pomagaj czuć kontrolę.
• Rozmawiaj o strachach.
• Nie bądź nadmiernie ochronny – pomagaj dziecku samemu rozwiązywać, by budować odporność.

Zasoby i wsparcie

Więcej o pomocy dziecku na Beyond Blue.

Program Brave – interaktywny program online do prewencji i leczenia lęku u dzieci i nastolatków.

Kids Helpline – poradnictwo 1800 55 1800, e-mail, czat.