• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Bezpieczeństwo żywności dla całej rodziny

Bezpieczeństwo żywności dla całej rodziny

Gdy dziecko czuje się źle w brzuchu, może to być wina zjedzonego pokarmu. Wedle CDC, Amerykani chorują na choroby pokarmowe 14 mln razy rocznie – to tylko udokumentowane przypadki. Eksperci szacują, że realna liczba to ok. 76 mln rocznie. Skąd rozbieżność? Chyba że jest poważnie, zatrucia pokarmowe rzadko się zgłaszaja. Ludzie ignorują je, pisząc na grypę.

Każdy, kto je, jest narażony na chorobę po zjedzeniu pokarmu zanieczyszczonego bakteriami, wirusami, pasożytami, chemikaliami naturalnymi i sztucznymi. Dzieci, zwłaszcza niemowlęta, są jeszcze bardziej wrażliwe niż dorośli, bo ich układy odpornościowe i jelita nie są tak wytrzymałe. Trudniej im walczyć z zarazkami. Gdy choroba pokarmowa się rozwinie, organizm dziecka nie poradzi sobie tak intensywnie jak dorosły; dzieci ze słabym układem odpornościowym mają gorzej. Biegunka i wymioty – najczęstsze skutki – są znacznie trudniejsze dla malucha, bo prowadzą do odwodnienia, co ma poważne konsekwencje. Reakcja dziecka zależy od wielu czynników: siły układu odpornościowego, zdrowia jelit, rodzaju i siły zanieczyszczenia, ilości zjedzonego pokarmu.

Bezpieczeństwo żywności w domu – w Twoich rękach

Większość zatruć pokarmowych to wina bakterii w produktach zwierzęcych. Wirusy równie groźne – proste organizmy potrzebujące tylko pokarmu, wilgoci i ciepła, by rozwinąć się do grozy dla zdrowia. Gdy bakterie np. Staphylococcus aureus (stafylokok złoty) lub wirus Wirusowatego Zapalenia Wątroby A (HAV) trafią do pokarmów przechowywanych w temperaturze 4–60°C (40–140°F), mają wszystko, by nas zmęczyć.

Pasożyty rzadsze, ale też zagrażają. Można je znaleźć w surowym mięsie i owocach morza. Jako dziecko pamiętasz, jak rodzice duszyli kotlety wieprzowe do sucha – unikali trychinozy, choroby od pasożytów w wieprzowinie. Dziś trychinoza jest rzadsza dzięki wysiłkom branży.

Epidemie od Salmonella i E. coli w niedouzgotowanym dróbiu, jajkach, wołowinie robią hałas, ale mniej znane organizmy też szkodzą. Np. szropy Campylobacter w niedouzgotowanym mięsie, dróbiu, nepasteryzowanym mleku to najczęstsza przyczyna biegunek.

Pokarm to łatwy cel dla zarazków – ma warunki do wzrostu: pokarm, woda, ciepło. Problem: nie widzisz, nie smakujesz, nie węczysz zanieczyszczeń. Żaden pokarm nie jest w pełni bezpieczny, więc zawsze traktuj go ostrożnie przy przygotowywaniu i przechowywaniu. Zrób test wiedzy o bezpieczeństwie żywności, a potem czytaj dalej.

Sprytne zakupy

Pokarm powinien być w dobrym stanie przed włożeniem do wózka. Sprawdzaj daty ważności nabiału, mięsa, dróbia. Produkty chłodzone muszą być zimne w dotyku, mrożone – twarde jak kamień. Unikaj konserw z zgnieceniami, pęknięciami, puchniętymi nakrętkami – to groźne zatrucie. Unikaj mięsa i dróbia z dziurawą folią. Po wybraniu mięsa, włożyj do przejrzystej torebki – zapobiegnie to wyciekowiu soku na inne produkty. U pokarmów dla niemowląt sprawdź, czy przycisk bezpieczeństwa na środku nakrętki jest wciśnięty i słoik szczelnie zamknięty. Nawet jeśli tak, a przy otwieraniu w domu nie ma charakterystycznego „pluk” – wyrzuć natychmiast. Zostaw mleko i soki nepasteryzowane na półkach lub u rolników.

Szybki transport do domu

Kup produkty chłodzone (mięso, mleko) na końcu. Wróć prosto do domu i schowaj je. Nigdy nie zostawiaj mleka, jajek, dróbia w aucie ani bagażniku – tam cieplej. Jeśli musisz, odłóż łakomicze do lodówka termosowego od razu po zakupach. Uważaj nawet zimą – wnętrze auta zazwyczaj powyżej 4°C.

Mij ręce

Częste mycie rąk może obciąć o połowę przypadki chorób pokarmowych i znacząco zmniejszyć grypy i przeziębienia. Używaj ciepłej wody, myj dokładnie, zwłaszcza przed przygotowywaniem jedzenia. Zawsze mij ręce po zmianie pieluchy, wizycie w toalecie, kontakcie ze zwierzętami. Pracując z surowymi produktami zwierzęcymi (kurczak, owoce morza), dokładnie umyj ręce przed dotykiem innego pokarmu, narzędzia, powierzchni, dziecka. Badacze z Uniwersytetu w Arizonie znaleźli, że ludzie mają najwięcej zarazków na rękach po gotowaniu – prawdopodobnie przez brak mycia rąk po kontakcie z surowymi produktami zwierzęcymi.

Bądź pilna z dzieckiem. Dorosli powinni podkreślać mycie rąk po każdej wizycie w toalecie, przed posiłkami i przekąskami, przed pomocą w gotowaniu. Ucz dzieci myć ręce tak długo, jak trwa dwukrotne śpiewanie „Sto lat” (ok. 20 sekund) z mydłem. Tyle trwa zniszczenie większości zarazków. Usuwaj ręce jednorazowymi ręcznikami, czystą tkaniną lub susz powietrzem.

Czy to wina jedzenia?

Większość zatruć pokarmowych objawia się w jelitach: wymioty, biegunki. Nagłe problemy jelitowe bez przeziębienia, kataru, kaszlu, bólu mięśni – to sygnał zatrucia, nie grypy. Grypa rozwija się dzień-dwa: zmęczenie, bóle, katar, kaszel, gorączka. Zależnie od zarazka, objawy zatrucia mogą pojawić się w 30 minut.

Ustalenie, czy wina jedzenia, u dziecka może być trudne. Dzieci nie zawsze mają słowa, by opisać dyskomfort. Jeszcze gorzej u niemowląt. Nie czekaj na pewną diagnozę. Zadzwoń do lekarza. Pilnie reaguj, jeśli dziecko ma jakąkolwiek krwistą biegunkę – to znak, by mogło zjeść groźnego Escherichia coli (E. Coli) 0157:H7. Jednoczesne sztywność szyi, ból głowy, gorączka – też zgłoś natychmiast. Jeśli dziecko wymiotuje lub ma biegunkę 2+ razy dziennie przez 24–48 h, może potrzebować pediatry – ryzyko odwodnienia.

Hamuj zanieczyszczenia krzyżowe

Soki z surowych mięs, dróbia, owoców morza lub zarazki z brudnych narzędzi na gotowe pokarmy – to prosta droga do kłopotów. Rozdzielaj surowe mięsa od gotowych do jedzenia (sałaty). Ułatw sobie: osobne talerze na surowo i na gotowe. Gdy możesz, oddzielne deski do krojenia: jedne na surowo, inne na gotowe do jedzenia (chleb, sałata). Kolorowe deski zapobiegają pomyłkom. Wyrzucaj stare deski pęknięte, z rysami – zarazki tam kwitną.

Podkręć temperaturę

Gotowanie niszczy bakterie, ale tylko gdy jest robione dobrze. Produkty zwierzęce szczególnie narażone, ale odpowiednia temperatura zazwyczaj ratuje. Z wyjątkiem jajek i ryb, eksperci mówią, że nie poznasz, czy mięso jest dobrze ugotowane, po wyglądzie. Kup termometr do mięsa. Oto cele temperatur:

• Całe drób: 82°C (180°F)
• Piersia z dróbia, mięsa dobrze usmażone: 77°C (170°F)
• Farsz, mielone drób, podgrzewane resztki: 74°C (165°F)
• Mięsa średnio usmażone, wieprzowina, mielone mięsa (wołowina): 63°C (145°F)
• Steki, pieczeń wołowa, cielęcina, jagnięcina średnio krwiste: 63°C (145°F)
• Dania jajeczne: 71°C (160°F). Żółtka i białka twarde.
• Ryby: do momentu, gdy mięśnisko jest nieprzezroczyste i łatwo się rozwarstwia widelcem.

Schłodź to

Z uwagi na imprezy na świeżym powietrzu, lato to szczyt chorób pokarmowych od bakterii (CDC). Nie musi tak być. By nie zachorować, nigdy nie zostawiaj jedzenia na stół na dłużej niż 2 h w temperaturze pokojowej (ok. 21°C). Gdy jest gorżej, jakość spada szybciej – schłodź po 1 h. Nie tylko lodówka i zamrażarka chłodzą – musisz sprawdzić, czy termometr w lodówce pokazuje 4°C lub niżej, a zamrażarka -18°C lub niżej. Jeśli cieplej – bakterie rosną. Nie zatykaj lodówki/zamrażarki do pełna – zimne powietrze musi cyrkulować, by hamować rozmnażanie zarazków.

Obsada – z głową

Marynując mięso, owoce morza, drób – użyj pojemnika plastikowego z nakrętką i wstaw do lodówki. Składniki marynaty są kwaśne i reagują z niektórymi metalowymi naczyniami, uwalniając metal do jedzenia. Nigdy nie używaj ponownie marynaty na surowych produktach zwierzęcych, chyba że zagotowałaś ją przedtem, by zabić zarazki.

Dylemat odmrażania

Wygodne: wyjąć mięso, zostawić na blacie do odmrożenia. Ale ryzykowne. Gdy pokarm ociepla w temperaturze pokojowej, zarazki się mnożą. Nawet jeśli ugotujesz dokładnie, możesz nie zabić wystarczająco mikroorganizmów. Co zrobić: odmrażaj w lodówce; owinięte w folię, w zimnej wodzie w naczyniu (zmieniaj wodę często, wstaw do lodówki od razu po odmrożeniu); w mikrofali. Marynowaj też w lodówce.

Posprzątaj

Wyciskanie gąbki nie usuwa zarazków – tylko przerzuca je na ręce. Brudne gąbki i ściereczki rozsiewają mikroorganizmy po kuchni. Jeśli wolisz gąbki – zmieniaj często, codziennie wrzucaj do zmywarki, by zabić bakterie. Mikrofala 30 sekund też zabija zarazki. Używaj świeżych ręczników papierowych do kaszenia soków z mięs, dróbia, owoców morza na blatach. Ciepłe i zimne płukanie nie zabija zarazków – dlatego prasz wszystkie ręczniki kuchenne i inne tkaniny (też do łazienki) w gorącym cyklu pralki. Dla pewności dodaj bieliznę.

Nie jedz tego! Produkty, których powinny unikać dzieci i kobiety w ciąży

• Surowy lub niedougotowany pokarm zwierzęcy, w tym jajka. Najgroźniejsi – goszczą mnóstwo zarazków. Nie pozwól dzieckom lizać miskę z ciastem – surowa jajka w ciastach, ciasteczkach, brownie są ryzykowne. Ciastka gotowe (mrożone) nie są niebezpieczne. Lody smakowe z ciastkiem, produkty komercyjne (np. advocaat) – bezpieczne, bo z pasteryzowanymi jajkami.
• Serki miękkie. Brie, camembert, feta, sery pleśniowe mogą zawierać Listeria monocytogenes.
• Soki i mleko nepasteryzowane. Pasteryzacja zabija prawie wszystkie zarazki. Może wydawać się naturalniejsze pić surowe soki/mleko, ale to szczególnie niebezpieczne dla dziecka i kobiety w ciąży. Nepasteryzowane soki muszą mieć ostrzeżenie na etykiecie – czytaj przed zakupem.
• Miód. Dzieci do 1 roku – bezwzględnie unikać miodu (ryzyko botulizmu).
• Kiełki lucerny. Zwierzęta to główne źródło salmonelly, ale warzywa też. Kiełki lucerny spowodowały epidemie salmonellozy ok. 20 tys. Amerykanów Północnych. Warunki hodowli sprzyjają zanieczyszczeniu. Ponieważ rzadko się je gotuje czy myje, ryzyko choroby wysokie. Dlatego odradzane osobom w grupie ryzyka (dzieci, kobiety w ciąży).

Problemy z plastikami

Plastik to część naszego życia – rzadko o nim myślimy. Kupujemy pokarmy w folii, przechowujemy w plastiku, grzejmy w mikrofali. Plastik ma jednak wady.

Plastyfikatory (plastyzatory), dające plastikowi elastyczność, są problematyczne – mogą przechodzić z folii i torebek do jedzenia, zwłaszcza tłustego (wędliny). Problem: plastik się degrada, chemikalia dostają się do jedzenia. Degradacja przyspiesza światło i ciepło; tłuste i kwaśne pokarmy wchłaniają więcej plastyfikatorów.

Niektórzy eksperci mówią, że plastyfikator di-(2-etylheksyl) adypian (DEHA), w niektórych przylepnych foliach do użytku komercyjnego, jest dysruptorem endokrynnym. Dysruptory endokrynne to chemikalia zakłócające rozwój dziecka. Inni, w tym FDA i EPA, twierdzą, że badania nie potwierdziły, by DEHA był dysruptorem. Choć mało dowodów naukowych na strach przed plastikiem, nie ma powodu, by nie traktować go bezpieczniej. Jak unikać problemów:

• Przeopakuj tłuste pokarmy (wędliny) w domu. Przed jedzeniem odetnij cienką warstwę, gdzie folia komercyjna styknęła z jedzeniem.
• Grzej w mikrofali w szkle (np. Corningware) lub sprawdzonych markach plastików do mikrofali (Tupperware, Rubbermaid).
• Jeśli musisz użyć folii, kup takie z etykietą „polietylen” (np. Glad Wrap) – nie zawierają DEHA. Zostaw odstęp między jedzeniem a folią.
• Przechowuj w szkle, nigdy w styropianie.
• Nigdy nie grzej w mikrofali w pojemnikach po twarogu/margarynie, wyrzucaj stare pojemniki z oznakami zużycia.
• Przykrywaj jedzenie ręcznikiem papierowym, nie folią, w mikrofali.

Consumers Union testowała butelki do karmienia z poliwęglanu (twardy, przejrzysty plastik). Wypełnione mleczkiem i podgrzane, uwalniały bisfenol A – potencjalny dysruptor endokrynny – do mleczka. Możesz to ominąć, używając butelek ze szkła. Inny sposób: unikaj przejrzystych, błyszczących butelek; wybieraj matowe, nieprzezroczyste, często kolorowe.