• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Rozwój biospołeczny w pierwszych dwóch latach życia dziecka

Od urodzenia do drugiego roku życia dziecko wykazuje cechy, które na pozór wydają się proste, a jednak zachwycają i napełniają dumną. To zupełnie normalne – nie inaczej psychologia rozwojowa tak intensywnie bada, jak dochodzą do tych zmian psychicznych i behawioralnych. Choć mózg odgrywa główną rolę w rozwoju umiejętności społecznych, nie wolno zapominać, że Twoja interakcja z dzieckiem ma ogromny wpływ na tempo tego procesu.

Dziecko jako lustro

Choć rozwój biospołeczny w pierwszych dwóch latach dzieje się „pod maską”, jego najważniejsze objawy widać w zmieniającym się zachowaniu. Jednym z najbardziej widocznych elementów jest kształtowanie się typu przywiązania – czyli sposobu, w jaki dziecko definiuje relację z rodzicami. Psychologowie wyróżniają cztery typy: bezpieczne, lękowe, unikańcze i zdezorganizowane. Rodzic ma duży wpływ na to, jaki typ się ukształtuje, w zależności od tego, jak reaguje na potrzeby dziecka. Na przykład dziecko zalewane nadmiarową opieką i troską może stać się „lękowe”, czując niepokój, gdy rodzica nie ma w zasięgu wzroku.

Przyświecanie w dorosłość

Rodzice nastolatków wolaliby, by ci uczyli się lub spędzali czas z rówieśnikami, a nie bawili się. Dla dzieci do dwóch lat zabawa to jednak najszybsza droga do nabrania umiejętności społecznych niezbędnych w przyszłości. Już rokowe dziecko ma zdolności poznawcze do gry symbolicznej – naśladuje dorosłych w ich codziennych czynnościach, np. nakładaniu makijażu czy robieniu zakupów. Przez udawanie dzieci ćwiczą role dorosłych i angażują wyobraźnię, tworząc cykl rozwoju biologicznego i społecznego.

Narzędzie społeczne zamknięte w głowie

Społeczeństwo nie mogłoby istnieć bez komunikacji. Choć pierwotne, zdolności językowe Twojego niecałorocznego dziecka przechodzą fazę gwałownego rozwoju. Dzięki szybkiemu rozwojowi mózgu, dziecko przechodzi od rozpoznawania fonemów języka ojczystego do wnętrzowania podstawowych zasad gramatyki. Tempo tego procesu zależy też od tego, co słyszy od rodziców. Im bardziej zróżnicowane dźwięki, słowa i struktury zdaniowe usłyszy, tym szybciej opanuje to kluczowe narzędzie społeczne.

System „dziel i zwyciężaj” mózgu

Duża część umiejętności, które traktujemy jako oczywiste, to zdolność mózgu do rozpoznawania wzorców. Kategoryzacja zjawisk – czyli umiejętność przyporządkowywania ich do grup – zaczyna się ok. w pierwszym roku życia. Dzieci potrafią dopasowywać podobne przedmioty, a potem grupować je w proste kategorie, np. zwierzęta czy kolory. Ponieważ społeczeństwo opiera się na grupach i różnych normach dla nich, ta umiejętność jest fundamentem rozwoju biospołecznego. Jednym z pierwszych przykładów jest rozróżnianie dorosłych od innych dzieci.