Rozumienie mediów: edukacja medialna i cyfrowa dla dzieci

Twoje dziecko codziennie kontaktuje się z mediami. Część informuje lub rozrywa, inna chce coś sprzedać – produkt lub pomysł. To może przytłaczać – dziecko i Ciebie! Ale możesz pomóc dziecku zrozumieć i kwestionować przekaz medialne.


Edukacja medialna – podstawy

Edukacja medialna to umiejętności dostępu, zrozumienia, kwestionowania, krytycznej analizy, oceny i tworzenia mediów: filmów, programów TV, zdjęć, treści drukowanych i online.

Dzieci i nastolatcy z kompetencjami medialnymi są bardziej świadomi, jak powstają treści, skąd pochodzą i do czego dążą. Pewniej wyrażają własne opinie. Są bezpieczniejsi online i mniej podatni na manipulację.

Podstawowa edukacja medialna to zrozumienie i ocena:

  • treści,
  • cenzury,
  • stronniczości,
  • reklamy,
  • wpływ własności mediów na prezentację informacji,
  • bezpieczeństwa w sieci.

Młodzi nie zawsze są cyfrowo kompetentni, choć od młodych lat obsługują technologie. Potrafią obsługiwać piloty, telefony, szukać w sieci, tworzyć blogi, wrzucać filmy na YouTube. Ale tak jak uczą się mówić, czytać i pisać język mediów, muszą nauczyć się czytać i analizować komunikaty cyfrowe.

Do tego dziecko potrzebuje:

Kompetencji technicznej
Obsługa komputerów, przeglądarek, programów, aplikacji, języka technicznego. Zrozumienie, jak działają komputery i internet. Np. że internet jest globalny, a raz opublikowana treść (tekst, obraz, wideo) może nie dać się usunąć.

Kompetencji dotyczących treści
Zrozumienie, jak wyszukiwarka (np. Google) ranguje wyniki, i umiejętność ustalenia autora strony – różnica między .com, .gov, .org. Ocena, czy informacja opiera się na opinii eksperta czy amatora, czy źródło jest wiarygodne. Rozpoznawanie marketingu, reklam i oszustw w sieci.

Kompetencji komunikacyjnej
Rozróżnianie typów komunikacji w sieci: media społecznościowe, czaty, pokoje czatowe, gry wieloosobowe, blogi, fora. Każde ma swoje zasady formalne i nieformalne.

Kompetencji kreatywnej i wizualnej
Tworzenie i publikowanie treści online, zrozumienie, jak edytuje się treści wizualne, i praw autorskich.

Jak pomóc dziecku stać się medialnie i cyfrowo kompetentnym

Własna kompetencja medialna to świetny start. Znajomość mediów i ich powstawania pomoże Ci prowadzić dziecko.

Warto śledzić nowe media społecznościowe – ciągle powstają nowe.

Ogólnie
Zachęcając dziecko do pytań o to, co ogląda i czyta, pomagasz odseparować fakty od opinii, zidentyfikować reklamę i product placement, zrozumieć stronniczość, uważać na manipulację statystyką, oceniać jakość i wykrywać oszustwa medialne. Dziecko powinno wiedzieć, że nie musi przyjmować wszystkiego z mediów jako "fakt" czy "prawdę".

Zachęcaj dziecko do zadawania sobie pytań o treści medialne. Np.:

  • Czy to artykuł reportażowy czy felieton?
  • Kto zapłacił za tę stronę w magazynie o nowym produkcie?
  • Jakie źródła użył autor?
  • Jaka intencja autora?
  • Który głos brakuje?

Media i wiele treści internetowych są prywatną własnością – własność wpływa na publikowane treści i punkty widzenia.

Wszystkie treści medialne są edytowane i skonstruowane. Czas coś wkluczono, innego pominięto. Nawet wiadomości (myślimy: "fakty") odzwierciedlają światopogląd redaktorów, reżyserów, producentów, właścicieli mediów – bo niektóre trafiają do wiadomości, inne nie.

Możecie porównać różne programy informacyjne – jak inaczej raportują to samo. Albo zapytać dziecko, dlaczego różne media (TV, internet, prasa) używają określonych obrazów, muzyki, słów i jakie przesłania to buduje.

Warto też modelować własną kompetencję medialną. Dyskutujcie o wyborach – dlaczego te programy/strony, jak reagujecie na reklamy. To szansa na wzmocnienie wartości rodzinnych i naukę krytycznego myślenia.

Reklama
Rozmowa o tym, co to reklama i do czego dąży, pomaga dziecku odróżnić komunikaty reklamowe od tych rozrywkowych, informacyjnych, edukacyjnych.

Online
Internet wnosi do domu to, co najlepsze i najgorsze. Dostęp coraz łatwiejszy przez telefony i tablety – Wy obaj musicie umieć separować ziarno od chaff. Pomocne pomysły:

  • Przeszukujcie internet razem. Kilka wyszukiwarek, różne zapytania, rozmowa o tym, które strony mają najlepsze/ najbardziej użyteczne info i dlaczego. Zachęcaj do patrzenia poza pierwszy link.
  • Gadajcie o rodzajach stron. Adres kończy się na .com, .org, .gov? Sprawdźcie razem, co to oznacza.
  • Ucz dziecko ostrożności klikając. Wiele stron ma "wyskakujące" okienka lub animowane reklamy zachęcające "kliknij tutaj" obietnicą darmowych produktów/pieniędzy. To zazwyczaj oszustwa i wirusy.

Wskazówka: Wszyscy inaczej interpretujemy komunikaty medialne, zależnie od tła, zainteresowań, wartości. Jesteśmy wieloma grupami odbiorców, nie jedną. Np. ktoś uważa coś za śmieszne, inny widzi to inaczej.

Kompetencje medialne i cyfrowe chronią dziecko w sieci skuteczniej niż oprogramowanie filtrujące. Więcej pomysłów na bezpieczeństwo dzieci online w artykułach o cyberobywatelstwie i bezpieczeństwie w sieci.

© Raising Children Network Limited, powielone z zgody.


Zasoby i linki:

Prowincja BC: Bezpieczeństwo w internecie
Media Smarts: Kwestie medialne
Media Smarts: Podstawy edukacji medialnej i cyfrowej

  • Wytyczne „zostań w domu” wg stanów dla rodzin i opiekunów
    Rządy federalne, stanowe i lokalne szybko przyjmują nowe wytyczne, by spróbować złagodzić rozprzestrzenianie się COVID-19. W niektórych stanach gubernatorzy posunęli się tak daleko, by wydać mandaty „zostań w domu” (czasem nazywane shelter-in-place)
  • 4 niezwykłe prace dla nian – poza domem prywatnym
    „Gdy wielu ludzi myśli o nianiach, wyobrażają sobie pracę w domach prywatnych”, mówi Ingrid Kellaghan, ekspertka rodzicielstwa i założycielka Cambridge Nanny Group. Ale choć to zazwyczaj opis pracy, są też wiele ekscytujących i unikalnych prac dla ni
  • Co każda niania musi wiedzieć o podatkach i płacach
    Wreszcie znalazłaś świetną pracę niani. Możesz nawiązać więzi z nową rodziną, planować mnóstwo zabaw i – o, tak – też dostajesz wynagrodzenie! Wszyscy kochamy dzień wypłaty, ale warto wiedzieć przed pierwszą wypłatą, czego się spodziewać co do brutto