Czynniki wywołujące przeciążenie sensoryczne u dzieci

Przeciążenie sensoryczne najczęściej występuje u dzieci z zaburzeniami przetwarzania sensorycznego (ZPS), znanych również jako dysfunkcja integracji sensorycznej. ZPS najczęściej diagnozuje się u dzieci ze spektrum autyzmu lub innymi problemami rozwojowymi, może jednak występować również niezależnie. Ponadto dzieci bez zdiagnozowanego zaburzenia mogą czasami doświadczać przeciążenia sensorycznego, zwłaszcza w okresach stresu. Jeśli Wasze dziecko wykazuje objawy przeciążenia sensorycznego częściej niż sporadycznie, skonsultujcie się z pediatrą.

Czynniki fizyczne

Czynniki wywołujące przeciążenie sensoryczne są inne dla każdego człowieka. Niektóre dzieci są wysoce wrażliwe na dźwięki – część z nich nie znosi wysokich, piskliwych tonów, inne głośność. Niektóre dzieci nie cierpią dotyku, inne z kolei szukają bliskiego kontaktu fizycznego. Niektóre drażnią się puchatymi ubraniami, guzikami, zapięciami lub zbyt ciasnymi strojami. Niektóre dzieci nie tolerują określonych konsystencji pokarmów. Ponadto niektóre dzieci mają trudności z równowagą i poruszaniem się w przestrzeni – wspinanie po schodach czy zjeżdżanie z zjeżdżalni może być dla nich przytłaczające. Jeśli podejrzewacie przeciążenie sensoryczne, zwracajcie uwagę na bezpośrednie otoczenie fizyczne dziecka w momencie ataku złości.

Czynniki emocjonalne

Przeciążenie sensoryczne może być wywoływane przez emocjonalne reakcje dziecka na bodźce przychodzące. Jeśli dziecko czuje się zagrożone, przerażone lub przytłoczone, organizm przechodzi w tryb „walcz lub uciekaj”. Według Parents.com, sytuacje społeczne są szczególnie trudne dla dzieci z ZPS, zwłaszcza gdy przyczyną jest stan z spektrum autyzmu. Dzieci te często mają problem z rozumieniem emocji innych, komunikowaniem się i budowaniem relacji. Dlatego kontakty społeczne wydają im się strachowe i nieprzewidywalne. Na tym tle nawet drobne bodźce mogą wywołać przeciążenie sensoryczne.

Skutki przeciążenia sensorycznego

U dzieci przeciążenie sensoryczne zazwyczaj prowadzi do ataku złości (meltdown). Według Montessori Family Connection, ataki te różnią się od kaprysów tym, że są niecelowe. Podczas ataku dziecko nie czuje się bezpiecznie. Należy skupić się na uspokojeniu i relaksacji, a nie na reagowaniu na krzyki. Kaprys to natomiast naukowane zachowanie manipulacyjne mające na celu zmuszenie rodzica do ustępstwa. Z praktyką nauczysz się odróżniać ataki od kaprysów. Według MyAspergerChild.com, niektóre dzieci doświadczają też „zamknięcia” (shutdown) – próbują odciąć się od świata, by odzyskać spokój. Mówienie cicho i uspokajająco pomaga, ale należy unikać dotyku i zmuszania do rozmowy.

Zarządzanie czynnikami wywołującymi

Zarówno ataki złości, jak i zamknięcia są społecznie nieakceptowalne, co prowadzi do izolacji, trudności w relacjach z rówieśnikami, a nawet przemocy. Pomóżcie dziecku nauczyć się akceptowalnych strategii radzenia sobie, zapewniając mu szansę na sukces. North Texas Kids sugeruje: gdy wiecie, że nadchodzi sytuacja stresująca (np. spotkanie), niech dziecko spakuje „torbę relaksu” – odtwarzacz muzyki, kostkę Rubika, kamień anti-stres, aparat fotograficzny. Poproście o sporządzenie listy celów na spotkanie. Zapewnijcie co najmniej godzinę na przejście przed wyjściem. Pomóżcie zidentyfikować potencjalne wyzwalacze i wymyślić sposoby radzenia sobie. Na miejscu pokażcie ciche, bezpieczne miejsce, do którego dziecko może uciec w razie potrzeby.

Previous:

Next: