• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

3 sprawdzone strategie na lepszy sen dziecka

Podejście skupione na dziecku

Dzieci potrzebują snu, a rodzice też! Niestety, noworodki mają własne pomysły na to, kiedy i gdzie drzemną. Każdy nowy rodzic musi ostatecznie odpowiedzieć na pytania: łóżeczko czy wspólne łóżko? Dokarmić ponownie czy pozwolić płakać? Czy metoda danego eksperta zadziała dla mojego dziecka?

Oto doświadczenia rodziców, którzy zmagali się z tymi dylematami i opracowali własne rozwiązania, dostosowane do swojego stylu wychowawczego. Bo każde dziecko jest unikalne – tak jak jego rodzice. Sprawdź, co może zadziałać u Ciebie.

Zasady podejścia skupionego na dziecku

Dziecko najlepiej czuje się, gdy jest blisko mamy i wie, że ona zaspokoi jego potrzeby. Rodzice stosujący to podejście karmią na żądanie (kiedy dziecko płacze) i śpią z nim – albo w łóżku rodzicielskim, albo w przyczepce do łóżka. Skupiają się na tym, by łóżko było pozytywnym, naturalnym miejscem, gdzie mama może szybko dać jedzenie lub pocieszenie. Taki filozofią kierują się m.in. William i Martha Sears oraz organizacja La Leche League.

W pewnym sensie wszyscy rodzice zaczynają od wariantu tego podejścia, bo noworodek potrzebuje ciągłego odżywiania (co kilka godzin w ciągu doby). Wokół 3. miesiąca życia większość niemowląt potrafi przespanąć dłuższe odcinki nocy (często 5–6 godzin) bez karmienia. Niektórzy rodzice stosują techniki zachęcające do dłuższego snu nocnego, ale zwolennicy podejścia skupionego na dziecku woleją, by to nastąpiło naturalnie.

Sukces podejścia skupionego na dziecku

U Shannon i Duncan MacLeodów ze Seattle wspólne spanie świetnie sprawdziło się u córki Evie (3 lata). Teraz stosują to samo u drugiego dziecka. Trzymiesięczna Piper jest karmiona piersią na żądanie i śpi w mosesie przy łóżku rodziców. Skoro rodzice kładą się spać ok. 21:00, to stało się naturalnym czasem zasypiania Pipery. Gdy kładą się później, albo chętnie kładzie się sama, albo śpi na rękach mamy do momentu, gdy ta pójdzie spać.

Jak wiele dzieci w tym wieku, Piper nie śpi całą noc. Co kilka godzin „zaczęła narzekać, a ja karmię ją leżąc na boku” – mówi Shannon. „Obaj znowu szybko zasypiamy”. Nie spodziewa się, by ten wzorzec się zmienił w najbliższym czasie, ani się nie martwi. „Nie traktujemy nawet [spania całą noc] jako kamienia milowego” – dodaje. (Starsza siostra Evie zaczęła spać całą noc sama w ok. 1 roku, a po dwóch latach przeszła do łóżeczka dziecięcego.)

Luźne podejście MacLeodów dotyczy też drzemek w ciągu dnia. Gdziekolwiek jest Shannon, Piper po prostu drzemie w pobliżu – w mosesie, huśtawce lub na rękach mamy. Dzięki temu nie czują się ograniczeni do konkretnego pokoju w określonych godzinach. „Po prostu nie lubimy sztywnych harmonogramów” – mówi Shannon.

Shannon nie zmagała się z problemami snu u żadnego z dzieci. Ale przyznaje, że nie wie dokładnie dlaczego. „Nie wiemy, co było pierwsze: nasze spokojne wychowywanie, czy spokojne dzieci?”

Jeśli zapytać Bev i Todda Lacy’ch z Nowego Jorku, to to spokojne wychowywanie robi różnicę. Ich kolikowe niemowlę Daniel, zostawione samotnie w łóżeczku, płakało bez przerwy. „Spał tylko, gdy był obok mnie” – mówi Bev. Choć nie planowali tego, ich łóżko stało się „łóżkiem rodzinnym”.

Korzyści ze wspólnego spania

Teraz Bev chwali zalety współspania, zwłaszcza po potwierdzeniu znalezionym w „Książce o dziecku” Williama i Marty Searsów. „Noc była trudna dla Daniela” – mówi Bev. „Podejście Searsów ma sens: jeśli zbudujesz zaufanie, gdy dziecko jest bardzo małe, w przyszłości będzie bardziej niezależne”. Dlatego Bev dała swojemu nieśmiałemu niemowlęciu dodatkowy komfort bliskości mamy w nocy. Od tamtej pory śpi z rodzicami.

Podobnie jak Shannon, Bev karmiła syna piersią za każdym razem, gdy się budził – zazwyczaj co kilka godzin. Budził się na karmienie do 5–6. miesiąca życia. Teraz, w wieku 17 miesięcy, budzi się raz w nocy, ok. 4:00, by zjeść. „Niektóre dni mi to nie przeszkadza, inne myślę: ‚O nie, czy naprawdę musisz teraz jeść?’”

Wskazuje też dodatkową zaletę wspólnego łóżka: „Ponieważ nasze cykle snu zsynchronizowały się, budzę się tuż zanim wyda jakikolwiek dźwięk i karmię go. W przeciwieństwie do matek, które muszą iść do pokoju obok, nigdy nie musiałam radzić sobie z 20-minutowym płaczem, by uspokoić dziecko”.

I to nie wszystko – najsłodniejszy bonus: „Każdego ranka, gdy Daniel się budzi, patrzy na mnie i mówi: ‚Cześć’. Potem: ‚Cześć, tatu!’. Potem szuka kota. Jakby robiłapelę. To niesamowicie urocze”.

Podejście oparte na harmonogramie

Zasady podejścia harmonogramowego

Planowanie dnia dziecka to zazwyczaj wprowadzenie rutyny jedzenia, czuwania i spania. Celem jest ustabilizowanie wzorców głodu, co pomaga zorganizować cykle snu (i sprawić, by dziecko spało w nocy jak reszta domowników). W pierwszych ośmiu tygodniach dziecko karmi się co 2,5–3 godziny, non-stop. W kolejnych ośmiu tygodniach mama utrzymuje rutynę, ale stopniowo redukuje liczbę karmień nocnych (pozwalając dziecku płakać w określonych momentach).

Naturalna zdolność dziecka do dłuższego wytrzymywania między karmieniami ułatwia naukę spania całą noc. Rodzice stosujący harmonogram dbaą o to, by dziecko zjadało pełne porcje w ustalonych porach i nie „przekąskiwało” piersią lub butelką, gdy tylko zechce. Techniki te upowszechniły eksperci od snu: Gary Ezzo („On Becoming Babywise”), Gina Ford („The Contented Little Baby Book”) oraz Tracy Hogg („Secrets of the Baby Whisperer”).

Sukces podejścia harmonogramowego

Sarah i Giles Colwell postępowali według książki Ford. Sarah przyznaje, że w grupie mamań doznała drążeń. Zrozumiała sceptycyzm. „Planowanie dziecka to trudne” – mówi. „Czasami idzie w opozycji do wszystkiego, co uważasz, że powinien robić rodzic”. Ale pół roku później, gdy Joe spał regularnie od 19:00 do 7:00, drążenia zamieniły się w prośby o rady.

Jak działa podejście harmonogramowe w praktyce

Sarah przepisowała tygodniowe plany Ford na karmienie, drzemki i kładzenie spać i przypinała je do lodówki. Rutyna zaczynała się od stałego pobudzenia o 7:00 na pierwsze karmienie. Na początku harmonogramy odzwierciedlały karmienie co ok. 3 godziny. Np. u dziecka w wieku 2–4 tygodni: karmienie o 7:00, 10:00, 14:00, 17:00, 18:15 (tzw. karmienie klastrowe) i 22:30. Drzemki: 8:30/9:00–10:00, 12:00–14:00, 16:00–17:00. Z czasem godziny nieznacznie się przesuwają, zależnie od wieku i rozwoju dziecka.

Oczywiście Joe to dziecko, nie robot. Czasami budził się i płakał przed planowanym karmieniem. Sarah zakładała, że nie zjadł wystarczająco wcześniej, więc karmiła go nieco wcześniej, ale pilnowała, by przy następnym posiłku zjadł do syta.

Było to trudniejsze, niż brzmi. Gdy Joe zasypiał w trakcie karmienia, musiała go obudzić, by dojadł. „Na początku nie było łatwo trzymać go przy życiu w czasie posiłków” – przyznaje. Ale szybko zrozumiała, że to się opłaca; Joe zaczął dłużej wytrzymywać przerwy między karmieniami.

Harmonogramy narzucały też ścisłe kładzenie spać o 19:00 w własnym pokoju dziecka. To też nie zawsze szło gładko, dlatego Sarah szukała porad poza książką Ford. „Czasami Joe miał wiatraki” – opowiada. „Wtedy stosowaliśmy metody Harvey’ego Karpa z ‚Najszczęśliwszego niemowlęcia na świecie’, np. kołysanie i szepczanie ‚cich-cich’. Przez pierwsze cztery miesiące też powijaliśmy go – popularna rada ułatwiająca sen”.

Ale to rutyna, twierdzi Sarah, sprawiła, że jej syn stał się dobrym śpiącym. Gdy tylko zadbała, by zjadał wystarczająco przy każdym posiłku, „Joe rzadko był głodny lub przespany”. A po kładzeniu go o 19:00, Sarah i Giles mieli wieczory dla siebie.

„Ludzie mówili mi, że mam szczęście i łatwe dziecko” – mówi. „Ale moja siostra nie planowała pierwszego dziecka, a drugiego planowała. Pierwsze było koszmarem do kładzenia spać, drugie szybko nauczyło się zasypiać sama. Moja siostra jest teraz jak inny człowiek!”

Spokojni rodzice też mogą planować!

Nie wszyscy planujący rodzice są typami „A”. Anna i Dave Marsh z Ontario (Kanada) to dowodzą. „W wielu sensach jestem zorganizowana” – mówi Anna. Musi to być, by nakarmić i uczyć w domu czterech dzieci. „Ale jestem też dość luźna” – dodaje. „Nigdy nie jesteśmy skazani na harmonogram w żadnej dziedzinie życia”.

Paradoksalnie, ta elastyczność sprawiła, że idealnie wpasowała się w techniki planowania z „Sekretów szeptuchy niemowląt”. Anna zgadza się z główną ideą książki: nałożenie rytmicznej struktury na jedzenie i sen pomaga zregulować wzorce snu dziecka. Przez pierwsze 8 tygodni stosowała trzypogodzinny rytm jedz/bądź aktywny/śpij. W kolejnych tygodniach wprowadzała sugerowane korekty (np. rezygnację z niektórych karmień nocnych), by przedłużyć nocny sen.

Anna nie była niewolnicą harmonogramu – błąd, który sprawia, że wielu planujących rodzić się poddaje (i daje krytykom argumenty, by nazywać praktykę niebezpieczną). Nie bała się odstępować od rutyny, gdy dziecko płakało z głodu. Ignorowała też radę, by zaczynać dzień o tej samej porze każdego ranka, oraz sugestię, by dziecko spało we własnym pokoju. Każde z jej dzieci spało w mosesie na podłodze w ich sypialni.

Podejście oparte na samouspokajaniu

Zasady podejścia samouspokajania

Wszyscy budzimy się w nocy. Większość z nas zasypia z powrotem, ale to umiejętność, którą niemowlęta muszą nauczyć – mówią zwolennicy metody samouspokajania. Od ok. 6. tygodnia życia zaczynają uczyć dziecko zasypiać bez pomocy mamy. Rodzic kładzie dziecko do łóżka, gdy to wciąż czuje, i nie podnosi go za każdym razem, gdy płacze w nocy.

Amerykańska Akademia Pediatrii (AAP) popiera to podejście, a ekspert od snu Richard Ferber („Solve Your Child’s Sleep Problems”) opiera na nim swoje metody (od 6. miesiąca życia), które są nieco bardziej rygorystyczne niż te AAP.

Sukces podejścia samouspokajania

Syn Nana i Raoul Gonzaleza, Conrad, miał ok. 8 miesięcy, gdy zaczęli wdrażać te zasady. Para z Scottsdale przysięga na porady z książki dr Ferbera. Conrad, karmiony butelką, przyzwyczaił się do zasypiania na rękach mamy podczas ostatniego karmienia. Nadal budził się dwukrotnie w nocy. Nana uważała, że te karmienia to chęć bliskości, a nie głód. postanowiła zerwać te złe nawyki.

„Najpierw wzięłam się poważnie za spójną rutynę przed snem – taką, w której Conrad nie zasypiał pijąc butelkę” – opowiada. O 17:30 dała kolację (papkę i małą butelkę mleczka). O 19:15 ostatnią butelkę na dzień. Potem kąpiel, bajka i kołysanie w przyciemnionym pokoju. O 20:00 kładła go do łóżeczka na noc.

„Oczywiście patrzył na mnie, jakbym była szalona” – śmieje się. „Potem zaczął wyć”. Przez pierwsze noce Nana wychodziła z pokoju i pozwalała mu płakać 3 minuty. Potem wracała, brala na ręce, kołysała długo. Gdy zasypiał, kładała go z powrotem. W tym momencie skupiała się na przyzwyczajeniu Conrada do zasypiania bez butelki.

Następnym celem było zasypianie bez niej. Gdy kładała Conrada o 20:00, zawsze płakał, gdy wychodziła. „Zacząłam od czekania 5 minut przed drzwiami” – opowiada. Potem, wbrew radzie Ferbera, weszła, krótko go przytuliła (by uspokoić), położyła z powrotem i popościskała po plecach minutę-dwie. Wyszła.

Ale Conrad nie zgadzał się. Gdy poczuł, że mama wyszła, znowu zaczął płakać. Tym razem Nana czekała 10 minut, potem weszła go uspokoić. Znowu płakał po wyjściu. Nana wydłużyła czas do 15 minut. „To trwało godzinę” – mówi. „Czekałam 15 minut, uspokajałam. 15 minut, uspokajałam. Na koniec był tak wykończony, że zasnął”.

Nana powtarzała ten rytuał, gdy Conrad budził się w połowie nocy. „Tak, była wykończona!” Po ponad tygodniu powtarzania każdej nocy nie sądziła, że wytrzyma. Na szczęście nie musiała.

„Po 8–9 nocach w końcu to zrozumiał” – mówi. „Przyzwyczaił się do rutyny przed snem i przestał się z nią bić. A jego nocne płacze drastycznie się zmniejszyły”.

Aktualizacja metody Ferbera?

Ostatnio Richard Ferber, MD, wydał ponownie swoją z 1986 r. książkę „Solve Your Child’s Sleep Problems”. Choć plotki głosiły, że drastycznie zmienił poglądy, przeczytanie nowego wydania sugeruje, że hałas wokół rzekomych zmian mógł być przesadzony.

Nowe wydanie zawiera jednak kilka ważnych zmian. Np. przyznaje, że jego metoda nie pasuje do wszystkich dzieci. Jest też bardziej tolerancyjne dla podejścia „łóżko rodzinne” – praktyki, przed którą ostrzegał w pierwszym wydaniu.

Znajdziesz też nowe informacje o: harmonogramach i czasowaniu, wyznaczaniu granic (gdy dzieci chcą „jeszcze jedną bajkę” lub „jeszcze jeden filmik”), drzemkach, współspaniu, koszmarach nocnych i SIDS.

Kompromis w podejściu samouspokajania

W Motherwell (Szkocja) Linda i David Allen podeszli do „ferbrowania” swoich dzieci – Chloe (11 l.), Jakuba (9 l.), Mitchella (6 l.) i Elspeth (4 l.) – w sposób bardziej osobisty i mniej ustrukturyzowany. Zgodzili się z teorią Ferbera, że nie każdy dźwięk dziecka to prośba o jedzenie i że pewien płacz może być konieczny, by dziecko nauczyło się spać samo. Ale mierzenie czasu płaczu stoperem nie było ich stylem. „David nie chciał słuchać płaczącego dziecka” – mówi Linda. Ona też nie chciała stać przed pokojem ze stoperem.

Kiedy więc podnosić dziecko, a kiedy pozwolić mu samemu zasnąć? Linda rozwiązała to na własny, nie-naukowy sposób: gdy dzieci osiągnęły 6 tygodni, wyjęła monitor z własnej sypialni. Od tego momentu, jeśli płacz dziecka było tak głośny, że usłyszała go na korytarzu, weszła i nakarmiła piersią.

„Ale słyszałam płacz tylko, gdy naprawdę wyć” – mówi. „Gdy to było tylko niepokojenie, nie słyszałam”. Zamiast 3–4 wizyt w pokoju dziecka, Linda robiła jedną, czasem żadną. U trzech z czterech dzieci rezygnacja z monitora była błogosławieństwem – one same nauczyły się zasypiać z powrotem.

Linda ostrzega inne mamy: to nie działa na każde dziecko. „Moje trzecie dziecko było często chore i niezgrabne, więc nie stosowałam tej samej twardej miłości. Krzyczało bez przerwy, co tylko robiłam, i minęły lata, zanim zaczęło spać całą noc”.

Może trochę czasu zajdzie, zanim znajdziesz technikę, która zadziała dla Ciebie i dziecka – ale nie poddawaj się, i odnajdziesz swój sposób.