• Baby's
• Gezinsvorming
• Kinderen
• Algemeen ouderschap
• Pasgeborenen
• Tieners
• Peuters
• Zwangerschap

Angst bij kinderen: wat zijn de signalen en wanneer hulp zoeken

Veel kinderen herinneren zich geen tijd vóór een alomtegenwoordige sfeer van angst. De COVID-pandemie, schoolschietpartijen, rasselijke ongelijkheid, anti-Aziatische haatmisdaad, de oorlog in Oekraïne en klimaatverandering zijn allemaal grote angstaanjagende factoren bovenop de reguliere levensstressors voor kids.

In 2019 leefden al bijna 6 miljoen Amerikaanse kinderen van 3-17 jaar, of meer dan 9%, met angst volgens de Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Dat was voor de pandemie raakte. De cijfers zijn sindsdien gestegen, met een ongekend aantal kinderen dat angst ervaart, met name jongere kinderen.

"Kinderdom en adolescentie zijn de hoofdrisicoperiodes voor het ontwikkelen van angst, met een hogere frequentie bij meisjes," zegt Dr. Nehal Thakkar, kinderarts in het Phoenix Children's Hospital.

Ouders en verzorgers leven in dezelfde angstsfeer. De strijd om een balans te vinden tussen het opvoeden van sociaal bewuste kinderen terwijl je ze probeert te beschermen, kan onmogelijk voelen. Experts en ouders met ervaring wegen in op het herkennen van angst bij kids en wanneer hulp gezocht moet worden.

Wat zijn signalen van angst bij een kind?

Angstsymptomen bij kinderen kunnen vanaf jonge leeftijd heel duidelijk zijn, of ze kunnen subtieler zijn.

"Onze dochter begon veel vragen te stellen die te maken hadden met haar gezondheid en veiligheid," zegt Lauren Wellbank, moeder van drie uit Lehigh Valley, Pennsylvania. "Eerst leek het normaal, alsof ze iets vies aanraakte en toen kwam vragen of het goed zou komen. Maar toen begon ze te vragen of het goed zou komen na contact met alles... Toen begon ze dwangmatig haar handen te wassen."

Chona O'Galvin, moeder van twee uit Virginia Beach, Virginia, dacht eerst dat haar zoon geneigd was tot extreme schuchterheid totdat hij steeds meer kenmerken uit een angst-checklijst begon te vertonen, waaronder perfectionisme, pessimisme, uithstelgedrag en meer.

"Enkele veelvoorkomende signalen van angst," zegt Dr. Jessica L. Fealy, assistent professor algemene kindergeneeskunde bij Michigan Medicine, "kunnen zijn: moeite met slapen, moeite met scheiden van hoofdbeschermers, moeite met nieuwe ervaringen, zenuwachtigheid of afkeer van bepaalde zintuigelijke ervaringen (bepaalde kleding, luid ruis, drukke/gezellige omgevingen, nieuw voedsel), angst voor falen of specifieke fobieën. Andere signalen van angst," voegt Fealy toe, "kunnen fysieker zijn zoals maagpijn, braken/diarree, hoofdpijn, onverklaarbare pijnen en pijnen en vragen om vaker thuis te komen vanaf school."

Fealy legt uit dat bij sommige kids angst zich voordoet als 'uitbarstingen' vaak met hun meest vertrouwde volwassenen. "[Kinderen] werken zo hard om het bijeen te houden tijdens de dag dat het soms alsof het kleinste ding ze ontketent... en ze lijken over te reageren op kleine stressors."

Signalen van angst bij kinderen zullen per geval variëren. Thakkar merkt op dat angstsymptomen over tijd en met leeftijd kunnen veranderen. Ze zegt dat jonge kinderen aanhankelijkheid of regressie zoals een bed natmaken kunnen vertonen, terwijl oudere kinderen situaties en mensen kunnen vermijden, panic aanvallen kunnen ervaren in de vorm van hartkloppingen, benauwdheid, zweten, schudden of duizeligheid. Niet-specifieke pijnen en symptomen, zoals hoofdpijn, buikpijn, veranderingen in stoelpatronen, uitslag of andere veranderingen gerelateerd aan hun geest-lichaam verbinding kunnen ook verschijnen.

Signalen van angst bij kinderen kunnen zijn:

• Moeite met slapen.
• Aanhankelijkheid/moeite met scheiden van hoofdbeschermers of regressie, zoals een bed natmaken.
• Moeite met nieuwe ervaringen of vermijding van bepaalde situaties en mensen.
• Zenuwachtigheid of afkeer van bepaalde zintuigelijke ervaringen (bepaalde kleding, luid ruis, drukke/gezellige omgevingen, nieuw voedsel).
• Angst voor falen en meer specifieke fobieën.
• Uitbarstingen of panic aanvallen in de vorm van hartkloppingen, benauwdheid, zweten, schudden of duizeligheid.
• Niet-specifieke pijnen en symptomen, zoals hoofdpijn, buikpijn, veranderingen in stoelgewoontes, uitslag of andere geest-lichaam veranderingen.

Hoe vroeg kan een kind signalen van angst tonen?

"Kinderen kunnen signalen van angst tonen vanaf 1 tot 2 jaar oud," zegt Fealy. "Sommige ouders van angstige kids zullen zich herinneren dat ze als baby's moeilijk te kalmeren waren of worstelden met scheiden van verzorgers of nieuwe ervaringen; maar het is belangrijk om te onthouden dat dit ook normale dingen zijn waar baby's doorheen werken, en ze zijn niet altijd een teken van angst."

De CDC rapporteert angst bij minder dan 2% van kinderen van 3-5 jaar, meer dan 6% van kinderen van 6-11 jaar, en meer dan 10% bij kinderen van 12-17 jaar.

"Als kinderarts zie ik patiënten die presenteren met angst meestal bij schoolgaande kinderen en adolescenten," voegt Fealy toe. Ze gaat verder met uitleggen dat ouders vaak eerdere signalen in hun kids beschrijven die ze thuis hebben doorgewerkt voordat ze aan het punt kwamen waar het angstniveau begon te interfereren met het dagelijks functioneren, wat professionele hulp nodig maakte.

Wat trigger angst bij kinderen?

Hoewel angst elk moment kan manifesteren, neigt het ertoe tijdens grote veranderingen of stressors te ontstaan. "De pandemie en de leefstijlomwenteling is een grote trigger geweest," zegt Fealy, die ook moeder is van een kind met angst. Ze voegt toe dat de terugkeer naar fysiek onderwijs voor sommige kinderen die worstelen met scheiden van hun ouders ook een uitdaging is geweest. "Een verhuizing, een nieuwe school, meer stressvolle academische eisen, nieuwe activiteiten, een overlijden in de familie," zegt Fealy, "kunnen alle angst verergeren."

Daarnaast kunnen kids specifieke fobieën ontwikkelen voor dieren en insecten, injecties of luid ruis meestal tot 12 jaar. "Naarmate kinderen groeien, kunnen sociale fobieën en prestatie- of schoolangst zich ontwikkelen," legt Thakkar uit.

Genetica en omgevingsfactoren, inclusief de geestelijke gezondheid van verzorgers en kinderlijke tegenspoed, verhogen ook het risico op angst bij kinderen.

Wanneer is het tijd om hulp te zoeken voor de angst van mijn kind?

Fealy adviseert om angst te behandelen wanneer het begint te interfereren met het alledaagse functioneren van het gezin – bijvoorbeeld, als je niet naar school of werk kunt omdat een kind niet kan scheiden, als een kind niet kan deelnemen aan nieuwe activiteiten of vrienden kunt genieten, als het kind nieuw voedsel of ervaringen niet kan proberen vanwege een fobie of als niemand slaapt omdat een kind niet kan inslapen.

"Wanneer kinderen angst ervaren, kunnen ze ook moeite hebben met concentreren, prikkelbaar zijn of extreem zelfbewust of kritisch tegenover zichzelf," zegt Michelle Felder, gelicenseerd klinisch sociaal werker, speltherapeut en oprichter van Parenting Pathfinders, gevestigd in New York City. "Als de angstvolle gedachten van een kind oncontroleerbaar en indringend worden, als hun zorgen de dingen beïnvloeden die ze dagelijks doen of als je kind bepaalde situaties vermijdt vanwege hun angst, is het tijd om contact op te nemen met een geestelijke gezondheidsprofessional in jouw regio voor ondersteuning."

"Het was pas toen mijn zoon zijn zesde klas begon tijdens de pandemie en virtueel onderwijs volgde dat ik realiseerde dat zijn angst verder ging dan wat mijn man of ik konden aan," zegt O'Galvin. "Hij had echt professionele hulp nodig. De overgang van basisschool naar middelschool is al moeilijk, maar de pandemie/virtueel leren verergerde het tienvoudig..."

Virtueel leren was ongelofelijk uitputtend en stressvol voor O'Galvins zoon, die worstelde met op camera zijn. "Hij kreeg panic aanvallen en uitbarstingen wanneer hij zich moest voorstellen, iets presenteerde tijdens breakout sessies of gewoon sprak op camera waar alle ogen op hem gericht waren."

O'Galvin legde uit dat haar zoon overweldigd raakte door opdrachten omdat hij niet wist waar te beginnen. "Hij werd gefrustreerd en begon te huilen, bang dat hij zijn lessen zou halen."

De nu 13-jarige bracht zijn angstkwesties ter sprake bij zijn kinderarts tijdens zijn jaarlijkse check-up. Na een screening adviseerde de dokter het gezin om contact op te nemen met een gedragstherapeut om met hem te werken aan wat ze vermoedde algemene en sociale angst te zijn.

"Angst kan onherkend en ondergediagnosticeerd blijven bij kinderen, wat het harder maakt om te behandelen en te managen," zegt Thakkar. "Als je afwijkend gedrag of andere veranderingen in je kind opmerkt, is het altijd belangrijk om ze te bespreken met je kinderarts."

Hoe het stigma rond angst te overwinnen – en waarom het cruciaal is dat we dat doen

"Omgaan met het mentale welzijn van mijn kind is een lopende reis," zegt O'Galvin. "... het is zo belangrijk om mezelf te controleren op vooroordelen of vooraf geconcepeerde notionen zodat ik geen oordeel val of negativiteit projecteer over iets wat hij emotioneel doorwerkt."

Thakkar benadrukt ook het belang van het wegnemen van stigma rond angst en andere geestelijke gezondheidscondities. "Leer je kind deze signalen in zichzelf te herkennen en om hulp te vragen als ze het nodig hebben," zegt ze. "Herinner je kind dat geestelijke gezondheid net zo belangrijk is als fysieke gezondheid – je brengt ze naar de dokter als ze fysiek ziek zijn, dus het is net zo belangrijk om hulp te krijgen of een aanbieder te zien voor je geestelijke gezondheid ook."