• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Ataki strachu (night terrors) u maluchów – przyczyny i radzenie sobie

Pewnie znasz okazjonalne koszmary malucha. Ale mało co może przygotować rodzica na krzyki, kopanie, płacz a nawet sonambulizm, które towarzyszą atakom strachu u maluchów. Na szczęście te intensywne nocne chwile zazwyczaj nie są dużym problemem, bo jak większość etapów dzieciństwa, dzieci z nich wyrastają.

Mimo to, ataki strachu u dzieci są straszne dla rodziców i oczywiście chcesz uspokoić malucha, gdy się zdarzają. Oto więcej o przyczynach ataków strachu, jak różnią się od koszmarów i łatwe sposoby na próbę ich zapobiegania.

Czym są ataki strachu?

Atak strachu to ogólnie bezpieczny epizod snu, który zdarza się, gdy dziecko jest częściowo przytomne, ale też w panice i może krzyczeć, kopać, gadkać bez sensu lub sonambulizować. Ataki strachu zdarzają się w najgłębszej fazie snu na początku nocy, często zanim Ty sam pójdziesz spać.

Atak strachu może trwać zaledwie 30 sekund, ale może też trwać znacznie dłużej, nawet do 45 minut, choć to rzadkie. Oczy dziecka mogą być otwarte podczas ataku, ale w tym momencie nie jest przytomna, ani nie pamięta nic o nim, gdy się obudzi. Inne częste objawy ataków strachu to:

• Krzyki i piszczenie
• Niecontrolowany płacz
• Gwałtowne usiadanie w łóżku
• Pocenie się, drżenie lub szybkie oddychanie
• Odpychanie Cię, gdy próbujesz uspokoić
• Kopanie, boksowanie lub machanie rękami
• Zgadanie, a nie widzi Cię
• Wygląd na zdziwioną lub przerażoną, ale nie da się jej obudzić
• Wskakowanie z łóżka, próba ucieczki lub sonambulizm

Jaka jest różnica między koszmarami a atakami strachu?

Możesz odróżnić koszmary od ataków strachu po tym, kiedy zdarzają się w nocy, ich intensywności i częstotliwości. Koszmary zdarzają się w drugiej połowie nocy w fazie REM (ruchu gałek ocznych), gdy występują sny. Podczas koszmaru dziecko wygląda, jakby była nieco niespokojna w łóżku we śnie, może się wrzecać i przewracać.

Dopiero gdy w pełni się obudzi, strach, krzyki i płacz zaczynają się. I gdy idziesz do jej pokoju, by uspokoić, może się desesperacko przyczepić, bo prawdopodobnie pamięta fragmenty złego snu, a może nawet opowiedzieć o nich, jeśli jest wystarczająco werbalna. Maluch może też czuć strach i mieć problem z uspokojeniem i ponownym zasypianiem.

Ale atak strachu dzieje się w pierwszej trzeciej lub połowie nocy w płytkim śnie – i jest bardziej dramatyczny. Maluch może wydawać się przytomna (oczy zazwyczaj otwarte), i woła i kopie. Ale po zakończeniu nie przywoła ataku strachu i szybko zasnie z powrotem, bo wcale nie była przytomna.

Prawie każde dziecko ma koszmar raz na jakiś czas w dzieciństwie, ale ataki strachu są rzadsze, występują u ok. 3–6% dzieci. Ataki strachu mogą zdarzać się maluchom w wieku 18 miesięcy, ale zazwyczaj mają miejsce u dzieci 4–12 lat.

Co powoduje ataki strachu u maluchów?

Nie jest do końca jasne, co powoduje ataki strachu, ale nadpobudliwość układu nerwowego centralnego w trakcie snu to jeden element fizyczny. Oto inne przyczyny ataków strachu u maluchów:

• Stres. Lęk z powodu znaczących zmian w życiu, jak nowe rodzeństwo lub start przedszkola, może stać za atakami.
• Przećwiczenie/przezmęczenie. Za mało Zzz lub nierówny harmonogram snu może grać rolę.
• Choroba. Gorączka lub pewne leki to dwa inne potencjalne przyczyny.
• Historia rodzinna. Jeśli Ty lub Twój mąż mieli ataki strachu, dziecko może do nich tendować. Fakt, 80% dzieci z atakami strachu miało też członka rodziny, który je miał lub sonambulizował.
• Zaburzenia snu. Bezdęch senny lub zespół niespokojnych nóg może zakłócać sen dziecka i podnosić ryzyko ataków strachu.
• Kofeina. Choć konkretne produkty nie są znane jako przyczyny ataków strachu, dzieci spożywające za dużo kofeiny mogą być bardziej skłonne do ich doświadczenia.

Jak zatrzymać ataki strachu u dzieci

Dobra wiadomość: gdy ataki strachu się zaczną, zazwyczaj trwają tylko kilka tygodni. W międzyczasie, oto co możesz zrobić, by pomóc:

• Zostaw spokój. Atak strachu jest zdecydowanie bardziej przerażający dla Ciebie niż dla malucha. Mimo to, spróbuj zrelaksować, gdy się zdarza, i cierpliwie czekaj u boku.
• Nie zmuszaj do obudzenia. Krzyczenie lub trząsnięcie dziecka, by się obudziło, może tylko pogorszyć sytuację i zdezorientować dziecko, gdy z tego wyjdzie. Twoja reakcja może też utrudnić jej powrót do snu.
• Uspokój ją. Jeśli jest zdezorientowana lub zmartwiona, gdy wyjdzie z ataku strachu, daj jej znać, że wszystko OK, i zaoferuj przytulanki i ciszą rozmowę, by zrelaksowała.
• Wyczyść przestrzeń. Skoro ataki strachu mogą towarzyszyć próby wstania, biegania lub sonambulizmu, mądrze jest delikatnie trzymać ją, by się nie zranila. Jeśli wstanie i porusza się, skieruj z powrotem do pokoju i z dala od schodów lub ścian. (Możesz chcieć dodać bramki na schodach, jeśli dziecko regularnie sonambulizuje.)
• Trzymaj się rytuału kładzenia. Czyść święte kładzenie malucha i rytuał (kąpiel, bajka, piosenki), by dostawała wystarczająco snu każdej nocy. I wykreśl zostawanie do późna w weekendy.
• Poinformuj opiekunów. Jeśli ataki strachu zdarzają się więcej niż raz lub dwa, poinformuj opiekunkę, dziadków lub innych opiekunów, na wypadek, gdyby byli z maluchem, gdy się zdarzają.
• Obudź ją wcześniej. Czy atak strachu zdarza się o tej samej porze każdego wieczoru? Wielu pediatrów zaleca obudzenie dziecka 15–30 minut przed typowym czasem ataków strachu, by pomóc ich zapobiec.
• Zredukuj stres. Porozmawiaj o zmianach w rutynie rodziny, czy to nowa praca czy przeprowadzka. I sprawdź u opiekunki lub nauczycielki przedszkola, czy nic jej nie martwi. Cel: redukcja lęku dziecka przed snem.
• Unikaj kofeiny. Lekka przekąska przed snem jest OK albo po prostu trochę wody, ale na pewno pomin czekoladę, napoje gazowane lub cokolwiek z tym buzującym stymulantem.

Kiedy zadzwonić do lekarza

Zacznij od prowadzenia dziennika wzorców snu dziecka. Zanotuj, ile śpi (zarówno w nocy, jak i drzemki), jak długo trwa zasypianie, jak często się budzi i jakiekolwiek zmiany lub stresory w domu. Po śledzeniu tego przez tydzień lub dwa, zabierz to do pediatry, by porozmawiać o problemach ze snem dziecka i nauczyć się strategii radzenia sobie z nimi.

Zadzwoń do lekarza, jeśli ataki strachu trwają dłużej niż 30 minut, lub towarzyszy im sztywienie ciała, gwałtowne ruchy lub ślinotok. I jeśli koszmary lub ataki strachu dziecka trwają mimo Twoich starań, albo doświadcza lęku związanego ze snami w dzień, porozmawiaj z pediatrą. On lub ona może sprawdzić inne potencjalne przyczyny (jak powiększone mandówki) lub polecić specjalistę od snu.

Podczas gdy ataki strachu są super straszne dla rodziców, pamiętaj, że prawie wszystkie maluchy wyrastają z nich w adolescencji, i często znika, gdy układ nerwowy dziecka dojrzewa. W międzyczasie trzymaj chłód i uspokaj dziecko, gdy się zdarzają, by wiedziała, że jesteś dla niej.