• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Niecontrolowane zachowanie u dzieci od maluchów do pięciolatków

Każdy maluch i młodsze dziecko rzuca czasami gniewowe ataki, ale u niektórych dzieci ataki te szybko nabierają niekontrolowanego charakteru. Nauczanie dziecko samokontroli może okazać się trudne, zwłaszcza z maluchami. Rodzice powinni robić wszystko, by zachęcać do dobrego zachowania, aby zapobiec poważnym niegrzecznościom.

Etapy rozwojowe

Ataki gniewu występują najczęściej w wieku od 1,5 do 4 lat. W wieku 1,5–2 lat dzieci testują swoje granice. Malucha w tym wieku nie rozumieją punktów widzenia innych i chcą pełnej kontroli, mimo swoich ograniczeń. Gdy zderzają się z limitami, malucha narzekają, płaczą, a nawet biją. Do 3. roku życia większość dzieci lepiej posługuje się językiem, co powoduje łagodniejsze ataki. Częstość i nasilenie ataków maleje w wieku 4–5 lat, ale mogą nadal pojawiać się, gdy dzieci staną przed nowymi, trudnymi sytuacjami.

Ogólne porady przy atakach gniewu

Gdy małe dziecko wpada w atak gniewu, zachowaj spokój. Unikaj kłótni, ale nigdy nie ustępuj atakowi. Jeśli atak nasila i dziecko przestaje słuchać, zastosuj wyciszenie (time-out). Jeśli jednak atak dalsze nasili i dziecko stanowi fizyczne zagrożenie dla siebie lub innych, spróbuj go uspokoić, trzymając mocno i mówiąc, że puścisz, gdy się uspokoi. Staraj się zachować cierpliwość, ten proces może potrwać chwilę, zanim dziecko zareaguje i ustanie na tyle, by z nim porozmawiać.

Nauczanie samokontroli

Najlepszym sposobem na rozwiązanie niekontrolowanego zachowania jest jego prewencja. Spróbuj nauczyć dziecko samokontroli. Dzieci poniżej 2 lat łatwo się frustrują, ale zazwyczaj też łatwo je rozprasza. Gdy zauważysz pierwsze znaki ataku, rozproszyć dziecko zabawką lub zajęciem. W wieku 2 lat wprowadź wyciszenie z krótkim, konkretnym limitem czasowym. W wieku 3–5 lat stosuj wyciszenia częściej, ale kończ je, gdy dziecko się uspokoi – to pokaże mu, że dobre skraca karę. To buduje poczucie samokontroli, bo dziecko ma wpływ na długość trwania kary.

Negatywne i pozytywne konsekwencje

Stosuj zarówno pozytywne, jak i negatywne konsekwencje. Chwal zachowanie dziecko, gdy podąża za Twoimi poleceniami. Wprowadzaj motywatory. To małe nagrody, np.: „Jeśli pójdziesz teraz spać, przeczytam Ci Twoją ulubioną bajkę”. Nigdy nie używaj motywatorów do uspokajania dziecka podczas ataku, bo może on skojarzyć nagrodę z atakiem, a nie z dobrym zachowaniem. Negatywne konsekwencje, jak wyciszenia i cofanie uprawnień, również kształtują przyszłe zachowanie. Cofanie uprawnień to odebranie codziennych przyjemności, np.: „Jeśli znów ścisniesz siostrę, musisz zostać z dala od niej do obiadu”.

Gdy wszystko inne zawiedzie

Jeśli ataki gniewu dziecka rosną w intensywności lub częstotliwości, skonsultuj się z lekarzem, zwłaszcza jeśli często stanowią one poważne zagrożenie dla dziecka lub innych. Lekarz powinien sprawdzić przyczyny fizjologiczne niegrzeczności i poinformować, czy warto szukać pomocy u specjalisty ds. zdrowia psychicznego.