Dlaczego kobiety częściej stają się opiekunkami „kanapkowymi” niż mężczyźni i jak z tym radzić

Po serii upadków matki w zeszłym roku stało się jasne, że kobieta, która od dekady chorowała na chorobę Parkinsona, nie może już bezpiecznie żyć sama. Moja siostra i ja przeprowadziliśmy się do niej, by pomagać w opiece i z dnia na noc staliśmy się tak zwanymi opiekunkami „kanapkowymi” – osobami jednocześnie opiekującymi się dziećmi i starzejącymi się rodzicami.

Oprócz opieki nad 4- i 12-latkami siostry, przejęliśmy odpowiedzialność za każdy aspekt codziennego życia matki: gotowanie, sprzątanie, chodzenie, kąpiel, a także koordynację i transport na wizyty lekarskie, finanse i duże remonty domu. Choć mamy szczęście, że mąż siostry pomaga, na koniec dnia to do niej dzieci uciekają, gdy są zmęczone, chore, głodne lub potrzebują pomocy z lekcjami. A matka, choć przyzwyczaiła się do pomocy teścia w wielu zadaniach, w kwestii toalety woli, zrozumiale, by pomagała jej jedna z córek.

Nasza sytuacja jest daleka od wyjątkowej. Według badań profesora Josepha Fullera z Harvard Business School, 73% pracowników w USA ma jakieś obowiązki opiekuńcze, a ponieważ większość pracodawców nie śledzi statusu opiekunów, nie oferują odpowiednich benefitów. Badania Fullera pokazują, że jedna trzecia mężczyzn zmienia pracę, gdy staje się opiekunem, ale faktem pozostaje, że kobiety częściej niż mężczyźni stają się opiekunkami „kanapkowymi” dla starszych bliskich i dzieci.

Historia dysproporcji płciowej wśród opiekunków „kanapkowych”

Według Sheila Moore, licencjowanej pracownicy socjalnej z Pacific Neuroscience Institute, opiekunowie „kanapkowi” często muszą podejmować trudne decyzje o priorytetach energii na opiekę nad rodzinami. „Często zmuszeni do przerażających list zadań i odpowiedzialności, opiekunowie poświęcają własną opiekę i zdrowie na rzecz rodzin”, zauważa.

Moore podkreśla, że nie wszyscy opiekunowie to kobiety, ale często tak jest. Opisuje to jako zjawisko pokoleniowe – rola opiekuna domyślnie przypisywana jest kobiecie w rodzinie. „Gdy kobiety weszły na rynek pracy, ich rola matki, córki i opiekunki nie została zrównoważona”, mówi Moore, dodając, że pod presją wymogów kariery, obowiązków rodzinnych i opieki nad starzejącym się rodzicem, opiekunowie „kanapkowi” są narażeni na depresję, lęk i inne poważne problemy zdrowotne.

Do tego dochodzi: pracujące matki nigdy nie miały łatwo, a balansowanie kariery i życia domowego stało się jeszcze trudniejsze w pandemii. Badanie Women in the Workplace wykazało, że jedna z trzech matek rozważała zmniejszenie wymiaru pracy lub odejście z rynku pracy, by zająć się domem. Skoro kobiety wciąż robią więcej pracy domowej niż mężczyźni, dodanie dysproporcjonalnego udziału w opiece „kanapkowej» sprawia, że są bardziej narażone na wypalenie.

Kobiety-opiekunki „kanapkowe” ilustrują wartość – i koszt – nieopłacanej opieki

Eve Rodsky, autorka „Fair Play Life” i współzałożycielka Fair Play Policy Institute, bada i podnosi dyskusję o wartości nieopłacanej pracy i opieki. Wedle Rodsky, problem leży w tym, że społeczeństwo nie priorytetyzuje wsparcia kobiet w obowiązkach opiekuńczych, bo wymagałoby to uznania, że praca opiekuńcza ma wartość.

„Władzę korzyści z tego, że kobiety robią rocznie 1,9 biliona dolarów nieopłacanej pracy globalnie”, mówi Rodsky.

Rosalina Colón, fryzjerka i samotna matka trojga dzieci z Milwaukee, to jedna z tych nieopłaconych opiekunek. Colón doświadcza wyzwań specyficznych dla kobiet i unikalnych dla opiekunek łacińskoamerykańskich, np. szczególnie silnego poczucia obowiązku opieki nad starzejącymi się rodzicami.

Opieka nad starzejącą matką z demencją była dla niej fizycznie i emocjonalnie wyczerpująca, a martwiła się też o wpływ na dzieci. „Jedna z córek (13 lat) przestała wychodzić z przyjaciółmi, bo czuła winę, zostawiając babcię samą”, wyjaśnia Colón. Gdy ta córka czuła się zobowiązana zostać blisko babci, jej 7-latni brat zaczął się zamykać, zazdrościąc uwagę, którą dawniej otrzymywał.

Zdrowe strategie radzenia sobie dla opiekunów „kanapkowych”

Christine Maxwell, licencjowana doradcza kliniczna w Northwestern Medicine's Ben Gordon Center w Illinoisie, mówi, że gdy opiekunowie próbują priorytetyzować samodbałość, czują winę i wstyd. Podkreśla ważność poświęcania czasu na siebie – co korzyści zarówno opiekunowi, jak i opiekowanym.

„Jeśli nieustannie nalewamy z naszego kubka do cudzych, nasz kubek ostatecznie się opróżni”, mówi Maxwell. „Jeśli ustawimy samodbałość i zdrowe radzenie sobie jako priorytet, napełnimy kubek i lepiej pomóżemy sobie i innym”.

Choć pożyczanie się od rodziny, zatrudnianie pomocy, terapia czy masaż to dobre sposoby na zarządzanie stresem, Maxwell przyznaje, że trudno odejść od obowiązków wobec starszego bliskiego i dzieci. Zachęca więc do włączenia poniższych strategii do codziennej rutyny.

  • Słuchaj ulubionej muzyki podczas zadań lub zatrzymaj się na piosenkę
  • W trakcie robienia zakupów zatrzymaj się na chwilę między sklepami, by poczuć słońce na skórze
  • Zrób pauzę przed trudnym zadaniem
  • Świadomie zwolnij tempo i skup się na oddechu
  • Na koniec stresnego dnia skup się na napiętych mięśniach, napięając i rozluźniając je (progresywna relaksacja mięśniowa)

Wedle Maxwell, jeśli celowo włączysz nawet małe momenty samodbałości do dnia, zmienisz nastawienie – i poczujesz się zregenerowana. Kobiety nie są jedynymi opiekującymi się rodzicami i dziećmi, ale częściej się w tym znajdują, więc niezwykle ważne, by mogły dbać o siebie.

Podsumowując: najczęściej to kobiety stają przed tą pod górę walką. Społeczeństwo potrzebuje więcej rozwiązań, ale każda w tej sytuacji powinna wiedzieć, że nie jest sama i są zasoby ulgające ciężarowi.

Dla wszystkich znających kobietę-opiekunkę „kanapkową”: pomoc w najmniejszej mierze znaczy więcej, niż myślicie. Od propozycji opieki nad dziećmi, przez zakupy, po zmywanie naczyń – możecie dać jej chwilę relaksu, która może stać się najlepszą częścią jej dnia.

Previous:

Next: