• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

4 style wychowawcze i ich wpływ na dzieci

Twój styl wychowawczy wpływa na wszystko – od wagi dziecka po to, jak czuje ze sobą. Ważne, by styl ten wspierał zdrowy rozwój, bo sposób interakcji i dyscyplinowania kształtuje dziecko na całe życie. Badacze wyodrębnili cztery style wychowawcze:

• Autorytarny
• Autorytatywny
• Ułaskawiający (permisyjny)
• Niezaangażowany

Każdy styl inaczej podchodzi do wychowywania i charakteryzuje się innymi cechami.

Styl autorytarny

Czy któreś z tych zdań brzmi znajomo?

• Uważasz, że dzieci powinny być widziane, a nie słyszane.
• W kwestii zasad panuje zasada: „moja droga albo żadna”.
• Nie bierzesz pod uwagę uczuć dziecka.

Jeśli to brzmi znajomo – możesz być rodzicem autorytarnym. Tacy rodzice wierzą, że dzieci muszą przestrzegać zasad bez wyjątku.

Słyną z powiedzenia: „Bo tak powiedziałem”, gdy dziecko pyta o powód zasady. Nie chcą negocjować, a ich fokus to posłuszeństwo.

Nie pozwalają dzieciom المشاركة w rozwiązywaniu problemów. Sami ustalają zasady i egzekwują konsekwencje, nie licząc się z opinią dziecka.

Rodzice autorytarni często stosują kary zamiast dyscypliny. Zamiast uczyć lepszych wyborów, skupiają się na tym, by dziecko czuło żal za błędy.

Dzieci wychowane przez autorytarnych rodziców często przestrzegają zasad. Ale ich posłuszeństwo ma cenę.

Dzieci takich rodziców są bardziej narażone na problemy z samooceną, bo ich opinie nie są cenione.

Mogą stać się wrogo nastawieni lub agresywni. Zamiast myśleć, jak robić lepiej, skupiają się na złości wobec rodziców. Skoro rodzice są surowi, dzieci często stają się dobrymi kłamczuchami, by uniknąć kary.

Styl autorytatywny

Czy któreś z tych zdań brzmi znajomo?

• Wkładasz wiele wysiłku w budowanie i utrzymywanie dobrej relacji z dzieckiem.
• Wyjaśniasz powody swoich zasad.
• Egzekwujesz zasady i dajesz konsekwencje, ale bierzesz pod uwagę uczucia dziecka.

Jeśli to brzmi znajomo – możesz być rodzicem autorytatywnym. Tacy rodzice mają zasady i stosują konsekwencje, ale uwzględniają opinie dzieci. Walidują ich uczucia, jednocześnie jasno sygnalizując, że dorosli decydują.

Rodzice autorytatywni inwestują czas i energię w prewencję problemów behawioralnych. Stosują strategie pozytywnej dyscypliny, by wzmocnić dobre zachowania – chwałę, systemy nagród.

Badania pokazują, że dzieci rodziców autorytatywnych najczęściej dorastają do odpowiedzialnych dorosłych, którzy swobodnie wyrażają opinie.

Dzieci wychowane w dyscyplinie autorytatywnej są szczęśliwsze i bardziej sukcesy. Są też lepsze w podejmowaniu decyzji i ocenie ryzyka samodzielnie.

Styl ułaskawiający (permisyjny)

Czy któreś z tych zdań brzmi znajomo?

• Ustalasz zasady, ale rzadko je egzekwujesz.
• Rzadko stosujesz konsekwencje.
• Myślisz, że dziecko nauczy się najlepiej z minimalną ingerencją z twojej strony.

Jeśli to brzmi znajomo – możesz być rodzicem ułaskawiającym. Tacy rodzicy są wyrozumiali. Interweniowanie tylko przy poważnych problemach.

Są bardzo wybaczeni i reprezentują postawę: „dzieci to dzieci”. Gdy już stosują konsekwencje, bywają one niestałe. Mogą oddać przywileje, jeśli dziecko prosi, albo przestać wyciszenie przed czasem, jeśli dziecko obiecuje poprawę.

Rodzice ułaskawiający częściej pełnią rolę przyjaciela niż rodzica. Zachęcają do rozmów o problemach, ale rzadko zniechęcają do złych wyborów.

Dzieci takich rodziców częściej mają problemy w nauce.

Mogą wykazywanie więcej problemów behawioralnych, bo nie szanują autorytetu i zasad. Często mają niską samoocenę i czują smutek.

Są też bardziej narażone na problemy zdrowotne, np. otyłość, bo rodzice ułaskawiający nie potrafią ograniczyć fastfoodu. Nawet próchnicy zębów są częstsze, bo nie egzekwują higieny jamy ustnej.

Styl niezaangażowany

Czy któreś z tych zdań brzmi znajomo?

• Nie pytasz dziecka o szkołę czy lekcje.
• Rzadko wiesz, gdzie dziecko jest i z kim.
• Mało czasu poświęcasz dziecku.

Jeśli to brzmi znajomo – możesz być rodzicem niezaangażowanym. Tacy rodzice mają małą wiedzę o tym, co robią ich dzieci. Zasad jest mało. Dzieci otrzymują mało wsparcia, troski i uwagi.

Rodzice niezaangażowani oczekują, że dzieci wychowują same siebie. Nie poświęcają czasu ani energii na zaspokajanie podstawowych potrzeb. Bycie niezaangażowanym bywa zaniedbaniem, ale nie zawsze celowym. Rodzic z problemami psychicznymi lub uzależnieniami może nie być w stanie regularnie dbać o potrzeby fizyczne i emocjonalne dziecka.

Innym razem rodzice niezaangażowani brakują wiedzy o rozwoju dziecka. A czasem po prostu są przytłoczeni innymi problemami: pracą, rachunkami, gospodarstwem domowym.

Dzieci rodziców niezaangażowanych mają problemy z samooceną.

Gorzej radzą w szkole. Często wykazują problemy behawioralne i są mniej szczęśliwe.

Słowo od Verywell

Czasem rodzice nie pasują do jednej kategorii – nie martw się, jeśli czasem jesteś bardziej ułaskawiający, a innym – autorytatywny. Trudno o spójność, równowagując życie i rodzicielstwo. Nie angażuj się w winę i wstyd rodzicielskie. To nie pomaga.

Badania są jasne: styl autorytatywny jest najlepszy. Ale nawet jeśli identyfikujesz się z innymi stylami, możesz podjąć kroki, by stać się bardziej autorytatywny.

Z oddaniem i determinacją bycia najlepszym rodzicem, jaki możesz – możesz utrzymać dobrą relację z dzieckiem, jednocześnie ustanawiając zdrowy autorytet. I z czasem dziecko pocznie korzyści z twojego stylu autorytatywnego.