Kiedy mówisz dobrze (a rzeczy i tak idą nie tak)

Powody 1 i 2

Kiedy mówisz dobrze (a rzeczy i tak idą nie tak)

Dziesięć sprawdzonych wskazówek dla rozwiązywałów problemów

Poniższy fragment pochodzi z książki How To Say It to Your Kids dr Paula Colemana.

Nie ma idealnych wzorów do rozwiązania każdego problemu dziecka, ale gdy typowe rozwiązania i kreatywne podejścia zawiodą, szansa jest taka, że źle zidentyfikowałeś problem. Regulacja silnika, by auto jechało lepiej, nie pomoże, jeśli problemem jest zły benzyna. Sweter zagrzewa, ale nie naprawia pieca.

Życie rodzinne jest skomplikowane. Ludzie szukają pomocy profesjonalnej, bo ich próby rozwiązania pewnych problemów zawiodły i nie wiedzą dlaczego.

Kiedy rozsądne próby wychowania dzieciaka odstrzelają, coś fundamentalnego w sytuacji jest pomijane. Ten rozdział pomoże Ci zlokalizować winowajców i to naprawić.

Powody 1 i 2

Problem dziecka to w rzeczywistości zamaskowany problem małżeński

Przybiera wiele form. Jedna z nich: rodzic narzeka na zachowanie dziecka (niechlujność, nieuwaga, niewdzięczność, brak szacunku itp.), ale najbardziej boli go przekonanie, że jego małżonek zachowuje się tak samo. Mężczyzna, zadowolony z niezdolności żony do samodzielnego wykonywania prostych prac domowych (np. wypalona żarówka, opona z niskim ciśnieniem), może krzyczeć na córkę, gdy ta zachowuje się bezradnie. W rzeczywistości jest zły na żonę. Żona, która myśli, że mąż traktuje ją jako pewnik, może mieć problem, gdy dzieci skarżą się, gdy ona próbuje zjeść lunch. Może źle zareagować, bo jej frustracja wobec męża nie jest rozwiązana.

Gdy gniew jest skierowany na dzieci, krzyk na nie często dochodzi do uszu małżonka. „Czy wy dzieci posprzątajecie bałagan? Ile razy mam wam powtarzać!” może być sposobem żony na krzyk na męża, by pomagał bardziej w domu.

Czasami problem zachowania dziecka służy ukrytemu celowi. Daje małżonkowi pretekst do obwiniania partnera. „Widziałeś? Mówiłem, że jesteś zbyt liberalny (lub surowy) w dyscyplinie. Patrz, co zrobił.” Gdy różnice małżeńskie są irytujące, ale nierozwiązane, rodzice mają mniej elastyczności w radzeniu sobie z problemami dzieci, a te problemy mogą utrwalać się.

Wreszcie, jeśli zachowanie dziecka odwraca uwagę nieszczęśliwej pary od ich relacji, to zachowanie może utrwalać się mimo rozsądnych prób rozwiązania. Np. dziecko z wieloma nierzeczywistymi lękami i niepokojem może powstrzymywać rodziców przed dyskusją (kłótnią) o obszarze konfliktu. Zamiast tego skupiają się na dziecku. Przez zbliżenie rodziców we wspólnym celu, dziecko może podświadomie nauczyć się rozwijać objawy.

Jesteś nadmiernie zaangażowany lub mało zaangażowany w życie dzieci

Eksperci używają terminu „zaplety” (enmeshed), by opisać nadmiernie zaangażowanego rodzica. Tacy rodzicze chcą dobrze, ale tendują do nadopieki, duszienia i hamowania normalnego rozwoju. Czują dyskomfort z rosnącą niezależnością dziecka, bo ich rola jest zagrożona. Używają dużo empatii i próbują rozumować z dziećmi. To nie jest złe, ale zazwyczaj rozumują w sposób, który nadobiekuje. Dzieci w takich przypadkach stają się bardziej uzależnione i wymagają większego zaangażowania rodziców – to samonapędzający się cykl. Niektóre dzieci buntują się i odsuwają od duszności. Próby przekonywania mogą zawieść – nie dlatego, że słowa są nieskuteczne, ale dlatego, że przyczyna buntu jest ignorowana. Dopóki mama nie odsunie się trochę (większość zapletych rodziców to matki), nic się nie zmieni.

Rodzice mało zaangażowani nazywani są „odłączonymi” (disengaged). Mogą troszczyć, ale trzeba dużo, by przyciągnąć ich uwagę. Potrzeba krzyku kłócących się dzieci, by rodzic (często ojciec) wtrącił i kazał im przestać. Tacy rodzicowie cenią autonomię i dają dzieciom dużo przestrzeni. Niestety, dzieci otrzymują mniej nadzoru i mniej afekcji. Tacy ojcowie są dobrzy w wydawaniu poleceń, ale słabi w afekcji i empatii. Widzimy, jak te wzorce utrudniają skuteczną komunikację. Wyobraźcie, że dzieci często się kłócą (znajome?).

Zapletą matka wskakuje, by arbitrować, rozumować z dziećmi, może kazuje im ciszę. Po dziesięciu minutach dzieci znowu kłócą się. Odłączony ojciec może interweniować, jeśli kłótnia staje się poważna. Ale jak tylko wraca do gazety, kłótnia może wznowić się, choć nieco ciszej. Mama jest nieskuteczna, bo zamiast pozwolić dzieciom rozwiązać swój kłótnie, uczy ich, że mogą liczyć na nią w rozstrzyganiu ich różnic. Tata jest nieskuteczny, bo jeśli jedyną uwagą, jaką daje dzieciom, jest uwaga negatywna, dzieci wybiorą tę. Dopóki tata nie będzie bardziej zaangażowany w życie dzieci ogólnie (a nie tylko gdy się kłócą) i mama nie odsunie się trochę, pozwalając dzieciom mieć życie bez niej, pięknie sformułowane komunikaty nie dadzą długoterminowego efektu.

Powody 3 i 4

Rodzic jest w depresji lub przytłoczony

Kiedy zdolność rodzica do przejmowania kontroli jest osłabiona przez chorobę lub depresję, jego umiejętności słuchania pogarszają się. Depresyjny ojciec wycisza dzieci lub ogranicza interakcje z nimi. Może też interpretować niegrzeczność dziecka bardziej surowo. Im bardziej przytłoczona czuje matka, tym mniej sprawnie poradzi sobie z jakąkolwiek sytuacją z dzieckiem.

Skoro nieszczęśliwe pary są 25 razy bardziej narażone na depresję niż szczęśliwe, ważne jest, by osoba w depresji przyjrzała się stanowi małżeństwa. Leki przeciwdziałające depresji mogą bardzo pomóc. Wsparcie innych dorosłych jest również konieczne, gdy czujesz się przytłoczony. Rodzice samotni mają bardzo trudne zadanie, bo są na stanowisku non-stop.

Kiedy jesteś chodzącą sprzecznością

Kiedy uczysz „rób tak, jak mówię, a nie tak, jak ja robię”, Twoja wiarygodność maleje. Możesz chcieć, by dzieci przestrzegały zasad, odkładały rzeczy na miejsce, sprzątały bałagan i okazywali szacunek, ale sam możesz zachowywać się tak:

  • Zmieniasz zdanie o produkcie w supermarketie i kładziesz go na złej półce dla wygody.
  • Znajdujesz drogą rzecz na ziemi i zachowujesz ją zamiast szukać właściciela.
  • Uwagasz w restauracji, że kelner zapomniał naliczyć coś do rachunku, i mówisz: „To jego problem, nie mój”.
  • Twój auto jest w bałagan.
  • Góra Twojej komody jest w bałagan.
  • Rutynowo przekraczasz prędkość na autostradzie.
  • Często jesteś niecierpliwy wobec innych kierowców lub stojąc w kolejce do kasy.
  • Odsuwasz projekty do ostatniej chwili.
  • Często się spóźniasz.

Dzieci uważnie obserwują rodziców. Kiedy dorastają, są bardziej skłonne do przyjmowania luźniejszego zestawu wartości, gdy rodzice zrobili to samo. Wychowanie staje się trudniejsze.

Powody 5 i 6

Zbyt silnie utożsamiasz się z dziećmi

Jeśli Twoje dziecko przeżywa trudność, którą Ty kiedyś przeżywałeś, Twoje doświadczenie może pomóc zrozumieć – ale może też zakłócić. Jeśli zakładasz za dużo, możesz przestać słuchać dziecka i przeoczyć kluczowe elementy jego trosk. Np. Fred był nieśmiały w dzieciństwie i wiedział, że syn Danny też. Nie chcąc, by Danny czuł się źle z powodu nieśmiałości (jak Fred), Fred dawał Danny zachęcające przemówienia, ale nigdy nie słuchał naprawdę trosk syna. W rezultacie Danny nie chciał rozmawiać z ojcem o tym temacie. Niektórzy rodzice są tak przekonani, że dziecko jest „takie samo jak ja”, że odrzucają opinie małżonka o dziecku, czyniąc grunt pod rezentyment małżeński.

W książce Parenting by Heart psycholog Ron Taffel mówi, że nadmierna identyfikacja oznacza, że reagujesz na dziecko, ale nie łączysz się z nim prawdziwie. W konsekwencji wychowanie staje się bardziej skomplikowane, bo myślisz, że wiesz, co najlepsze, podczas gdy możesz nie wiedzieć. Musisz rozważyć możliwość, że nie jesteś obiektywny. Poproś o opinie zaufanych przyjaciół lub bliskich.

Mówisz: „Nigdy nie chcę być jak moi rodzice!”

Im bardziej stanowczym jesteś w tym, tym częściej to się odwraca. Np. jeśli Twoi rodzice byli często zli i chcesz unikać gniewu, możesz stać się nieskutecznym dyscyplinarzystą. (Przewidywalnie Twój małżonek będzie surowszy, a Ty będziesz krzyczeć na niego za surowość, podczas gdy on tylko balansuje system.) Jeśli rodzice byli niezwracający uwagi, będziesz chciał dawać dzieciom uwagę – ale możesz przesadzić. Wtedy dzieci mogą stać się bardziej uzależnione, lub Ty możesz czuć się przytłoczony czasem i pracą, ale bać się ograniczać czas z dziećmi. (To OK czasami. Dzieci muszą uczyć się cierpliwości i samowystarczalności.) Albo spędzasz mnóstwo czasu z dziećmi, ale nie masz czasu na siebie ani partnera. To zabawną, ale prawdą: rodzice, którzy nie wychowali Cię dobrze, próbowali pokonać czynniki, gdy ich rodzice nie wychowali ich dobrze. Jeśli pójdziesz na skrajności, stracisz perspektywę i skuteczność.

Powody 7 i 8

Twoje oczekiwania są samospełniającymi się proroctwami

Grupa matek, przekonanych, że ich synowie zachowują się negatywnie po cukrze, została podzielona na dwie grupy. Jedna grupa grała z synami po napoju cukrowym, druga po słodzikuzie. Chłopcy mieli akcelometry na kostkach i nadgarstkach mierzące aktywność fizyczną. W rzeczywistości żaden chłopiec nie dostał cukru, ale matki, które wierzyły, że ich synowie wypili słodki napój, oceniły ich jako bardziej aktywne i trudne – mimo że akcelometry pokazały, że są mniej aktywni niż druga grupa.

Gdy raz nalepisz etykietę na dziecko, ta etykieta zostaje w Twoim umyśle. Dziecko, które rutynowo zwleka z zadaniami domowymi, może sprowokować rodzica do nagany, gdy ogląda TV zamiast pytać o status zadań. To podejście może powodować więcej negatywnych uczuć po obu stronach i zakłócać współpracę.

Jesteś częścią nowej rodziny zastępczej

Rodziny zastępcze mogą działać gładko, ale zazwyczaj zajmuje to czas. Czasami dorośli żyją razem, ale nie są żonami, co może być jeszcze bardziej skomplikowane, bo nie-rodzic ma jeszcze mniej uprawnień. W niektórych układach każda strona płaci własne rachunki, co dalej osłabia poczucie jednej dużej szczęśliwej rodziny. Ogólnie rodziny zastępcze powinny przestrzegać tych wytycznych:

  • Rodzic zastępczy powinien pomagać ustalać zasady, ale nie być głównym egzekutorem.
  • Rodzic zastępczy nie powinien próbować zastąpić nieobecnego rodzica biologicznego.
  • Rodzic zastępczy powinien znaleźć czas na jakościowe spotkania jeden na jeden z każdym dzieckiem. To najlepszy i najszybszy sposób na budowanie relacji.
  • Problemy rozwiązywać na posiedzeniach rodzinnych, dopóki rodzic zastępczy nie jest traktowany jako uprawniona autorytet.
  • Nie oczekuj, że rodzic zastępczy automatycznie pokocha dzietki.
  • W zależności od wieku dziecka, rodzice zastępczym mogą nigdy nie pokochać dzietek tak jak własnych, ale traktowanie wszystkich dzieci powinno być sprawiedliwe.

Powody 9 i 10

Pozwala na wkradnięcie stereotypów do rodziny

Ojcowie, którzy nie chcą przelewać pieluch, i matki, które nie chcą grać w piłkę z dziećmi, nie tylko tracą, ale też psują. Może to wydawać się małe, ale gdy ograniczysz swoje aktywności z dzieckiem i oddasz inicjatywę partnerowi, ograniczysz swoją rolę też w innych obszarach. W efekcie stajesz się rodzicem dwuwymiarowym – bardzo zaangażowanym w swoją dziedzinę ekspertyzy, ale niezaangażowanym w inne. To może mieć daleko idące skutki. Jedno badanie pokazało, że pary z jednym dzieckiem, dziewczynką, miały o 9% większe szanse na rozwód niż pary z tylko chłopcem. Pary z dwiema dziewczynkami – o 18% więcej niż z dwoma chłopcami. Dlaczego? Oczywiście ojcowie spędzają więcej czasu na opiece nad synami niż córkami. Większe zaangażowanie ojca zazwyczaj poprawia satysfakcję małżeńską i zmniejsza ryzyko rozwodu. (Inne badanie pokazało, że jeśli dziewczyna ma braci, ojciec jest bardziej zaangażowany w jej życie niż gdyby nie miała braci.) Choć prawda, że niektórzy rodzice są lepiej wykwalifikowani do niektórych zadań z dziećmi niż partnerzy, mniej wykwalifikowany rodzic nie powinien rezygnować z wysiłków bycia przydatnym w tych obszarach.

Nie dajesz nowym podejściom szansy

Ironicznie, zestresowani rodzice mają tendencję do nadużywania metod wychowawczych, które nie okazały się przydatne, ale szybko rezygnują z tych pomocnych. Np. rodzice, którzy zauważyli, że odbieranie uprawnień nie hamuje nieakceptowalnego zachowania, nadal odbierają uprawnienia. Nie kwestionują techniki, tylko zakładają, że dziecko jest uparte lub wyjątkowo trudne. Może źle zidentyfikowali problem? Może kara faktycznie pogarsza sprawę? Ci sami rodzice mogą spróbować nowego podejścia, ale przy pierwszej nieudanej próbie porzucają je i wracają do starych sprawdzonych. Jeśli masz powody uwierzyć, że inne podejście ma sens, spróbuj je przez co najmniej dwa tygodnie. Jeśli jest poprawa, ale nie pełne rozwiązanie, to coś w tym podejściu działa. Nie porzucaj go.

Previous:

Next: