Dzieci 3-4 lata – kamienie milowe rozwoju: język, myślenie, ruch, emocje

Gratulacje, przeżyłeś „bunt dwulatka”! Mam nadzieję, że masz energię na to, co nadeszło. Lata 3-4 to „lata magiczne” – magiczne, bo dziecko w końcu cię słucha, i magiczne dla dziecka, bo wyobrażnia galopuje.

Twoje 3-4 letnie dziecko będzie rosło w wielu kierunkach. Tempo индивидуальне, ale większość osiągnie poniższe kamienie przed 5. rokiem życia.

Język

Jeśli dziecko nie jest gadatliwe – to się zmieni. Pomiędzy 3 a 4 r.ż. powinno:

• mówić imię i wiek,
• używać 250-500 słów,
• odpowiadać na proste pytania,
• mówić zdaniami 5-6 słów, a w 4 r.ż. – zdaniami złożonymi,
• mówić zrozumiale (pełna zrozumiałość zazwyczaj w 4 r.ż.),
• opowiadać historie.

Myślenie (poznawcze)

Dziecko zadaje mnóstwo pytań. „Dlaczego niebo niebieskie? Dlaczego ptaki mają pióra?” Pytania, pytania… To normalny kamień milowy. Oprócz „dlaczego?”, 3-4 latki powinny:

• poprawnie nazywać znane kolory,
• rozumieć „to samo”/„inne”, porównywać rozmiary,
• kreatywniej udawać i fantazjować,
• wykonawać polecenia 3-krokowe,
• pamiętać fragmenty historii,
• lepiej rozumieć czas (rano, po południu, noc),
• liczyć i rozumieć ideę liczenia,
• sortować przedmioty po kształcie i kolorze,
• układać puzzle odpowiednie do wieku,
• rozpoznawać i nazywać pospolite przedmioty i obrazki.

Ruch (duża motoryka)

• Chodzi po schodach na przemian – jedna noga na stopniu.
• Kopie, rzuca, łapie piłkę.
• Sprawnie się wspina.
• Biega pewniej, jeździ tricyklem.
• Skacze i stoi na jednej nodze do 5 sekund.
• Chodzi do przodu i do tyłu łatwo.
• Klnie, nie tracąc równowagi.
• Pomaga ubierać i rozbierać się.

Ręce i palce (mała motoryka)

• Łatwiej manipuluje małymi przedmiotami, przekłada kartki.
• Używa nożyczek do wieku.
• Kopiuje koła (3) i kwadraty (4).
• Rysuje człowieka z 2-4 częściami ciała.
• Pisze kilka wielkich liter.
• Buduje wieżę 4+ klocków.
• Ubiera/rozbiera się bez pomocy.
• Zakręca/odkręca słoiki, obraca uchwyty.

Sfera emocjonalna i społeczna

Dziecko staje się niezależniejsze fizycznie i emocjonalnie. Mniej taniec przy rozstanie z opiekunem/przedszkolem.

Bardziej społeczne: potrafi współpracować, czekać na kolej, zaczyna rozwiązywać proste problemy.

Powinno umieć:

• naśladować rodziców i przyjaciół,
• okazywać czułość bliskim,
• rozumieć „mój” i „jego/jej”,
• pokazywać szeroki wachlarz emocji: smutek, złość, radość, nudę.

Wyobrażnia na przeciążeniu. Dobrze: bogatsza zabawa pozorna. Źle: nienaturalne strachy (potwór w szafie).

Jak pomóc dziecku

• Pozwól na proste wybory: co ubrać, w co grać.
• Dużo ruchu, wspólne gry (berka).
• Niech sam robi higienę: ubranie, toaleta, zęby.
• Ćwicz liczenie i proste piosenki (alfabet).
• Czytaj codziennie.
• Czas na zabawę z dziećmi – niech sami rozwiązują konflikty, wchadzaj gdy trzeba.
• Proponuj rysowanie, plastykę (papier, nożyczki, klej).
• Gadaj cierpliwie – odpowiadaj na pytania, pomagaj wyrażać uczucia.
• Ucz, jak pogodzić się po zranieniu uczuć.

Ekrany: technika poza sypialniami, limit 1 h/dobę dobrych programów, rozmowa o oglądanym.

Bezpieczeństwo

Nowe umiejętności = nowa opieka. Typowe zagrożenia: upadki, oparzenia, trucizny, obcy.

• Kask na rowerze, tricyklu, jeźdżących zabawkach.
• Sprawdź limity wagi/wzrostu fotelika – booster, gdy wyrośnie.
• Broń w domu? Nie. Jeśli tak – rozładowana, zamknięta, amunicja osobno, klucz niedostępny.
• Eksploracja tak, ale pilnuj upadków: plac zabaw, drzwi, okna, schody.
• Czuwaj przy ulicach/podjazdach.
• Kuchnia: rozlania, parowanie, gorące powierzchnie = oparzenia.
• Ciągła opieka przy/w wodzie – pomyśl o lekcjach pływania.
• Rozmawiaj o ostrożności wobec obcych.

Dziecko teraz dosięga szuflad, szafek, blatów. Leki, chemią, małe przedmioty (magnesy, baterie) – niewidoczne, niedostępne.

Wiek na naukę bezpieczeństwa z obcymi. Naucz: imię, adres, telefon. Kogo prosić o pomoc: mundury, odznaki. I powiedz dziecku:

• Nikt nie może prosić, byś trzymał sekret przed rodzicami.
• Nikt nie może prosić, byś pokazał/dotknął części intymnych (te, co zasłania strój kąpielowy).
• Nikt nie może prosić, byś patrzł/dotknął/pomagał przy jego częściach intymnych.

Kiedy martwić się – znaki opóźnienia rozwojowego

Tempo indywidualne. Nie martw się, jeśli nie wszystko osiągnięte. Ale powinien widoczny postęp. Jeśli nie, lub jeśli widzisz poniższe znaki – do pediatry:

• Nie potrafi rzucić piłką z góry, skoczyć w miejscu, jechać tricyklem.
• Częste upadki, trudności ze schodami.
• Nie trzyma kredki kciukiem i palcami; problemy z pisklakami, nie kopiuje koła.
• Nie mówi zdaniami>3 słów, źle używa „ja”/„ty”.
• Stałe ślinienie, trudności z mową.
• Nie buduje wieży 4 klocków, problemy z małymi przedmiotami.
• Silny lęk rozdzielający, nieustępujący.
• Brak zainteresowania zabawami interaktywnymi, brak zabawy pozornej.
• Nie bawi się z dziećmi, nie reaguje na osoby spoza rodziny.
• Samokontrola przy złości nie poprawia się.
• Nie rozumie prostych poleceń lub powtarza je (echolalia).
• Unika kontaktu wzrokowego.
• Opór przy ubieraniu, senie, toalecie.

Jeśli dziecko nagle nie potrafi tego, co umiało – powiedz lekarzowi. Może to objaw zaburzenia rozwojowego. Przy opóźnieniu – wiele terapii pomaga.