• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Jak nauczyć niewerbalne przedszkolaka z autyzmem komunikacji za pomocą obrazków (PECS)

Wielu przedszkolaków z autyzmem nie mówi ani nie inicjuje kontaktu (kontakt wzrokowy, gesty, wskazywanie, prowadzenie do pożądanego przedmiotu, wokalizacja). Nauka komunikacji obrazkami (PECS) ma cele:

• Dać dziecku uniwersalny system komunikacji z ludźmi.
• Nauczyć inicjowania kontaktu.
• „Wyskoczyć” mowę werbalną – ostateczny cel to ROZMOWA.

Jako logopeda z 23-letnim doświadczeniem z dziećmi z autyzmem nauczylam się dwóch kluczowych rzeczy:

1. Niektóre dzieci nigdy nie staną się funkcjonalnymi mówcami – potrzebują systemów komunikacji alternatywnej (AAC).
2. UMIĘTNOŚĆ MÓWIENIA ≠ KOMUNIKACJA. Dzieci mówiące często tylko echolaliają – powtarzają bez kontekstu, do nikogo. Nasza praca: nauczyć używać słów Z CELEM, Z AMIEREM, DO PARTNERA KOMUNIKACYJNEGO.

Przechodząc przez poniższe kroki, mile widziane są Twoje uwagi, pytania – odpiszę.

Potrzebne materiały

• Komputer i drukarka
• Aparat cyfrowy
• Kartonka biała/kremowa
• Tece manilowe

• Korek 3-pierscieniowy
• Klett (taśma rzepowa)
• Folie do laminowania

Instrukcje krok po kroku

1. Lista motywujących przedmiotów: jedzenie/napoje, zabawa w domu (ulubione zabawki, książki, filmy), zabawa na dworze. Dodaj obrazy: „tak”, „nie”, „nie ma wyboru”, „ups/uh-oh” – omówimy później.
2. Przygotuj zdjęcia/obrazki (ok. 2×2 cm): z etykiet produktów, zdjęć własnych, clipartów, lub programów: Boardmaker (Mayer-Johnson, 3000+ obrazków, łatwiejszy) lub PECS (Pyramid Educational Products). Drukuj na kartonce, laminuj, sortuj kategorycznie, trzymaj w korekcie na klettach.
3. Tablice wyboru (choice boards): po jednej na kategorię (jedzenie, zabawa w domu, na dworze). Użyj połowy laminowanej teczki manilowej. Zamontuj na wysokości oczu dziecka w odpowiednich miejscach: lodówka/kuchnia, pokój zabaw, drzwi wyjściowe.
4. Nauka znaczenia obrazków: paruj obrazek z rzeczywistym przedmiotem. Trzymaj blisko twarzy (dziecko patrzy na Ciebie), nazywaj przedmiot, pokazuj i przedmiot, i obrazek. SLOWO – zacznij od 2–3 silnie motywujących przedmiotów w kategorii.
5. Trening wymiany obrazka: przyłóż 2–3 obrazki na tablicę klettem. Trzymaj 2 rzeczywiste przedmioty: 1 ulubiony, 1 nielubiany. Pokazuj, nazywaj. Dziecko sięgnie po ulubiony. Fizycznie pomóż zdjąć obrazek i wręczyć Ci go. Lepiej w dwoje: jeden pomaga dziecku, drugi przyjmuje obrazek. Potem: przyłóż obrazek do policzka, uzupełnij: „Banana. Chcesz banan”. Pauza, znowu „banan” – pokazujesz owoc przy ustach, wskazujesz na usta – STYMULUJesz wokalizację (mowa = cel ostateczny), ale NIE WYMAGASZ. Natychmiast dajesz banan. Pozytywnie wzmocnij KAŻDĄ próbę. Z czasem oddalaj się – dziecko musi podejść do Ciebie z obrazkiem. Cel: samodzielne idź do tablicy → zdejmij obrazek → znajdź opiekuna (nawet w innym pokoju) → wręcz obrazek. Przesuwaj obrazki na tablicy.
6. 4 kluczowe obrazki dodatkowe:
   • TAK: uśmiechnięta buźka ze strzałkami góra/dół (kiwanie). Boardmaker ma.
   • NIE: smutna buźka, strzałki lewo/prawo (potrząsanie głową). Boardmaker ma. Uczysz mówiąc „tak/nie” + gest głową.
   • NIE MA WYBORU: nakładka 2×2 z czerwonym X. Kładziesz na obrazku niedostępnej rzeczy (np. skończyły się banany).
   • UPS/UH-OH: buźka z otwartymi ustami, ręka na czoło. Używasz gdy dziecko chce czegoś, co zniknęło (np. brat zjadł ostatni banan). Pokazujesz obrazek, dramatyzujesz: „Ups, banany skończyły się”.

   Tablica FIRST/THEN (najpierw/później): mała tablica z linią, lewo „FIRST” (np. kurczak), prawo „THEN” (banan). Pokazujesz: „Najpierw kurczak, potem banan”.