Zastosowanie progesteronu w zapobieganiu poronieniom

Progesteron to jeden z hormonów płciowych ściśle związanych z ciążą i cyklem miesiączkowym. Może również odgrywać rolę w nawracających poronieniach.

U kobiet miesiączkujących poziom progesteronu w organizmie rośnie co miesiąc po owulacji, przygotowując błonę śluzową macicy na ewentualną ciążę. W cyklu nieciążowym poziom progesteronu rośnie po owulacji i spada tuż przed miesiączką.

Gdy dojdzie do ciąży, poziom progesteronu powinien pozostać podwyższony. Przez I trymestr większość hormonu potrzebnego do utrzymania ciąży produkują jajniki. Następnie, około 10. tygodnia ciąży, płacenta przejmuje produkcję progesteronu.

Między innymi funkcjami progesteronu jest utrzymywanie błony śluzowej macicy w fazie lutealnej kobiety oraz w trakcie ciąży. To sprawiło, że niektórzy badacze postawili hipotezę, że niski poziom progesteronu przed poronieniem może odgrywać rolę w jego wywołaniu. Jednak to, czy suplementacja progesteronem może zapobiec poronieniu, wciąż budzi kontrowersje.

Aktualne badania

Stanowisko z 2012 r. American Society for Reproductive Medicine sugerowało, że progesteron nie jest użyteczny u kobiet z sporadycznymi poronieniami. Kobiety, które doznały nawracających (trzech lub więcej) poronień, mogą natomiast korzystać z suplementacji progesteronem.

Kobiety korzystające z technologii reprodukcyjnych, takich jak fertilizacja in vitro (FIV), mogą również otrzymywać recepty na suplementy progesteronu.

Przegląd 13 badań naukowych z 2013 r. wnioskował, że „u kobiet z niesprostowanymi nawracającymi poronieniami suplementacja progestagenami prawdopodobnie obniża wskaźnik poronień w kolejnych ciążach”.

Jednak randomizowane badanie ponad 800 kobiet w ciąży, opublikowane w 2015 r., wykazało, że leczenie progesteronem „nie dało istotnie statystycznie wyższego wskaźnika urodzeń żywych u kobiet z historią niesprostowanych nawracających poronień”.

Inne randomizowane badanie z 2019 r., obejmujące ponad 4000 kobiet z krwawieniami we wczesnej ciąży (niekoniecznie nawracającymi poronieniami), pokazało, że wśród kobiet przyjmujących progesteron nie zaobserwowano mniejszej liczby poronień.

Czym jest kontrowersja?

Niski poziom progesteronu w ciąży koreluje z poronieniem – pytanie brzmi: dlaczego?

Jedna teoria głosi, że zbyt niski poziom mógłby teoretycznie spowodować poronienie, jeśli macica nie jest gotowa do wspierania ciąży. W takim przypadku problemem mogłaby być niezdolność jajników do produkcji wystarczającej ilości progesteronu.

Alternatywnie wielu lekarzy uważa, że niski poziom progesteronu jedynie sygnalizuje nadchodzące poronienie z innej, niezwiązanej przyczyny. W takim przypadku suplementacja progesteronem nie przynosi korzyści.

Niski poziom progesteronu może być pierwszym sygnałem, że organizm przygotowuje się do poronienia ciąży, która już się nie rozwinęła (np. z powodu wad chromosomowych u zarodka lub płodu).

Argumenty za terapią progesteronową

Lekarze wierzących w korzyści z terapii progesteronowej często opierają się na doświadczeniu klinicznym. Mogą mieć pacjentki z nawracającymi poronieniami, które po suplementacji progesteronem przeżyły pomyślne ciąże.

Niektorzy lekarze stosują suplementy progesteronu tylko u pacjentek, u których potwierdzono niski poziom tego hormonu. Ci specjaliści uważają, że dotychczasowe badania nie wystarczająco selekcjonowały pacjentek – wiele z nich nie różnicowało kobiet z niskim poziomem progesteronu od tych, które poroniły z innych przyczyn.

Ci lekarze mogą mieć doświadczenie kliniczne z kobietami o niskim poziomie progesteronu, które po suplementacji wyciągnęły ciążę do terminu, co wzmocniło ich przekonanie o skuteczności leczenia.

Organizm naturalnie produkuje progesteron w ciąży. Wiele suplementów ma identyczny skład chemiczny co progesteron endogeniczny, dlateż niektórzy lekarze uważają, że uzupełnianie go u kobiet z niedoborem mało prawdopodobnie może zaszkodzić.

Argumenty przeciw terapii progesteronowej

Lekarze nieprzepisujący progesteronu mogą wahać się zalecać lek bez jasnego dowodu na jego skuteczność. Mają na to solidne historyczne uzasadnienie.

Od lat 50. do 70. XX w. lekarze często przepisywali kobietom w ciąży lek DES, mając nadzieję, że zapobiegnie on poronieniom. Okazało się później, że powoduje on liczne wady rozwojowe układu rozrodczego u dzieci.

Wielu lekarzy uważa, że suplementy progesteronu są prawdopodobnie bezpieczne, ale nie da się wykluczyć, że badania za 10–20 lat odkryją ryzyka związane z sztuczną suplementacją w ciąży. Dlateż wielu lekarzy czuje się pewniej, czekając na wytyczne.

Lekarze mogą uważać, że dopóki dowody naukowe nie wykażą wyraźnej korzyści, niski poziom progesteronu najprawdopodobniej oznacza, że poronienie jest nieuchronne. Przepisywanie progesteronu, gdy ciąża jest już skazana na poronienie, mogłoby jedynie opóźnić wystąpienie krwawienia.

Dyskutując o dowodach anegdotycznych, gdzie progesteron wydawał się działać, lekarze odrzucający suplementację mogą wskazać, że pacjentki z nawracającymi poronieniami mają wysoki wskaźnik sukcesu nawet bez leczenia. W warunkach niekontrolowanych tak samo prawdopodobne jest, że kobieta przyjmująca progesteron przeżyłaby ciążę do terminu nawet bez terapii.

Aktualna praktyka

Lekarze mają różne opinie na temat progesteronu. Niektórzy przepisują go każdej kobiecie z nawracającymi poronieniami. Inni tylko pacjentkom z potwierdzonym niedoborem. Inni jeszcze tylko przy metodach reprodukcji wspomaganej.

Nikt nie wie na pewno, czy suplementy progesteronu zapobiegają poronieniom. Pełne jednak pewne jest to, że żadna dawka hormonu nie wpłynie na wynik w przypadku poronień o określonych przyczynach, np. wadach chromosomowych.

Słowo od Verywell

Obecnie nie ma dowodów na to, by suplementy progesteronu szkodziły, ale nie jest też jasne, czy potrafią zapobiec poronieniu. Jeśli Twój lekarz zaleca progesteron, omów z nim swoje wątpliwości i weź pod uwagę obie strony debatu przed podjęciem decyzji.

Podobnie, jeśli Twój lekarz nie proponuje progesteronu, zastanów się nad powodami jego postawy, zanim podejmiesz decyzję o dalszej opiece.

Previous:

Next: