• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Rola prozodii w rozwoju mowy u niemowląt – dlaczego „gwizdanie” do dziecka ma sens?

Noworodki przechodzą od płaczu i chrupnięć do pełnego gurkania i sykania w ciągu pierwszych miesięcy życia. To niesamowite do obserwacji! Możesz nawet zauważyć, że niemowlę naśladuje dźwięki, które Ty wydajesz. Poza tym, że jest urocze, to znak, że dziecko słucha i uczy się, długo zanim zacznie mówić.

Niemowlęta potrafią naśladować, bo pierwszy element języka, na który zwracają uwagę, to melodia. Twoje dziecko testuje tę umiejętność swoim uroczym, śpiewnym gadaniem. To powtarzanie jest częścią prozodii, czyli najwcześniejszej fazy rozwoju języka! To sygnał, że maluch jest na drodze do mówienia. Oto co musisz wiedzieć o prozodii i rozwijającej się mowie dziecka.

Co to jest prozodia?

Prozodia to rytm i melodia mówionego języka. Prozodia to jakość głosowa, którą ludzie używają, by sygnalizować, czy zadają pytanie, stwierdzają fakt, czy okazują zachwyt, wyjaśnia logopeda Jocelyn M. Wood. Każdy język ma swoją unikalną prozodię.

[Prozodia to] delikatna równowaga kilku cech akustycznych: częstotliwości lub wysokości tonu, rytmu lub czasu trwania, intensywności lub głośności, intonacji, czyli wzorca wysokości tonu, mówi dr Caroline Meneze, PhD, CCC-SLP, badaczka prozodii z programu logopedii Uniwersytetu w Toledo. Prozodia to wszystko w mowie, poza tym, jak wymawiamy samogłoski i spółgłoski razem, co nadaje naszej mowie ludzki charakter.

Prozodia nie jest oddzielna od języka, ale jego nieodłączną częścią. W istocie jest niezbędna do zrozumienia społecznych aspektów języka, mówi pediatryczny neuropsycholog dr Sarah Allen, PhD, CBIS. Np. możemy powiedzieć „Świetna robota!” z zachwytem, co wyraża entuzjazm i wsparcie, albo sarkastycznie, z pustym tonem, co wyraża zazdrość i niechęć.

Jak dzieci uczą się języka?

Choć nie siadasz, by uczyć dziecko mówić, są rzeczy, które możesz zrobić, by wspierać rozwój mowy. Najważniejsze: mów do dziecka często i regularnie. Badanie opublikowane w Psychological Science wykazało, że dzieci, których rodzice poświęcili im więcej czasu na rozmowę i interakcję jako noworodkom, miały bogatszy słownictwo w 2. roku życia niż te, które nie miały takiej interakcji. Było to prawdziwe tylko przy bezpośredniej interakcji z dorosłymi, nie gdy dzieci tylko słuchały rozmów.

Zapewnienie bogatego modelu językowego nie musi być przymusem. Dobry nawyk to narracja dnia z wskazywaniem i nazywaniem przedmiotów. Np. opowiadasz dziecku o zmianie pieluchy, wskazujesz i nazywasz owoce i warzywa podczas zakupów, albo relacjonujesz poranny rytuał.

Czytanie głośno dziecku od urodzenia to inny sposób na zanurzenie go w języku mówionym. Wspólne czytanie w okresie niemowlęcym koreluje z wyższym słownictwem w wieku przedszkolnym. Ustal czytanie w ustalonych momentach, np. przed drzemką i snem nocnym, by znaleźć czas na codzienne czytanie.

Gdy dziecko słucha Twojej mowy, zaczyna internalizować prozodię, wzorce mowy i słowa.

Rola prozodii w nabýwaniu języka

Prozodia to pierwszy krok w rozwoju języka i pierwsza rzecz, którą niemowlęta naśladują. Prozodia kładzie ważne fundamenty pod nabytkiem języka, mówi logopeda Shelby Stangl. Faktem jest, że niemowlęta zaczynają naśladować prozodię ojczystego języka w ciągu pierwszych 6 miesięcy życia.

Małe niemowlęta potrafią rozpoznać rytm i intonację swojego języka, gdy prezentuje się im kilka melodia językowych, długo zanim zrozumieją lub wypowiedzą słowa. Niemowlę koduje prozodię mowy od samego początku, mówi dr Meneze. Widzisz to, gdy 4-miesięczne dziecko powtarza „da-da-da-da”. Próbuje skopiować rytm i meloję języka ojczystego.

Prozodia i wczesna identyfikacja opóźnień w uczeniu się

Badanie prozodii niemowląt może dawać wskazówki o przyszłych opóźnieniach w uczeniu się. W ciągu pierwszych 6 miesięcy życia neurotypowe niemowlę robi coraz bardziej złożone naśladowania rytmu i melodi języka ojczystego. Jeśli niemowlę nie podąża za typowym postępem, może to wskazywać na przyszłe zaburzenia mowy lub języka.

Badacze odkryli, że dzieci z autyzmem miały nietypowe wzorce płaczu w 1. miesiącu życia. Osoby z autyzmem [...] mają problem z prozodią języka, wskazuje dr Allen. Ponieważ nie naśladują naturalnie innych w zachowaniu, gestach czy tonie, ich głosy często mają śpiewny brzmienie i mają trudności z zrozumieniem języka, który daje wskazówki do znaczenia w tonie.

Nie wiemy jeszcze wystarczająco, by stawiać diagnozę na podstawie prozodii. Choć pewne badania zgłaszały różnice w wokalizacji płaczu w normie i u dzieci z autyzmem, jesteśmy daleko od rozwijania diagnostyki różnicowej zaburzeń mowy czy języka w tak wczesnym etapie, mówi dr Meneze. Jeśli masz obawy o rozwój języka dziecka, skonsultuj się z lekarzem.

Dlaczego warto używać „gwizdania” (mowy skierowanej do niemowlęcia)?

Praktycznie nie da się rozmawiać z niemowlęciem bez użycia wysokiego, śpiewnego głosu. Jeśli zastanawiasz się, czy mowa skierowana do niemowlęcia (IDS), zwana „gwizdaniem” (baby talk), jest korzystna – na pewno tak jest! Nie tylko niemowlęta wolą słuchać IDS, ale to też wspiera ich zrozumienie. Ponadto gwizdanie często używa wyolbrzymionej prozodii.

Mowa skierowana do niemowlęcia jest wyolbrzymiona i pełna różnych rytmów i melodi, bo to jest to, co rozumieją niemowlęta, mówi Shelby Stangl.

Oprócz ułatwienia zrozumienia dorosłych opiekunów, wyolbrzymiona prozodia daje wczesny model, jak brzmi język, by maluchy mogły zacząć go wypróbowywać. Niemowlęta uczą się wykorzystywać wzorce intonacyjne do późniejszej mowy [i] korzystają z Twoich cech prozodycznych, by uczyć się języka pomyślnie, wyjaśnia Stangl.

Stangl mówi, że używanie IDS jest instynktem rodzicielskim. Badania pokazują, że niemowlęta są znacznie bardziej skłonne do kojarzenia znaczeń słów, gdy dorosły używa IDS, a nie mowy skierowanej do dorosłych (ADS).

Najlepszą rzeczą, jaką możesz zrobić, jest kontynuowanie mówienia i interakcji z dzieckiem. wkrótce usłyszysz te pierwsze dźwięki rozwoju języka!