• Baby's
• Gezinsvorming
• Kinderen
• Algemeen ouderschap
• Pasgeborenen
• Tieners
• Peuters
• Zwangerschap

Verteerstelsel

Wat is het verteerstelsel?

Voedsel is onze brandstof, en de voedingsstoffen geven onze lichaamscellen de energie en stoffen die ze nodig hebben om te werken. Maar voordat voedsel dat kan, moet het verteerd worden in kleine stukjes die het lichaam kan opnemen en gebruiken.

De eerste stap in het verteerproces gebeurt voordat we voedsel proeven. Alleen al door te ruiken naar die zelfgemaakte appeltaart of te denken aan hoe heerlijk die rijpe tomaat gaat zijn, begin je te speekselen — en het verteerproces begint in voorbereiding op die eerste hap.

Bijna alle dieren hebben een buisvormig verteerstelsel waarin voedsel:

• de mond binnenkomt
• door een lange buis gaat
• het lichaam verlaat als ontlasting (poep) door de anus

Onderweg wordt voedsel afgebroken in minuscule moleculen zodat het lichaam de benodigde voedingsstoffen kan opnemen:

• Eiwitten moeten afgebroken worden tot aminozuren.
• Zetmeel wordt afgebroken tot eenvoudige suikers.
• Vetten worden afgebroken tot vetzuren en glycerol.

De afvalstoffen van voedsel die het lichaam niet kan gebruiken, verlaten het lichaam als ontlasting.

Hoe werkt verteering?

Het verteerstelsel bestaat uit de verteerbuis (ook verteerkanaal genoemd) en andere organen, zoals de lever en de pancreas. De verteerbuis is de lange buis van organen — inclusief de slokdarm, maag, en darmen — die van de mond tot de anus loopt. De verteerbuis van een volwassene is ongeveer 9 meter lang.

Vertering begint in de mond, lang voordat voedsel de maag bereikt. Wanneer we een heerlijke maaltijd zien, ruiken, proeven, of zelfs maar imagineren, beginnen onze speekselklieren voor het oor, onder de tong, en bij de onderkaak speeksel (spuug) te maken.

Terwijl de tanden het voedsel scheuren en hakken, vochtigt speeksel het aan voor makkelijk slikken. Een verteerenzym in speeksel genaamd amylase (uitgesproken: a-MI-la-se) begint al enkele koolhydraten (zetmeel en suikers) in het voedsel af te breken voordat het de mond verlaat.

Slikken, gedaan door spierbewegingen in de tong en mond, beweegt het voedsel naar de keel, of pharynx (uitgesproken: FA-rinks). De pharynx is een doorgang voor voedsel en lucht. Een zacht lapje weefsel genaamd de epiglottis (uitgesproken: e-pi-GLOT-tis) sluit over de luchtpijp als we slikken om verstikking te voorkomen.

Vanaf de keel reist voedsel door een spierachtige buis in de borstkas genaamd de slokdarm (uitgesproken: o-so-FA-gus). Golven van spiercontracties genaamd peristaltiek (uitgesproken: pe-ris-TAL-tiek) duwen het voedsel door de slokdarm naar de maag. Een mens is zich normaal niet bewust van de bewegingen van de slokdarm, maag, en darm die plaatsvinden terwijl voedsel door het verteerkanaal gaat.

Aan het einde van de slokdarm zit een spierachtige ring of klep genaamd een sphincter (uitgesproken: SFINK-ter) die voedsel toelaat de maag in te gaan en zich daarna dicht trekt om voedsel of vocht terugstromen naar de slokdarm te voorkomen. De maagspieren kneuzelen en mengen het voedsel met verteersappen die zuren en enzymen bevatten, wat het in veel kleinere, verteerbare stukjes breekt. Een zure omgeving is nodig voor de verteering in de maag.

Op het moment dat voedsel klaar is om de maag te verlaten, is het verwerkt tot een dikke vloeistof genaamd chyme (uitgesproken: kaim). Een notegrote spierklep aan de uitgang van de maag genaamd de pylorus (uitgesproken: pi-LOR-us) houdt chyme in de maag tot het de juiste consistentie heeft om in de dunne darm over te gaan. Chyme wordt dan ingesproeid in de dunne darm, waar verteering voortgaat zodat het lichaam de voedingsstoffen in de bloedstroom kan opnemen.

De dunne darm bestaat uit drie delen:

1. de twaalfvingerige darm (uitgesproken: du-o-DE-num), het C-vormige eerste deel
2. de lege darm (uitgesproken: je-JU-num), het opgerolde middenstuk
3. de kruisdarm (uitgesproken: I-le-um), het laatste deel dat in de dikke darm overgaat

De binnenwand van de dunne darm is bedekt met miljoenen microscopische, vingeraachtige uitsteeksels genaamd villi (uitgesproken: VI-li). De villi zijn de voertuigen waarmee voedingsstoffen in het bloed kunnen worden opgenomen. Het bloed brengt deze voedingsstoffen dan naar de rest van het lichaam.

De lever (onder de ribben in het rechter bovenbuik), de galblaas (verstopt net onder de lever), en de pancreas (onder de maag) maken geen deel uit van de verteerbuis, maar deze organen zijn essentieel voor verteering.

De lever maakt gal, wat helpt vetten op te nemen. Gal wordt opgeslagen in de galblaas tot het nodig is. De pancreas maakt enzymen die helpen eiwitten, vetten, en koolhydraten te verteeren. Het maakt ook een stof die maagzuur neutraliseert. Deze enzymen en gal reizen via speciale paden (galwegen) naar de dunne darm, waar ze helpen voedsel af te breken. De lever helpt ook voedingsstoffen in de bloedstroom te verwerken.

Vanaf de dunne darm reist onverteerd voedsel (en wat vocht) naar de dikke darm door een spierachtige ring of klep die voorkomt dat voedsel terugkeert naar de dunne darm. Op het moment dat voedsel de dikke darm bereikt, is het werk van opnemen van voedingsstoffen bijna afgerond.

De hoofdtak van de dikke darm is vocht uit het onverteerde materiaal te halen en vaste afvalstoffen (poep) te vormen om uit te scheiden.

De dikke darm heeft drie delen:

1. De blinde darm (uitgesproken: SEE-kum) is het begin van de dikke darm. De bijige darm, een kleine, holle, vingeraachtige zak, hangt aan het einde van de blinde darm. Wetenschappers geloven dat de bijige darm overgebleven is uit een eerdere fase van de menselijke evolutie. Het lijkt niet meer nuttig voor verteering.
2. De kolon loopt van de blinde darm op de rechterzijde van de buik, over de bovenbuik, en dan de linkerkant van de buik af, en verbindt uiteindelijk met de rectum. De kolon heeft drie delen: de oplopende kolon en de dwarskolon, die vochten en zouten opnemen; en de aflopende kolon, die de resulterende afvalstoffen vasthoudt. Bacteriën in de kolon helpen de overige voedselresten te verteeren.
3. De rectum is waar ontlasting opgeslagen wordt tot het het verteerstelsel verlaat door de anus als een stoelgang.

Het duurt uren voordat onze lichaams voedsel volledig verteerd heeft.