• Baby's
• Gezinsvorming
• Kinderen
• Algemeen ouderschap
• Pasgeborenen
• Tieners
• Peuters
• Zwangerschap

Het Endocriene Systeem: Onderdelen & Functies voor Kinderen

Het endocriene systeem bestaat uit klieren in het lichaam die hormonen afscheiden. Hormonen zijn chemische signaleringsmoleculen die helpen de ingewikkelde processen van het lichaam, zoals stofwisseling en groei, samen te laten werken. Ze beïnvloeden ook hoe het immuunsysteem van een persoon werkt en zich gedraagt. Als gevolg reguleert het endocriene systeem hormonen om diverse lichaamsfuncties te sturen.

Lees verder om te leren over de activiteiten en onderdelen van het endocriene systeem, alsook grote endocriene problemen, hun symptomen en hoe ze te voorkomen.

Wat Doet Het Endocriene Systeem?

De hoofdrol van het endocriene systeem is het afscheiden van hormonen in de bloedstroom. Deze hormonen worden in zeer kleine hoeveelheden afgescheiden om een effect te produceren op specifieke cellen of systemen in het lichaam. Het gaat allemaal om balans – zowel lage als hoge niveaus van een hormoon leiden tot ziekte. Deze hormonen bereiken verschillende lichaamsdelen om diverse functies te reguleren. Deze functies omvatten:

• Reguleren van de stofwisseling
• Controleren van groei en ontwikkeling
• Reproductie
• Stemming regelen
• Functies van diverse organen
• Reguleren van slaappatronen

Wat Zijn De Onderdelen Van Het Endocriene Systeem?

De belangrijkste klieren in het endocriene systeem zijn:

1. Hypothalamus

De hypothalamus bevindt zich in het onderste deel van de hersenen en verbindt het endocriene systeem met het centrale zenuwstelsel via de hypofyse. De zenuwcellen van de hypothalamus controleren de hormoonafgifte van de hypofyse, wat de hormoonafscheiding van de andere endocriene klieren reguleert.

De hypothalamus signaleert de productie van hypofysehormonen, gebaseerd op de sensaties van de hersenen, zoals dorst, honger, temperatuur, lichtexpositie en slaap. De volgende hormonen worden door de hypothalamus afgescheiden:

• Thyrotropine-releasing hormone (TRH) bereikt de hypofyse en stimuleert de afgifte van schildklierstimulerend hormoon (TSH) en prolactine (PRL).

• Gonadotropine-releasing hormone (GnRH) stimuleert primair de afgifte van follicelstimulerend hormoon (FSH) en luteïnerend hormoon (LH). De secundaire effecten zijn verhoogde afgifte van oestrogeen en progesteron bij vrouwen en testosteron bij mannen.

• Groeihormoon-releasing hormone (GHRH) signaleert de hypofyse om groeihormoon (GH) af te scheiden.

• Corticotropine-releasing hormone (CRH) signaleert hypofysecellen om corticotropine, ook wel adrenocorticotropine hormoon (ACTH) genoemd, af te scheiden om de afgifte van bijnierehormonen te stimuleren. Dit wordt ook door de placenta tijdens de zwangerschap afgescheiden om een aanval van het moederlijke immuunsysteem op de foetus te voorkomen en de duur van de zwangerschap te bepalen.

• Somatostatine is een inhibitorisch hormoon dat de afgifte van groeihormoon (GH) en schildklierstimulerend hormoon (TSH) van de hypofyse remt. Dit wordt ook in de pancreas en darmen afgescheiden, waar het diverse verteerhormonen remt.

• Dopamine is een hormoon en neurotransmitter die de scheiding van prolactine (PRL) van de hypofyse remt. Dit speelt ook een rol in het activeren van de beloningscentra van de hersenen en het moduleren van de motorische controlecentra. Dopamine-afscheidende cellen zijn ook in andere lichaamsdelen te vinden die lokaal werken.

2. Hypofyse

De hypofyse bevindt zich aan de basis van de hersenen. Deze erwtgrote klier is de meesterklier van het endocriene systeem. Op basis van de signalen van de hypothalamus stuurt de hypofyse inhibitorische of stimulerende hormonen naar de andere endocriene klieren.

De volgende hormonen worden door het anterieure deel van de hypofyse afgescheiden:

• Groeihormoon (somatotropine) stimuleert groei, ontwikkeling en stofwisseling van het lichaam. Het controleert celregeneratie en speelt een vitale rol in het benutten van voedingsstoffen en mineralen.

• Prolactine stimuleert melkproductie bij lacterende vrouwen.

• Thyrotropine (schildklierstimulerend hormoon) controleert de productie van schildklierhormonen.

• Corticotropine (adrenocorticotropine of ACTH) stimuleert de productie van de bijnierehormonen.

• Gonadotropines omvatten FSH en LH. Deze hormonen stimuleren de productie van reproductieve cellen en reproductieve hormonen, zoals testosteron bij mannen en oestrogeen bij vrouwen.

De volgende hormonen worden direct in de posteriore hypofyse vanuit de hypothalamus vrijgegeven:

• Vasopressine, ook bekend als arginine vasopressine (AVP) of antidiuretisch hormoon (ADH), reguleert het osmotisch evenwicht, bloeddruk, natriumhomeostase en nierfuncties bij mensen. Vasopressine werkt op de nieren om het waterbalans in het lichaam te handhaven.

• Oxytoxine is een bindingshormoon dat binding versterkt, zoals tussen man en vrouw of moeder en pasgeborene. Dit hormoon verhoogt het vertrouwen van een persoon in anderen. Oxytoxine veroorzaakt ook gladde spiercontracties, zoals de contractie van de baarmoeder tijdens de bevalling en de afgifte van melk wanneer de baby zuigt.

De hypofyse scheidt ook hormonen af genaamd endorfin en enkephaline, die pijnsignalen van de hersenstam en ruggenmerg blokkeren. Endorfin speelt ook een rol in de immuunresponsen van het lichaam.

Bêta-melanoctyten-stimulerend hormoon (melanotropine) stimuleert melanineproductie door melanocyten in de huid en onderdrukt de eetlust door te werken op de hypothalamus.

3. Schildklier

De schildklier is een vlinder- of boogvormige klier aan de voorkant van de onderhals. Triiodothyronine (T3) en thyroxine (T4) zijn hormonen geproduceerd door de schildklier. Schildklierhormonen spelen een essentiële rol in de stofwisseling, het energietempo van productie uit voedsel door lichaamscellen. Hoge niveaus van schildklierhormonen veroorzaken een snellere stofwisseling.

Parafolliculaire cellen of C-cellen van de schildklier maken een hormoon genaamd calcitonine, dat de stofwisseling van calcium en fosfor in het lichaam reguleert. Calcitonine wordt ook in andere lichaamsdelen geproduceerd, zoals in de longen en darmen. Dit hormoon voorkomt osteoclastactiviteit van het verteeren en vrijgeven van botmineralen (calcium en fosfor) in de bloedstroom en het verliezen ervan door nieruitscheiding.

Schildklierhormonen spelen een significante rol in de groei en ontwikkeling van kinderen. Deze hormonen beïnvloeden ook algemene functies, zoals lichaamstemperatuur en botgroei.

4. Bijschildklieren

De bijschildklieren zijn vier kleine klieren gehecht aan de schildklier. Ze scheiden bijschildklierhormoon (PTH) af, dat de calciumniveaus in ons lichaam reguleert.

5. Bijnieren

De bijnieren, ook wel suprarenale klieren genoemd, zijn driehoekvormige klieren bovenop de nieren. Deze klieren maken verschillende hormonen van het buitenste deel, de bijnierschors, en het binnenste deel, de bijniermedulla.

De volgende hormonen worden geproduceerd door de bijnierschors:

• Cortisol (glucocorticoïde hormoon) controleert het gebruik van koolhydraten, eiwitten en vetten door het lichaam. Het reguleert bloeddruk, bloedglucose en vermindert botvorming. Cortool helpt ook bij de onderdrukking van ontstekingen in het lichaam.

• Aldosteron (mineralocorticoïde hormoon) reguleert bloeddruk en bloed-pH. Het hormoon reguleert elektrolyten, zoals natrium en kalium, in het bloed om het bloed-pH te handhaven.

• Androgene steroïden en DHEA helpen bij de productie van geslachtshormonen.

Adrenaline (epinefrine) en noradrenaline (norepinefrine) zijn hormonen geproduceerd door de bijniermedulla. Deze spelen een cruciale rol in de stressrespons en regelen bloeddruk en hartslag. Ze functioneren ook als neurotransmitters.

6. Epifyse

De epifyse, ook wel epifysaire lichaam genoemd, is een minuscule erwtvormige endocriene klier in het midden van de hersenen. Het scheidt het hormoon melatonine af dat het circadiaanse ritme (slaappatroon) bij mensen reguleert.

7. Reproductieve klieren

Reproductieve klieren worden ook geslachtsklieren of gonaden genoemd. Dit zijn gemengde klieren omdat ze gameten (reproductieve cellen) en reproductieve (geslachts)hormonen produceren. De mannelijke gonade produceert hormonen genaamd androgenen (mannelijk geslachtshormoon). Testosteron is een belangrijk androgen dat de pubertaire veranderingen controleert, zoals groei en ontwikkeling van secundaire geslachtskenmerken, waaronder gezichtsbeharing, schaamhaar en stemverandering.

Eierstokken zijn vrouwelijke gonaden aan weerskanten van de baarmoeder in het bekken. Vrouwelijke hormonen, zoals oestrogeen en progesteron, worden door de eierstokken afgescheiden. Oestrogeen reguleert de secundaire geslachtskenmerken bij vrouwen, zoals borstgroei, vetafzetting in heupen en dijben, en de groeispurt tijdens de puberteit. Progesteron en oestrogeen reguleren samen de menstruatiecycli en spelen een sleutelrol in de zwangerschap.

8. Pancreatische eilanden

De pancreas maakt deel uit van zowel het endocriene als het verteeringsstelsel. De exocriene cellen van de pancreas hebben verteerfuncties, terwijl het pancreatische eiland (eilanden van Langerhans) endocriene functies heeft.

De belangrijkste hormonen die door de eilanden van Langerhans worden afgescheiden zijn:

• Insuline wordt geproduceerd door de bètacellen van de pancreas. Dit hormoon is betrokken bij de stofwisseling van koolhydraten, eiwitten en vetten in het lichaam. Insuline wordt gemaakt wanneer de bloedsuikerniveaus hoog zijn. Het bevordert glucose (suiker) opname uit het bloed naar de lever, vet en skeletspieren.

• Glucagon wordt geproduceerd door alfacellen van de pancreatische eilanden wanneer de bloedglucoseniveaus laag zijn. Dit zet glycogeen (glucoseopslag in de lever en spieren) om en geeft glucose vrij in de bloedstroom.

Somatostatine (groeihormoon-remmend hormoon), ghreline (het hongerhormoon) en pancreatisch polypeptide (PP) zijn andere hormonen geproduceerd door de endocriene cellen van de pancreas.

Problemen Van Het Endocriene Systeem Bij Kinderen

Te veel of te weinig van een hormoon kan onbalansen in de lichaamsfuncties veroorzaken. Letsels, auto-immuunaanvallen, tumoren en infecties zijn enkele voorwaarden die endocriene stoornissen kunnen veroorzaken. Deze stoornissen kunnen ook het resultaat zijn van genetische factoren of verworven factoren, zoals fysieke inactiviteit en een ongezond dieet.

Dysfunctie van de hypothalamus of hypofyse kan de algehele endocriene functies in het lichaam beïnvloeden. Klinische manifestaties kunnen variëren afhankelijk van de aangedane klier en het niveau van hormonen dat erdoor geproduceerd wordt.

Hoewel er verschillende endocriene stoornissen zijn, zijn kinderen kwetsbaar voor de volgende:

• Diabetes mellitus
• Schildklierstoornissen, zoals hypothyreoidie of hyperthyreoidie
• Vroegtijdige puberteit (vroeg aanvang)
• Uitgestelde puberteit
• Groeihormoontekort
• Tumoren, zoals hypofyse-adoom

Tekenen En Symptomen Van Endocriene Problemen

De volgende tekenen en symptomeren kunnen endocriene problemen bij kinderen aangeven:

• Frequency plassen
• Constante zwakte of lethargie
• Overmatige gewichtstoename of -afname
• Frequency misselijkheid en buikpijn
• Verhoogde dorst
• Verhoogd zweten
• Trillingen (onvrijwillige spiercontracties)
• Frequency obstipatie
• Vertraging in groei en ontwikkeling

Letsels of ziekten van endocriene klieren kunnen diverse gezondheidscondities veroorzaken. Endocriene stoornissen door reductie of gebrek aan hormonen vereisen hormoonvervangende therapie (HVT) om onvoldoendesymptomen te verlichten. Overmatige scheiding van hormonen vereist ook medische behandeling aangezien dit de normale werking van het lichaam beïnvloedt.

U kunt een kinderendocrinoloog raadplegen als uw kind symptomen van endocriene stoornissen vertoont.

Hoe Kunnen Chemicaliën Het Endocriene Systeem Beïnvloeden?

Endocriene disruptoren zijn chemicaliën die menselijke hormonen kunnen nabootsen of ermee interfereren. Deze chemicaliën kunnen groei-, reproductieve-, immuunsysteem- of hersenproblemen bij kinderen veroorzaken. Endocriene-disruptieve chemicaliën worden gevonden in verschillende veelvoorkomende producten van dagelijks gebruik of gegenereerd tijdens sommige activiteiten.

Kinderen kunnen in contact komen met deze chemicaliën via lucht, water, huid of voedsel. Zelfs lage doses van deze chemicaliën zijn onveilig omdat ze biologische effecten kunnen veroorzaken. Vermijd verontreinigingen en houd chemicaliën buiten bereik van het kind. Het is onmogelijk al deze genoemde producten/verbindingen te vermijden. Meeste mensen blootstaan zich op een regelmatige basis aan hen. Dit betekent niet dat alle contact leidt tot endocriene storing, maar duidelijke/hoge blootstellingen zouden waar mogelijk beperkt moeten worden. Kies niet-giftige en kindveilige speelgoed, kleding en andere gerelateerde producten.

Tips Voor Een Gezond Endocriene Systeem Bij Kinderen

De volgende maatregelen kunnen helpen endocriene problemen bij kinderen te voorkomen:

• Gezond dieet en regelmatige fysieke activiteit kunnen helpen levensstijl-geïnduceerde hormonale onbalansen te voorkomen die leiden tot ziekten zoals diabetes.

• Regelmatige medische controles kunnen helpen hormonale onbalansen te identificeren voordat symptomen ontwikkelen als er een familiegeschiedenis is of verdenking op onbalans.

• Vroege screening voor kinderen met een positieve familiegeschiedenis van endocriene problemen, zoals hypo- of hyperthyreoidie, en diabetes.

• Medisch advies inwinnen voordat voedingssupplementen, groeisupplementen of kruidenbehandelingen worden ingenomen.

Een goed functionerend endocriene systeem is vereist voor het reguleren van stofwisseling, groei, reproductie en diverse andere lichaamsactiviteiten. Zowel hypo- als hypersecreties van endocriene klieren kunnen resulteren in ontwikkelingsstoornissen bij kinderen. Vermoeidheid, overmatige gewichtstoename of -afname, uitgeblijven groei, of verhoogde dorst of zweten kunnen endocriene storingen bij kinderen aangeven. Probeer de blootstelling van kinderen aan bepaalde producten die hormonale balans kunnen nabootsen of storen te beperken. Zorg dat het kind een gezond dieet en voldoende fysieke activiteit heeft om endocriene problemen te voorkomen. Raadpleeg een kinderarts als u uw kind groeisupplementen of andere kruidenproducten wilt geven.