• Baby's
• Gezinsvorming
• Kinderen
• Algemeen ouderschap
• Pasgeborenen
• Tieners
• Peuters
• Zwangerschap

Praten met je kinderen over oorlog

Kinderen die na 2001 zijn geboren, hebben nooit een land gekend dat niet betrokken was bij een oorlog. Gelukkig zijn de meeste kinderen ver verwijderd van het geweld, maar dat betekent niet dat ouders niet met hun kinderen over het conflict zouden moeten praten.

Kinderen leren op een gegeven moment waarschijnlijk via de media over oorlog. En terroristische aanslagen kunnen veel dichterbij huis zijn, wat leidt tot nog ingewikkelder gesprekken met kinderen.

Hoe leg je een aanslag uit die onschuldige levens heeft geëist? Of hoe beantwoord je vragen over of er nog een aanval als die van 11 september kan gebeuren? Hoewel deze gesprekken moeilijk kunnen zijn, is het belangrijk om kinderen leeftijdsgeschikte informatie over oorlog te geven.

Terrorisme en oorlog zijn eng, zelfs voor volwassenen. Voor een kind dat de feiten misschien niet begrijpt of niet realiseert waar de oorlog eigenlijk plaatsvindt, is het verschrikkelijk. Zelfs als je probeert je kind te beschermen tegen beelden van oorlog, of het nu op televisie is of elders, moet je de communicatielijnen openhouden.

Begin een gesprek met je kind

Terwijl sommige gezinnen duidelijk offeren wanneer een ouders of ander familieleden in het leger dienen, zijn niet-militaire gezinnen misschien minder geneigd om met kinderen over oorlog te praten. Maar ook al wordt je gezin momenteel niet direct beïnvloed door oorlog, dat betekent niet dat je het onderwerp niet ter sprake moet brengen.

Praten over waarom sommige mensen anderen exprès kwetsen en hoe dat kan leiden tot oorlog is een complex onderwerp. En voor veel kinderen kan het angstaanjagend en onaangenaam zijn. Immers, veel van deze concepten staan in schril contrast met de boodschappen die je je kind hebt geprobeerd te leren over vriendelijkheid, respect en compassie.

Vanaf ongeveer 4 of 5 jaar is het belangrijk open te staan voor het bespreken van de feiten rondom oorlog als je kind het aankaart. Doe dit op een manier die geschikt is voor hun leeftijd.

Je kunt bijvoorbeeld tegen je kleuter zeggen: "Sommige mensen in een ander land zijn het niet eens over wat voor hen belangrijk is, en soms ontstaat er oorlog wanneer dat gebeurt. De oorlog speelt zich niet in onze buurt af en we zijn in geen gevaar."

Als ouder is het je taak om hen te verzekeren dat ze veilig zijn, want het is van vitaal belang dat een kind zich veilig en veilig voelt. Een eenvoudig gesprek starten kan ook een kans zijn om eventuele misverstanden die je kind heeft, te corrigeren.

Als je kind niet geïnteresseerd is in praten over oorlog, hoef je het niet te forceren – misschien is het er nog niet bezorgd over, en jonge kinderen zouden niet gedwongen moeten worden tot bewustwording.

Ontdek wat je kind opgesnapt heeft

Om een idee te krijgen van wat je kind al weet, stel vragen als: "Praten jullie leerkrachten op school hierover?" of "Praten vrienden van jou ooit over zulke dingen?"

Je kind heeft misschien brokjes informatie opgesnapt en worstelt ermee om er betekenis aan te geven. Of hij heeft media-verslaglegging gezien waarvan je niet wist dat hij ernaar keek.

Leren wat je kind al weet, geeft je een goed startpunt voor jullie gesprekken. Wees een goede luisteraar en toon je kind dat je geïnteresseerd bent in wat hij denkt.

Leg het doel van oorlog uit

Je kind zal waarschijnlijk willen weten waarom we in een oorlog zitten. Houd je uitleg simpel door te zeggen: "Oorlog bedoelt om ervoor te zorgen dat er in de toekomst niet meer slechte dingen gebeuren."

Je kunt ook praten over hoe oorlog bedoeld is om bepaalde bevolkingsgroepen te beschermen. Maak duidelijk dat geweld geen goede manier is om een conflict op te lossen, maar dat landen soms besluiten een oorlog te beginnen om mensen in de toekomst veiliger te maken.

Houd informatie terug wanneer nodig

Doorgaans moeten ouders eerlijk zijn tegenover hun kinderen. Dat betekent echter niet dat je je kind hoeft te overladen met onnodige informatie.

Houd je gesprekken geschikt voor het leeftijdsniveau en kies liever voor de voorzichtigheid – het laatste wat je wilt is dat je kind nog bangere gevoelens over oorlog opdoet na het gesprek. Minimaliseer de ernst van de oorlog niet, maar houd in gedachten dat je kind niet alle gruwelijke details hoeft te weten van wat er gaande is.

Blijf bij de feiten zonder te veel te praten over de omvang van de impact. En voorspel niet wat er straks kan gebeuren of praat over hoe vreselijke dingen in de toekomst doorgaan.

Vermijd schadelijke stereotypering

Praten over een bepaalde groep mensen of een specifiek land kan ertoe leiden dat je kind vooroordelen ontwikkelt. Wees dus voorzichtig met de uitspraken die je doet wanneer je over oorlog en terrorisme praat. Houd je gericht op geïnformeerd en opgeleid zijn, in plaats van op wraak.

Als je je mening gaat delen, praat dan over hoe je je voelt over de oorlog in het algemeen. Er is een kans dat je niet akkoord gaat met het doel van de oorlog of de daad van militaire interventie. Je kunt dat met je kinderen delen, vooral als je vindt dat de rationaliteit achter je overtuigingen deel uitmaakt van de waarden van je gezin.

Toch kan je kind, zodra het de puberteit bereikt, beginnen zijn eigen meningen over oorlog te delen – en je weet nooit of die met de jouwe overeenkomen.

Probeer de meningen van je kind te respecteren, zelfs als je hevig het ermee oneens bent, en houd je ervan terug te twisten of je meningen op een boze manier uit te drukken.

Kijk media-verslaglegging samen met oudere kinderen en tieners

Het is belangrijk om media-verslaglegging te beperken voor jonge kinderen. Het bekijken van ontroerende beelden die herhaald worden op het nieuws, zoals een terroristische aanslag, kan voor kleuters en basisschoolkinderen erg traumatiserend zijn.

Zet de media-verslaglegging uit wanneer je kind in de buurt is. Houd in gedachten dat jonge kinderen vaak naar tv kijken of over je schouder meekijken, zelfs als je denkt dat ze bezig zijn met iets anders.

Tieners en pubers zullen waarschijnlijk toch een beetje media-verslaglegging oppikken, hoe veel je hun blootstelling ook probeert te beperken. Ze zien de voorpagina van de krant in de supermarkt of het nieuws op hun tablets en smartphones.

Je weet het beste hoe volwassen je kind is en hoeveel informatie ze aan kan. Als ze wel het nieuws wil zien, of een film die tijdens oorlog speelt, en jij denkt dat ze het aan kan, kijk dan samen.

Moedig haar aan om vragen te stellen en, als je het antwoord niet weet, zeg dan dat je het uitzoekt en de volgende dag terugkomt.

Moedig compassie aan

Je kunt overwegen om met je kinderen te praten over militair dienstplicht en wat dat inhoudt. Er is een grote kans dat ze iemand van school kennen die een ouder heeft die dient, dus je kunt praten over hoe dat die leerling en zijn gezin kan beïnvloeden.

Dit is ook een les in compassie, die je kind helpt begrijpen dat een gezin met een lid in het buitenland in een oorlog misschien wat extra hulp nodig heeft. Praat met je kind over vrijwilligerswerk dat militair gezinnen ondersteunt; dit kan je kind laten voelen alsof ze een verschil maken.

Je kunt ook met je kind praten over vluchtelingen die voor de oorlog in een ander land vluchten en doneren aan doeleinden die hen ondersteunen. Kinderen voelen zich vaak veiliger en zelfverzekerder wanneer ze weten dat ze iets kunnen doen om te helpen.

Zelfs een kleine daad, als het doneren van los geld aan een goed doel dat kinderen in door oorlog geteisterde landen helpt, of het maken van een verzorgingspakket voor soldaten die in het buitenland dienen, kan een lange weg gaan om je kind te helpen voelen dat hij in staat is een verschil te maken.

Wijs op de goede mensen die helpen

Hoewel terroristische daden en oorlog vreselijk zijn, kun je altijd goede mensen vinden die hard werken om anderen te helpen. Wijs deze daden van dienstbaarheid en vriendelijkheid uit aan je kinderen, zodat ze onthouden dat er ondanks een paar slechte mensen in de wereld, er veel meer vriendelijke en liefdevolle individuen zijn.

Je kunt historische voorbeelden vinden van momenten waarop mensen elkaar hielpen. Er waren veel mensen die wilden helpen bij de reddingsacties na 11 september, bijvoorbeeld. Er zijn ook veel voorbeelden van mensen die individuen uit door oorlog geteisterde landen helpen.

Je kunt ook wijzen op de vele professionals die hard werken om voor anderen te zorgen. Militair personeel, ambtenaren, politieagenten, dokters en verpleegkundigen zijn slechts een paar van de mensen die anderen helpen tijdens daden van oorlog en terrorisme.

Bewaak je emotionele toestand

Je kind leert om te gaan met wereldgebeurtenissen door te kijken hoe jij met issues omgaat. Wees je dus bewust van hoe je reageert op stress en hoe je communiceert met anderen.

Het is normaal om ongerust te voelen over oorlog en daden van terrorisme. En hoewel het oké is om je kind te vertellen dat je bang bent, belast je kind niet te zwaar met je emoties. Focus in plaats daarvan op de stappen die je onderneemt om proactief met je gevoelens op een gezonde manier om te gaan.

Houd je kinds stress in de gaten

Het is natuurlijk dat je kind zich ongerust, verward en ongemakkelijk voelt bij de vooruitzicht op oorlog. En het kan sommige kinderen harder treffen dan anderen.

Jonge kinderen kunnen hun stress niet verbaliseren, dus let op gedragsveranderingen zoals moeilijk slapen, extra aanhankelijk worden, terugvallen in babytalen, duimzuigen of bedplassen.

Oudere kinderen kunnen meer angsten over de dood uiten of rapporten over aanhoudende onaangename gedachten als ze in nood zijn. Let op preoccupatie met oorlog of terrorisme. Een kind dat er constant over praat of dat zoveel mogelijk nieuws wil consumeren, kan worstelen met zijn angst.

Kinderen met geestelijke gezondheidsproblemen of die traumatische omstandigheden hebben meegemaakt, kunnen met name kwetsbaar zijn. Kinderen van vluchtelingen- of immigrantengezinnen kunnen ook geneigder zijn om angst en distress te ervaren.

Als je kind moeite lijkt te hebben om te gaan met de beelden die hij heeft gezien of de informatie die hij heeft gehoord, praat dan met de huisarts van je kind. Een arts kan je kind beoordelen en, indien nodig, doorverwijzen naar geestelijke gezondheidsprofessionals.