• Baby's
• Gezinsvorming
• Kinderen
• Algemeen ouderschap
• Pasgeborenen
• Tieners
• Peuters
• Zwangerschap

Liesbreuken

Als je een jongen bent, ken je waarschijnlijk het ritueel: de huisarts trekt een latex handschoen aan en vraagt je je hoofd te draaien en te hoesten. Je vraagt je waarschijnlijk af: "Waarom moet ik dit doen?"

Je huisarts controleert je op een aandoening die een liesbreuk heet. Er zijn verschillende soorten liesbreuken, en ze komen niet alleen bij jongens voor — iedereen, van je babyzusje tot je opa, kan er een ontwikkelen. Maar liesbreuken voorkomen is niet moeilijk.

Wat zijn liesbreuken?

Een liesbreuk (uitgesproken: LEEZ-bruuk) is een opening of zwakte in de wand van een spier, weefsel of membraan die normaal een orgaan op zijn plaats houdt. Als de opening of zwakte groot genoeg is, kan een deel van het orgaan door het gat steken. Stel je een binnenband die door een gat in een oude band steekt voor — dat is wat een liesbreuk is.

Liesbreuken komen vaker voor in bepaalde delen van het lichaam, zoals de buik, lies en bovenste dij, en de navel. Ze kunnen ook op elke plaats ontstaan waar je ooit een snijwond van een operatie hebt gehad.

Hoe ontstaan liesbreuken?

Het kan lang duren voordat een liesbreuk ontstaat of hij kan plotseling ontstaan. Liesbreuken worden veroorzaakt door een combinatie van spierzwakte en overbelasting, hoewel de oorzaak van de zwakte en het type overbelasting kunnen variëren.

Liesbreuken zijn eigenlijk het meest voorkomend bij baby's en peuters. En de meeste tieners waar een liesbreuk wordt vastgesteld, hebben eigenlijk al vanaf de geboorte een zwakte in de spieren of andere buikweefsels (genaamd een congenitaal defect). In deze gevallen veroorzaakt het zware belasten van je spieren de liesbreuk niet; het maakt de liesbreuk alleen duidelijker (en pijnlijker!).

Hier zijn enkele typen belasting die liesbreuken kunnen provoceren:

• obesitas of plotselinge gewichtstoename
• zware voorwerpen tillen
• diarree of verstopping
• aanhoudend hoesten of niezen
• zwangerschap

Deze typen belasting op zich geven waarschijnlijk geen liesbreuk. Maar wanneer ze samengaan met een zwakke spier, is een liesbreuk waarschijnlijker.

Veel liesbreuken worden ontdekt tijdens routinematige lichamelijke onderzoeken. Als je een jongen bent, heb je misschien een lichamelijk onderzoek gehad waarbij de huisarts je lieren tastte en controleerde op een liesbreuk. Door een vinger aan de bovenkant van je scrotum te leggen en je te vragen te hoesten, kan de arts voelen of je een liesbreuk hebt.

Het is ook goed voor meisjes om over liesbreuken te weten, want ze kunnen jou ook beïnvloeden, vooral als je zwanger bent of bent geweest of als je overgewicht hebt. Een huisarts kan bij meisjes controleren op mogelijke liesbreuken door zachtjes op de organen te drukken of te kijken naar mogelijke teken tijdens een onderzoek.

Soorten liesbreuken

Inguinale liesbreuken

Inguinale (uitgesproken: IN-gwi-naal) liesbreuken komen vaker bij jongens dan bij meisjes voor. Meer dan 70% van alle liesbreuken zijn inguinale liesbreuken, wat betekent dat een deel van de darmen door een opening in het onderste deel van de buik, nabij de lies, de inguinale kanaal, steekt.

Bij jongens is de inguinale kanaal een doorgang tussen de buik en de scrotum waarlangs een snaar, de spermatische snaar, loopt (de lieren hangen aan de spermatische snaar). Bij meisjes is de inguinale kanaal de doorgang voor een ligament dat de baarmoeder op zijn plaats houdt. Bijna alle gevallen van inguinale liesbreuken bij tieners zijn te wijten aan een congenitaal defect van de inguinale kanaal. In plaats van strak dicht te gaan, laat de kanaal een ruimte voor de darmen om in te glijden.

Als je een inguinale liesbreuk hebt, kun je misschien een uiteenzetting zien waar je dij en lies samenkomen. Bij jongens kan het uitstekende darmen in de scrotum binnengaan, wat zwelling en pijn kan veroorzaken. Andere symptomen van een inguinale liesbreuk kunnen pijn zijn bij hoesten, tillen van zware voorwerpen of buigen. Deze typen liesbreuken vereisen operatie om te herstellen; inguinale liesbreukoperaties zijn de meest voorkomende operaties bij kinderen en tieners.

Navelbreuken

Navelbreuken zijn veelvoorkomend bij pasgeborenen en baby's jonger dan 6 maanden. Ze ontstaan wanneer een deel van de darmen door de buikwand naast de navel steekt. Bij baby's met een navelbreuk kunnen ouders een uiteenzetting rond de navel zien wanneer de baby huilt.

In tegenstelling tot andere typen liesbreuken, kunnen navelbreuken vanzelf genezen, meestal op de leeftijd van 1 jaar. Zo niet, dan kan operatie de breuk herstellen.

Epigastrische liesbreuken

Bij een epigastrische (uitgesproken: epi-GAS-trisch) liesbreuk, ook wel ventrale liesbreuk genoemd, steken de darmen door de buikspieren tussen de navel en de borstkas.

Vooral jongens hoeven zich hier zorgen over te maken — ongeveer 75% van de epigastrische liesbreuken komt bij mannen voor. Mensen met dit type liesbreuk kunnen een knobbeltje merken. Operatie is een veelvoorkomende manier om dit probleem op te lossen.

Incisionele liesbreuken

Als je ooit een operatie in je buikgebied hebt gehad, kun je dit type liesbreuk ervaren. Bij incisionele liesbreuken steken de darmen door de buik rond een chirurgische snijwond. In dit geval heeft de operatie het spierweefsel in de buik verzwakt. Dit type liesbreuk vereist nog een operatie om te herstellen.

Hiatusbreuken

Dit type liesbreuk treedt op bij de opening van het middenrif waar de slokdarm (de buis waarlangs voedsel naar beneden gaat) de maag bereikt. Als de spier rond de opening van het middenrif zwak wordt, kan het bovenste deel van de maag door het middenrif steken.

Hiatusbreuken (uitgesproken: hi-A-tus-bruuk) zijn veelvoorkomend, hoewel kleine breuken meestal geen symptomen geven. In tegenstelling tot de andere typen liesbreuken, zul je geen uiteenzetting aan de buitenkant van je lichaam zien, maar je kunt brandende maagzuur, ongesteldheid en borstpijn voelen. Hiatusbreuken kunnen behandeld worden met medicijnen en dieetveranderingen, maar soms is operatie nodig.

Wat doet de huisarts?

Als je een uiteenzetting of zwelling in je lies, buik, scrotum of dij ziet, moet je met je huisarts praten. Soms kan een liesbreuk ook scherpe of doende pijn veroorzaken en de pijn kan erger worden wanneer je staat.

Bij de meeste typen liesbreuken, inclusief inguinale, navel-, epigastrische en incisionele, kan de huisarts de uiteenzetting zien en tasten en de diagnose stellen.

Behalve bij navelbreuken bij baby's, verdwijnen liesbreuken niet vanzelf — je moet met je huisarts praten en behandeling ontvangen. Na verloop van tijd kan je liesbreuk groter en pijnlijker worden, en in sommige gevallen van een hiatusbreuk kan een stuk van de darmen vastkomen (dit heet incarceratie). In een echte chirurgische noodsituatie kan de bloedtoevoer naar de ingeklemde darmen worden afgekapt (dit heet strangulatie). Deze situatie is pijnlijk en gevaarlijk omdat het infecties kan veroorzaken en het ingeklemde weefsel kan laten afsterven, dus het is belangrijk om je huisarts te bellen.

Als je een liesbreukoperatie hebt gehad en je merkt roodheid of ongemak rond je snijwond (het gebied waar de snede is gemaakt voor de operatie), laat het dan zeker weten aan je huisarts. Het kan een teken zijn van een infectie die verdere behandeling vereist.

Kunnen liesbreuken voorkomen worden?

Hier zijn een paar tips om liesbreuken te voorkomen:

• Blijf op een gezond gewicht voor je lengte en lichaamstype. Praat met je huisarts of een diëtist over een gezond dieet- en beweegprogramma als je denkt dat je overgewicht of obesitas hebt.
• Maak fruit, groenten en volkorengranen een "vast" onderdeel van je dieet. Niet alleen zijn deze voedingsmiddelen goed voor je, ze zitten ook vol vezels die verstopping en overbelasting voorkomen.
• Wees voorzichtig bij gewichtstraining of het tillen van zware voorwerpen. Zorg dat je veilig tillt door nooit iets te tillen wat te zwaar is. Als je iets zwaars moet tillen, buig vanaf je knieën, niet vanaf je taille, of til het helemaal niet.
• Ga naar je huisarts als je ziek bent. Als je een aanhoudende hoest hebt van een verkoudheid of veel nieest door allergieën, ga dan naar je huisarts voor hoest- of allergiemedicijnen.
• Stop met roken. Roken kan aanhoudend hoesten veroorzaken, wat je buikspieren kan overbelasten. Het risico op liesbreuken is nog een reden om de rookgewoonte te stoppen!