Blindheid: wat je moet weten

Heb je ooit een blinddoek opgehad en gedaan alsof je niets kon zien? Je botste waarschijnlijk tegen dingen aan en wist niet meer waar je heen moest. Maar als je moet, kun je je aanpassen en leren leven zonder gezichtsvermogen.

Veel mensen hebben dit gedaan. Ze vonden manieren om te leren, te spelen en te werken, ook al zagen ze slecht of helemaal niet.

Hoe zien zit in elkaar

Je ogen en je brein werken samen om te zien. Het oog bestaat uit verschillende delen, waaronder de hoornvlies, de regenboogvlies, de lens en het netvlies. Deze delen werken samen om licht en beelden scherp te stellen. Je ogen sturen vervolgens via speciale zenuwen wat je ziet naar je brein, zodat je brein de informatie kan verwerken en herkennen. Bij gezonde ogen gebeurt dit proces bijna onmiddellijk.

Als dit proces niet goed werkt, kan iemand visueel gehandicapt of blind zijn. Het probleem kan één of beide ogen betreffen.

Als je aan blindheid denkt, verwacht je misschien totale duisternis. Maar de meeste blinden kunnen nog wel een beetje licht of schaduwen zien. Ze kunnen dingen alleen niet duidelijk zien. Mensen die nog wat zien, maar veel hulp nodig hebben, worden soms 'wettelijk blind' genoemd.

Wat veroorzaakt blindheid?

Zichtproblemen kunnen al voor de geboorte ontstaan. Soms vormen delen van de ogen zich niet correct. De ogen van een kind kunnen er goed uitzien, maar het brein heeft moeite met het verwerken van de signalen. De zeuuw stuurt beelden naar het brein; als de zeuuw niet goed ontstaat, ontvangt het brein de benodigde signalen voor gezicht niet.

Blindheid kan erfelijk (genetisch) zijn, wat betekent dat het probleem via genen van ouders op het kind wordt overgedragen.

Blindheid kan ook het gevolg zijn van een ongeluk waarbij het oog beschadigt raakt. Daarom is het zo belangrijk om je ogen te beschermen bij bepaalde sporten, zoals ijshockey.

Sommige ziekten, zoals diabetes, kunnen het gezichtsvermogen op de lange termijn schaden. Andere oogziektes, zoals grijze staar (cataract), kunnen zichtproblemen of blindheid veroorzaken, maar trekken meestal oudere mensen.

Wat doet de dokter?

Een kind met ernstige zichtklachten kan bij een oogarts (oftalmoloog) terecht, een specialist op het gebied van oogproblemen. Ook baby's kunnen naar de oogarts als ouders vermoeden dat hun kind slecht ziet.

Tijdens het consult praat de dokter met de ouders en het kind (als het oud genoeg is). De dokter kan een oogtest met een letterschema gebruiken om te meten hoe goed het kind ziet. Je hebt dergelijke schema's met letters in verschillende groottes waarschijnlijk al gezien. Iemand met uitstekend gezichtsvermogen kan bepaalde letters van 6 meter afstand lezen.

Dit heet 20/20-gezichtsvermogen (of 6/6 in meters), hoewel sommigen nog beter zien. De getallen veranderen afhankelijk van hoe scherp iemand ziet. Hoe groter of dichter iets moet zijn om te worden gezien, des te slechter het gezichtsvermogen.

Vaak zijn een bril of contactlenzen voldoende om kinderen beter te laten zien. Maar als bril en lenzen het gezichtsvermogen niet meer kunnen verbeteren – en iemand heel dichtbij moet komen om iets te zien – kan die persoon als blind worden beschouwd. Bijvoorbeeld: iemand met goed gezichtsvermogen ziet een voorwerp op 61 meter, maar iemand wordt blind genoemd als hij of zij op 6 meter moet staan om hetzelfde voorwerp te zien.

Baby's en peuters kunnen nog geen letterschema gebruiken. Dokters controleren hun gezicht met speciale testen of door een speelgoed voor het kind te houden om te kijken of het erop kan focuseren.

De oogarts onderzoekt de ogen ook met speciale druppels en verlichting om in het oog te kijken. Elke deel van het oog wordt gecontroleerd op afwijkingen, zoals grijze staar (verveling van de lens). Zodra de oorzaak bekend is, kan de behandeling starten.

In sommige gevallen kan een operatie het gezichtsvermogen verbeteren. Bij grijze staar kan de dokter de vervelde lens verwijderen.

Is leren anders?

Een blind baby kan nog steeds normaal leren en zich ontwikkelen. De ouders hebben wel hulp nodig van specialisten die weten hoe blinde kinderen te begeleiden. Het is vaak een goed idee om het kind te laten deelnemen aan speciale leerprogramma's voor jonge kinderen met zichtproblemen. Deze programmeren maken optimaal gebruik van de zintuigen die het kind wél heeft, zoals tasten, horen, ruiken en proeven.

Tasten is handig wanneer een kind ouder wordt en boeken wil lezen. Visueel gehandicapte kinderen kunnen lezen met braille, een systeem waarbij letters en woorden worden voorgesteld door kleine bultjes. Om braille te lezen, voelt men een reeks bultjes die overeenkomen met letters. Bijvoorbeeld: de 'A' is één bult. Computerprogramma's en apparaten kunnen tekst omzetten in braille.

Horen is een andere cruciale zintuig bij zichtproblemen. Apparaten kunnen tekst voorlezen. Met specifieke hulpmiddelen kan een visueel gehandicapt kind bijna alles lezen. Deze technologieën helpen bij het leren. Blinde kinderen gaan naar een speciale school of volgen gewoon onderwijs met hulpmiddelen en begeleiding.

Een hond als hulp

Kinderen met zichtproblemen krijgen hulp van ouders, dokters en leerkrachten. Later kunnen sommige een hand – of eigenlijk een poot – krijgen van een geleidehond. Deze honden worden getraind om de ogen van een blinde persoon te zijn. Ze leren heel alert te zijn op de omgeving om een goede gids te zijn.

Deze honden zijn niet alleen geweldige vrienden, ze geven blinden onafhankelijkheid, zodat ze hun doelen kunnen bereiken.

Veel blinden hebben bijzondere dingen bereikt in muziek, kunst en sport. Ernstige zichtproblemen hielden atlete Marla Runyan niet tegen: zij was de eerste wettelijk blinde persoon die zich ooit voor de Olympische Spelen kwalificeerde!

Previous:

Next: