• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Ustawianie granic i zachowanie zdrowia psychicznego: Jak znaleźć równowagę

Ustawianie granic i zachowanie zdrowia psychicznego

Zbyt surowi czy zbyt liberalni?

Oto pewny przepis na konflikt: Wymieszajcie jednego rodzica (którego praca to tworzenie zasad) z jednym dzieckiem (którego praca to ich kwestionowanie). Wynikająca walka o władzę może w sekundy zamienić szczęśliwy dom w strefę wojny i popchnąć dotąd racjonalnego człowieka na skraj szaleństwa. Czasem chce się wprowadzić prawo wojenne – albo iść na drugi skraj i zrezygnować z zasad w ogóle.

Ale wszyscy wiemy, co dzieje się, gdy rodzice nie stawiają granic. Kończą z nieposłusznymi dziećmi, których nikt nie chce w pobliżu. A co z rodzicami, którzy ścisłe egzekwują żelazne zasady bez kompromisów? Nienawidzę to im mówić, ale zgadnijcie, czyja córka wychodzi z domu w koszulce na brzuchu schowanej w torebce?

Ustanawianie sprawiedliwych zasad i ich konsekwentne egzekwowanie to dwie z najtrudniejszych – i najważniejszych – rzeczy, jakie rodzic może zrobić dla dziecka. Ale często rodzice sumiennie ustalają zasady, by potem ich mali testerzy granic namawiali, grozili, płakali i ostatecznie oskarżali ich o rujnowanie im życia. Ponieważ każda rodzina i sytuacja jest unikalna, rodzice często czują, że nie ma gdzie szukać odpowiedzi. To prowadzi do wahania.

Wyzwania

Rozważcie te sytuacje z życia, które brzmią znajomo nawet najlepszym rodzicom:

• „Czasem wpadam w cykl kłótni z córką. Potem czuję z siebie obrzydliwość za to, że nie trzymałem mojej linii, i pozwoliłem, by jej nastawienie na mnie wpływało! Niestety, czasem kończy się tym, że jestem tak zfrustrowany, że kładę prawo w gniewie. Trzyma się parę dni, potem puśćam znowu! Jestem samotnym rodzicem (wdowem) od 10 lat. Zawsze myślałem, że staram się nadrobić coś.”
• „Wiele razy wiem w sercu, że powinienem powiedzieć „Nie” i trzymać się decyzji. Ale gdy macie bystre dziecko, które rzuca kilkanaście powodów, dla których Wasza odpowiedź powinna brzmieć „tak”, trudno powiedzieć „nie”.”
• „Jeśli odważę się powiedzieć „Nie” i trzymać się decyzji, jestem wtedy „najgorszą mamą” w całej naszej społeczności. Dostaję werbalnie rzuconą listę wszystkich innych mam, które powiedziały „tak” i jak ja jestem „jedyną” mamą, która mówi „nie”...”
• „Moja 17-latka córka potrafi mnie tak wywodzić z równowagi. „Inni rodzice nie są tak kontrolujący” to co słyszę, albo „Jestem na urlopie, dlaczego nie mogę spać cały dzień i gadać z przyjaciółmi w nocy?” To sprawia, że czuję się jak jedyna mama, która się martwi, skoro „inni rodzice nie dbają...””

Rodzice muszą iść cienką linią

Co ma robić rodzic? Nie chcecie być autorytarnego bully, ale raz otworzycie drzwi do kłótni, jesteście spodem. Eksperci mówią rodzicom, by byli twardi i konsekwentni, a jednocześnie podkreślają elastyczność i chęć negocjacji z dziećmi. Czy to nie sprzeczne? Nie według Roberta Brooksa i Sama Goldsteina, autorów „Wychowywanie odpornych dzieci”:

„Konsekwencja nie jest synonimem sztywności czy niedopełnienia. Konsekwentne podejście do dyscypliny zaprasza do myślanych modyfikacji zasad i konsekwencji, np. gdy dziecko dorasta do wieku nastolatka i może zostać później w weekendy. Gdy modyfikacje są konieczne, powinny być dyskutowane z dziećmi, by zrozumiały powody zmian i mogły dać swój głos.”

Ustalanie zasad, którym dzieci będą przestrzegać, to walka wieków. Ale z kreatywnością, miłością i nieskończoną cierpliwością, wyjdziecie z tego żywi! Wychowawczyni i autorka Nancy Samalin mówi:

„To normalne, by dzieci testowały nasze granice – słowami i czynami. Ustanawianie niezależności od autorytetu dorosłych to zdrowy sposób dla dzieci na znalezienie własnego stylu. Pytanie jest: jak rodzice mogą iść tą trycką linią między pozwalaniem dzieciom na wyrażanie uczuć, a jednoczesnym twierdzeniem swojej autorytetu jako rodziców i ustalaniem koniecznych granic.”

Linia dolna: rodzice muszą kierować, ale muszą też być gotowi słuchać dzieci i przygotowani na zmiany zasad, gdy to uzasadnione.

Wskazówki od mam

Na szczęście matki, które wyznały swoje realne zmagania, nie poddały się. Rozwijały strategie do radzenia sobie ze swoimi unikalnymi sytuacjami. Oto sugestie, które mogą działać dla innych rodziców:

• „Jedną lekcją, którą nauczyłam się, było zastąpienie niewyraznego „No cóż...” bardzo fermnym „Mama musi pomyśleć. Poczekaj, aż podejmę decyzję.” Możecie dać całoserdeczne „tak” lub „nie” tylko, gdy macie czas pomyśleć.”
• „Gdy zauważam, że jestem w tym cyklu z moimi dwoma dziećmi (znowu!) robię coś, co oboje uważają za dość porywcze: po prostu oświadczam, że doszło do nieporozumienia co do tego, co miało się stać. Gdy słyszę stępania i skargi: „To nie sprawiedliwe, Mamo!” patrzę im w oczy i mówię: „Możemy nad tym popracować razem, by dojść do porozumienia, albo możemy po prostu anulować całe wydarzenie; co wolicie?” Zazwyczaj dochodzimy do akceptowalnego porozumienia – i szybko! (Może potrzeba parę razy anulowania wydarzenia, zanim dziecko zrozumie, że to poważne!)”
• „Przestańcie ustępować! To absolutnie najgorsza akcja, jaką rodzic może podjąć, próbując ustalić granice z dziećmi. Bądźcie fermi, konsekwentni, życzliwi i bezpośredni. To nie są cechy, które chcecie, by miało Wasze dziecko? Muszą je gdzieś nauczyć! Dlaczego nie od Was?”
• „Jedną metodą, którą nauczyłam się, jest odpowiedź „zapękanej płyty”. Np. jeśli Wasze dziecko chce gdzieś pójść, a Wy mówicie nie, ono rzuca powód, dla którego powinniście powiedzieć tak. Wy mówicie: „Mimo to, powiedziałem nie.” Potem rzucają inny powód, a Wy: „Nawet mimo to, wciąż mówię nie.” W zasadzie wracacie z „mimo to” i „niemniej”, i one naprawdę poddają się kłócić.”
• „Zaczynam od słów: „Chwila. Tłoczysz się, wszystkie zakłady są anulowane.” Jeśli kłócą się, mówię: „Chcesz teraz twarde „nie”, czy wolisz omówić to później?” Rób też to, że rozmawiam z innymi rodzicami. Byłabym zaskoczona, jak zdrowa, silna i wspierana nagle się czuję!”
• „Za dużo rodziców pozwala dzieciom rządzić kurą. My upiększamy im życie, a życie nie jest takie. Rodzice muszą uczyć odpowiedzialności dzieci, dając im odpowiedzialność. Życie rodzinne to praca zespołowa, i każdy w zespole ma zadanie.”
• „Za każdą minutę, o którą mój syn spóźni się do godziny powrotu, nalicza się opłata 5$. Musi zapłacić karę w momencie, gdy wkracza do drzwi.”
• „Nosicie swój kapelusz „złej mamy” z dumą! Moje dwoje dorosłych dzieci wspomina i się teraz śmieje z tego, co uważali za „złe”, obserwując, jak ich 12-latek brat „rośnie” przez to.”
• „Moja 10-latka córka lubi mnie stawiać w punkcie na parkingu po szkole i prosić o znajomych, gdy oni stoją tam. Wyrzuciłam plan. To automatyczne „Nie”, jeśli nie dostaję wystarczającego ostrzeżenia (co mniej więcej oznacza parę dni) i nie może prosić przed przyjaciółmi. Jeśli złamie zasadę, to „Nie” teraz i „Nie” na następny raz.”

Polecana literatura:

• Pozytywna dyscyplina – Jane Nelsen
• Mały sekret do radzenia sobie z nastolatkami – Jennie Hernandez Hanks
• „Nie jestem zła, po prostu cię nienawidzę!” – Roni Cohen
• Lata na kolejce górskiej – Charlene Giannetti i Margaret Sagarese
• Wychowywanie odpornych dzieci – Robert Brooks i Sam Goldstein
• Tak, Twój nastolatek jest szalony! Kochanie dziecka bez gubienia głowy – Michael J. Bradley