• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Rozwój społeczny i emocjonalny dzieci – etapy od urodzenia do 6 lat

Wczesne dzieciństwo to kluczowy czas rozwoju. W tych latach osiąga się wiele kamieni milowych. Rodzice i opiekunowie muszą znać normy dla każdego etapu, by oferować dzieciom szansę nabrania i ćwiczenia właściwych umiejętności.

0–1 rok

Niemowlę szybko wiąże się z głównymi opiekunami. Może reagować napięciem/placzem na obcych. 1–4 msc: uśmiecha do znanych twarzy (rodziców). Reaguje na ton głosu: uśmiech przy przyjemnym, zmrużenie oczu przy głośnym/złym. Lubi, gdy śpiewa się do niego, rozmawia – płacze, gdy interakcja kończy się.
4–8 msc: bardziej społeczne – sięga, agukuje. Obserwuje innych. Bawi się stópkami/rączkami. Zabawki miękkie, grzechotki – do pyska. Gryzie, gryzie wszystko – tak mózg poznaje przedmioty. Lubi muzykę i rytm.
8–12 msc: chce opiekuna w zasięgu wzroku. Lęk przed obcymi. Lubi kłaść przedmioty na głowę. Włóż-wyjmij z pojemników – ulubione. Rzuca rzeczy na podłogę, czeka na odbiór. Chowa się – "Gdzie jest maluch?". Uśmiecha na usłyszenie imienia. Wykonuje proste polecenia. Rozumie "nie". Wyciąga ręce, by je podnieść lub chwyta nogi.

1–2 lata

Naśladowanie dorosłych w zabawie. Krótka zabawa samotna. Szuka uwagi dorosłych – przytulasy, pocałunki. Rozpoznaje się w lustrze. Lubi innych dzieci, ale nie umie grać wspólnie (zabawa równoległa). Początek niezależności – próby samodzielności, bunt. Wściekłość, gdy zmęczone/niespełnione. "Moje" – nie chce dzielić. Lubi, gdy czyta/spiewa się. Spacery – badanie przedmiotów. Drzemki, powolne budzenie. Poczucie bezpieczeństwa: otwarta drzwi, nocnik zapalony.

2–3 lata

Kontynuacja zabawy równoległej. Agresja fizyczna przy frustracji – z poprawą mowy znika. Niecierpliwość, trudność z kolejnością. "Panowanie" – rozkazuje dorosłym. Empatia – pociesza rannego/placzącego. Przytulasy, pocałunki dla innych. Lubi przebierać się za rodziny. Może mieć niewidzialnego przyjaciela.

3–4 lata

Przyjazne, chętne do upodabniania. Rozumie kolejność, ale nie zawsze. Lęki: ciemność, koszmary. Gadanie do siebie. Nadal zabawa równoległa, ale dołącza do gier/grup. Symbolika w zabawie – klocek to statek. Zabawa udawana sama i z innymi. Słucha historii do 10 min. Bardzo społeczne – chce być wszędzie. Specjalna zabawka/kocyk – wszędzie. Kłótnie z dziećmi (zabawki). Dorosłych nie ingerować, chyba że zagrożenie fizyczne.

4–5 lata

Wspólna zabawa częściowo. Znajomi bardzo ważni. Może mieć najlepszego przyjaciela. Dzieli się, trzyma kolejność, chce z dziećmi non stop. Chwali się rodziną/możnością. Potrzebuje uwagi i akceptacji dorosłych. Potrzebuje granic – przestrzega zasad. Nastroje niestałe, gwałtowne zmiany. Długie rozmowy z niewidzialnymi przyjaciółmi. Donoszenie. Chce samodzielności. Lubi udawanie. Agresja werbalna – nazywanie, wykluczanie.

5–6 lat

Lubi opowiadać żarty, rozśmieszać. Słucha poleceń, wykonuje prośby. Chce pomagać – rutynowe obowiązki. Silnie przywiązane do domu – lęk, że mama nie wróci. Wie, że jest "prawidłowy" sposób. Gra dobrze z innymi, ale zazwyczaj z jednym przyjacielem. Współpraca, pomysłowe zabawy. Afekt do dzieci, zwłaszcza rannych/mlodszych. Lepsza samokontrola, mniej wahania nastroju. Nadal potrzebuje uwagi, mniej otwarcie.