• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Kiedy niemowlęta zaczynają mówić? Rozwój mowy i pierwsze słowa

Mówienie to jeden z najbardziej ekscytujących kamieni milowych niemowlęcia, ale też taki, o którym rodzice najczęściej się martwią. Czekamy te miesiące, by nasze maluchy zaczęły mówić nam, co mają na myśli. Przecież nieumiejętność zrozumienia, jak się czują, to jeden z najbardziej stresujących aspektów opieki nad maluchami.

Kiedy czekamy na pierwsze urocze słowa, możemy poczuć się przytłoczeni obawami: Kiedy dokładnie moje niemowlę zacznie mówić? Dlaczego to trwa tak długo? Czy te niezrozumiałe brykanie się liczy? Co, jeśli mowa mojego niemowlęcia jest opóźniona? Czy coś nie tak z moim dzieckiem?

Te pytania (i wiele innych) są powszechne u rodziców maluchów. Spójrzmy na to, czego możemy się spodziewać w kwestii umiejętności językowych Twojego niemowlęcia i co robić, jeśli masz jakiekolwiek obawy.

Wczesna komunikacja Twojego niemowlęcia

Choć może to nie wydawać się tak, Twoje niemowlę komunikuje się z Tobą od momentu narodzin. Płacz jest jedną z niewielu dróg komunikacji na początku, ale z pewnością potężną.

Z czasem większość rodziców potrafi zrozumieć, co oznaczają płacze swojego niemowlęcia, a także jak zaspokoić jego potrzeby zanim płacz w ogóle się rozpocznie. Ta wymiana między rodzicem a dzieckiem to pierwszy sposób, w jaki uczysz swojego niemowlęcia komunikować się i łączyć z Tobą.

Oprócz płaczenia, w pierwszych miesiącach życia istnieją inne sposoby, w jakie Twoje niemowlę komunikuje się z Tobą – wszystkie są one prekursorami rozwoju językowego. Oto co warto wiedzieć o tych wczesnych kamieniach milowych językowych, zgodnie z wytycznymi CDC:

• W 2. miesiącu życia niemowlę zaczyna odwracać głowę w Twoją stronę, gdy do niego mówisz; może też zacząć wydawać dźwięki typu „agu”, „gu”.
• Do 4. miesiąca życia niemowlę zaczyna brykać i może nawet naśladować niektóre z dźwięków i intonacji, które Ty wydajesz. Płacz niemowlęcia staje się zróżnicowany, co ułatwia zrozumienie, czego chce.
• Do 6. miesiąca życia występuje więcej wymiany „na zmianę” między Tobą a niemowlęciem. Niemowlę może odpowiadać na Twoje pytania i prośby konkretnymi dźwiękami, a także zaczyna reagować na swoje imię. W tym wieku brykanie staje się bardziej wyrafinowane, z większą ilością dźwięków „m” i „b”.

Najczęstsze pierwsze słowa

Większość niemowląt powie swoje pierwsze słowo do momentu osiągnięcia pierwszego rocznika życia. Niektóre mogą powiedzieć je wcześniej, inne później.

W tym czasie zauważysz, że umiejętności językowe odbiorcze Twojego niemowlęcia – czyli rozumienie tego, co mówisz – również rosną. Faktem jest, że umiejętności odbiorcze często pojawiają się przed umiejętnościami wyraznymi (mówieniem). Jeśli więc niemowlę wskazuje na rzeczy, rozumie proste polecenia („daj mamy łyżeczkę”), odwraca głowę, gdy wołasz je – to bardzo dobre znaki prawidłowego rozwoju językowego.

Typowe pierwsze słowa zawierają dźwięki „b”, „d” i „m”, które są najłatwiejsze do wypowiedzenia dla niemowlęcia, więc „mama” lub „tata” zazwyczaj wygrywają! Istnieje jednak duża różnorodność – niektóre niemowlęta mówią jako pierwsze słowo coś zupełnie innego.

Twoje niemowlę może mieć określone dźwięki oznaczające konkretne rzeczy, a jeden dźwięk może oznaczać więcej niż jedną rzecz. Np. „baba” może oznaczać „butelkę”, „banan” i „niemowlę”.

Sposób, by rozpoznać, że dźwięk wypowiadany przez niemowlę ma być słowem, to to, że mówi je w odniesieniu do konkretnej osoby lub rzeczy i robi to z pewną konsekwencją. W wieku roku niemowlęta potrafią wskazywać i machać, i mogą mówić to słowo, wskazując i gestykulując – trząsąc głową mówiąc „nie”, lub machając ręką mówiąc „cześć”.

Kiedy zaczynają mówić zdaniami?

Niemowlęta zazwyczaj zaczynają od mówienia zaledwie kilku słów, a między pojawieniem się nowych słów w ich słownictwie mogą minąć tygodnie i miesiące. Jednak między 18. a 24. miesiącem życia większość niemowląt przeżywa pewnego rodzaju „eksplozję językową”, ucząc się około jednego nowego słowa w tygodniu.

Dopiero bliżej 2. roku życia niemowlęta naprawdę zaczynają „mówić” – czyli łączyć słowa w proste zdania. Według Amerykańskiej Akademii Pediatrii (AAP), większość dwulatków potrafi wskazywać na obrazki w książkach, ludzi i przedmioty codziennego użytku i nazywać je.

Będą potrafiły mówić między 50 a 100 słów i zaczną łączyć słowa w dwusłowowe zwroty typu „wszystko zrobione”, „baw się piłką”. Niektórzy dwulatkowie zaczynają mówić zdania trójsłowowe, a inni mówią już całymi akapitami.

Istnieje szeroki przedział tego, co jest „normą”, ale do 2. roku życia powinieneś zauważyć wzrost umiejętności językowych dziecka, jak i jego zdolność do zrozumienia tego, co mu mówisz, wykonywania prostych poleceń i używania słów i gestów do komunikacji.

Warto też pamiętać, że dzieci dwujęzyczne (lub więcej) mogą być „opóźnione” w mowie, bo mogą być zdezorientowane, welchem językiem posłużyć. Często pediatra pyta o języki używane w domu, by odróżnić prawdziwe opóźnienia od normalnego postępu.

Objawy opóźnienia mowy

Pamiętaj, niektórzy niemowlęta zaczynają mówić później niż inni, a inni wcześniej – i to w porządku. Daty i liczby to szacunki, i jest w porządku, jeśli Twoje niemowlę wykracza poza nie. Możliwe też, że niemowlę będzie miało opóźnienie w mowie wyraznej (mówieniu), ale będzie na torze w mowie odbiorczej (rozumieniu).

Opóźnienie w języku jest dość powszechne; według AAP 1 na 5 dzieci uczy się mówić później niż ich rówieśnicy. Czasami te opóźnienia same się rozwiązują. Zawsze warto jednak porozmawiać z pediatrą o obawach dotyczących opóźnień językowych dziecka, by ocenić, czy opóźnienie mieści się w normie, czy może dzieje się coś innego.

Czasami opóźnienia mowy wskazują na większy problem, w tym wady słuchu, opóźnienia rozwojowe lub zaburzenia z spektrum autyzmu.

Jeśli lekarz ma obawy co do opóźnienia mowy dziecka, może poprosić Cię o wypełnienie kwestionariusza o zdrowiu i rozwoju dziecka, zadać serię pytań, obserwować dziecko i wchodzić z nim w interakcję, by ocenić jego rozwój językowy. Mogą też skierować Cię do specjalisty od słuchu, logopedy lub terapeuty rozwojowej. Jeśli dziecko potrzebuje dalszej pomocy, pediatra lub inny specjalista może skierować je na ocenę do programu wczesnej interwencji.

Może to być stresujące, by poruszyć obawy o rozwój językowy dziecka, ale zawsze warto to zrobić. Zazwyczaj wystarczy pewność, że wszystko mieści się w normie, ale czasem dziecko może potrzebować wsparcia. Zawsze lepiej zajmować się tym wcześniej niż później.

Jeśli są problemy, jak najszybsze wprowadzenie terapii jest kluczowe. Im wcześniej zgłosisz swoje obawy i sprawdzisz, czy dziecko potrzebuje interwencji, tym lepiej. W większości przypadków, gdy interwencja zostanie wdrożona wystarczająco wcześnie, może ona znacząco poprawić zdolności dziecka.

Słowo od Verywell

Jedną z najbardziej ekscytujących części rodzicielstwa jest bycie świadkiem osiągania kamieni milowych przez niemowlę. Nie ma nic bardziej radosnego niż uśmiechnięcie się bezzębnego niemowlęcia po raz pierwszy, i nic bardziej ekscytującego (i budzącego lęk!) jak obserwowanie pierwszych kroków. Pierwsze brykanie, pierwsze słowo, pierwsze zdanie – to chwile, które zapamiętasz i będziesz cenić na zawsze.

Oczywiście, z oczekiwaniem na kamienie milowe przychodzą też obawy. Martwisz się, że niemowlę nie nadąża z kamieniem milowym wystarczająco szybko, lub że nie opanowało go w „właściwy” sposób. Dlatego tak ważne jest, by zawsze dyskutować swoje obawy z pediatrą – on poprowadzi Cię właściwą drogą i uspokoi lęki, jakie możesz mieć.