• Baby's
• Gezinsvorming
• Kinderen
• Algemeen ouderschap
• Pasgeborenen
• Tieners
• Peuters
• Zwangerschap

Oncontroleerbaar gedrag bij peuters tot vijfjarigen

Elke peuters en jonge kind gooit ab en toe een wutanval, maar bij sommige kinderen eskaleren deze wutananvallen snel tot oncontroleerbaar gedrag. Een kind zelfbeheersing leren kan lastig zijn, zeker met peuters. Ouers moeten doen wat ze kunnen om goed gedrag te stimuleren en ernstig misgedrag te voorkomen.

Ontwikkelingsfasen

Wutananvallen komen het meest voor tussen 1,5 en 4 jaar. Op 1,5 tot 2 jaar testen kinderen hun grenzen. Peuters op die leeftijd kunnen nog geen andere perspectieven begrijpen en willen volledige controle, ondanks hun beperkingen. Geconfronteerd met grenzen, gaan ze zeuren, huilen en zelfs slaan. Rond 3 jaar leren de meeste kinderen beter taal gebruiken, waardoor wutananvallen minder hevig worden. Frequentie en heftigheid nemen af tussen 4 en 5 jaar, maar kunnen nog voorkomen bij nieuwe, moeilijke situaties.

Algemene tips bij wutananvallen

Blijf kalm als een kind in een wutaanval raakt. Vermijd discussies, maar geef nooit toe. Als de wutaanval escaleert en het kind niet meer luistert, zet hem in een time-out. Als het kind een fysiek gevaar vormt voor zichzelf of anderen, probeer hem te kalmeren door hem vast te houden en te zeggen dat je loslaat zodra hij rustig is. Wees geduldig; dit proces kan tijd kosten voordat het kind reageert en rustig genoeg is om te praten.

Zelfbeheersing leren

De beste manier om oncontroleerbaar gedrag op te lossen is preventie. Leer je kind zelfbeheersing. Kinderen onder de 2 raken snel gefrustreerd, maar je kunt ze vaak ook gemakkelijk afleiden. Zodra een wutaanval begint, distraheer met een speelgoed of activiteit. Vanaf 2 jaar introduceer je de time-out met een korte, duidelijke tijdslimiet. Van 3 tot 5 jaar pas je time-outs vaker toe, maar beëindig ze zodra het kind rustig is, om te laten zien dat goed gedrag leidt tot minder zware straf. Dit bouwt zelfbeheersing op, want het kind heeft controle over de duur van de straf.

Negatieve en positieve gevolgen

Gebruik zowel positieve als negatieve gevolgen. Loof het gedrag als je kind je aanwijzingen opvolgt. Introduceer motivators, zoals kleine beloningen: "Als je nu naar bed gaat, leer ik je favoriete verhaal voor." Gebruik motivators nooit om een kind tijdens een wutaanval te kalmeren, want het kind kan de beloning dan associëren met de wutaanval in plaats van met goed gedrag. Negatieve gevolgen, zoals time-outs en onttrekken van privileges, helpen toekomstig gedrag vormgeven. Privileges onttrekken houdt in dat je alledaagse traktaties wegneemt, bijvoorbeeld: "Als je je zusje nog eens knipt, moet je tot na het avondeten van hem afblijven."

Als niets meer helpt

Als wutananvallen in heftigheid of frequentie toenemen, raadpleeg een huisarts, zeker als ze een ernstige dreiging vormen voor je kind of anderen. De huisarts kan fysieke oorzaken controleren en adviseren of hulp van een jeugdpsychiater of orthopedagoog nodig is.