• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Czułość fizyczna i dotyk: ile dzieci tego potrzebują i jak im to zapewnić w czasach COVID

Miłość i czułość. Każde dziecko ich potrzebuje. Ale odkąd pandemia COVID-19 uderzyła, wszyscy żyjemy w odległości sześciu stóp. Przytulanie, a nawet dotyk, są wśród ostatnich rzeczy, jakich rodzice chcą, by ich dzieci dokonywali z kimkolwiek poza rodziną lub grupą opiekuńczo-wychowawczą.

„Dzieci wszędzie tracą ten typ połączenia”, mówi Bethany Cook, licencjonowana psycholog kliniczna i autorka „For What It’s Worth: Perspektywa na to, jak rozwijać się i przetrwać wychowywanie w wieku 0-2”. „Nie tylko to zakłóca ich funkcjonowanie fizyczne, ale wpływa też na ich rozwój społeczny i emocjonalny, gdy chodzi o uczenie się o innych, społeczeństwie i ich relacji z oboma”.

Jak bardzo brak dotyku innych ludzi wpływa na nasze dzieci? I co mogą zrobić rodzice i opiekunowie? Oto co eksperci mówią o czułości fizycznej i kontakcie fizycznym, którego brakuje wielu dzieciom w trakcie tej pandemii.

Dlaczego dzieci potrzebują kontaktu fizycznego?

Pomyśl o przytulaniu od kogoś, kogo cenisz. Czy uspokaja Cię i sprawia, że czujesz się kochany? To dlatego, że dotyk jest uziemiający i pociesza, mówi Brad Reedy, terapeuta i dyrektor kliniczny Evoke Therapy Programs.

„Potrzeba dotyku ma podstawy neurologiczne i sociobiologiczne”, wyjaśnia Reedy. „Ludzie (i ssaki) czerpią ogromną ulgę i spokój z dotyku, a bliski kontakt jest nierozerwalnie związany z ich wczesnymi doświadczeniami przywiązania. Istnienia ludzkie nie są szczególnie niezależne i odporne w niemowlęctwie i dzieciństwie; dlatego polegamy na innych ludziach dla pożywienia i bezpieczeństwa”, mówi Reedy. „Dotyk sugeruje, że ktoś jest blisko, na kim możemy polegać dla bezpieczeństwa”.

Dla dzieci dotyk pomaga im też uczyć się odpowiedniego zachowania i nawigowania w relacjach społecznych.

Na przykład Cook mówi: „Podanie piątki, uderzenie barkiem, chwytanie za bark, sprawdzanie biodra, poszatkowanie włosów, a także uderzenie, ugryzienie lub pchnięcie – to wszystkie kluczowe sposoby komunikacji, czy ktoś lubi/nie lubi nas, nasze zachowania i nasze działania”.

Dotyk działa jako niewerbalny sygnał dla dzieci, według Cook, ucząc ich granic i stanów nastroju ludzi wokół nich. Może nawet dyktować emocjonalne zachowanie dziecka. Jeśli dziecko ugryzie przyjaciela i ten przestanie z nim interakcjonować, na przykład, pomaga dziecku przetworzyć konsekwencje.

„Czy kontynuują gryzienie innych i tracą kolegów z zabawy, czy przestają ten ‚dotyk’ i znajdują lepsze sposoby łączenia?”, zauważa Cook.

Czy dzieci mogą być zagłodzone czułością fizyczną?

OK, dotyk jest dobry dla dzieci. Ale czy jest tak ważny? Według naukowców, tak.

W jednym z najbardziej znanych badań na temat dotyku i więzi macierzyńsko-dziecięcej, badacz o imieniu Harry Harlow przeprowadził eksperyment z małpkami, izolując je w klatkach z fałszywymi „mamami”. Jedna „mama” była pokryta trykocą, by była miękka w dotyku, podczas gdy druga trzymała mleko i butelkę, ale była zrobiona z zimnych drutów metalowych. Rezultat? Gdy były przerażone, małe małpki chwytły się za miękką zastępczą matkę z trykotą, nawet kosztem odwodnienia, bo nie mogła dostarczyć pożywienia.

„Wyniki tego badania wskazywały, że dawanie jedzenia i schronienia nie wystarczyło, by niemowlę przeżyło i rozwinęło się, ale potrzebowało uspokajającego kontaktu fizycznego”, wyjaśnia Cook.

A choć nie prowadzono oficjalnych eksperymentów, Cook mówi, że badacze, którzy weszli do przepełnionych sierocińców w Rumunii w latach 90., znaleźli dzieci niemów, społecznie wycofane, z pustymi spojrzeniami i dziwnymi ruchami. W skrajnych sytuacjach niektóre niemowlęta w sierocińcach wręcz umierały – z przyczyn później przypisanych brakowi dotyku.

„Zrozumieli, że choć potrzeby żywności i schronienia dzieci były zaspokojone, nie były dotykane wystarczająco”, wyjaśnia Cook.

Jak COVID staje na drodze do tego, czego dzieci potrzebują?

Na szczęście większość dzieci przeżywających pandemię nie jest w sytuacjach życiowych jak w zatłoczonym rumuńskim sierocińcu z lat 90. Ale brak dotyku od kolegów z zabawy, nauczycieli, a nawet dziadków i krewnych poza najbliższą grupą rodzinną ma niemal realny wpływ na dzieci.

„Gdy uczeń płacze, nie mogę go utęsić, i to mnie zabija”, mówi Claire S., nauczycielka pierwszej klasy w północnym stanie Nowy Jork. „Nie mogę pozwolić uczniom podejść do tablicy interaktywnej, by dotknąć ekranu, i czuję, że tracą tyle interakcji. Leżę bezsenna w nocy, zastanawiając się, czy robię to, co mogę najlepiej, i w jaki sposób mogę to uczynić najlepszym możliwym doświadczeniem dla nich”.

Przed pandemią każdy z uczniów Claire otrzymywał jakiś fizyczny powitanie na początku dnia, czy to podanie piątki, uderzenie pięścią, czy dla niektórych dzieci – przytulanie. Te interakcje zniknęły dla nauczycieli i dzieci, tak jak większość poczucia społeczności, które przychodziło z typowym dotykiem i dzieleniem się.

„Świętujemy dzielenie w mojej klasie”, wyjaśnia Claire, „z wspólnymi przyborami szkolnymi, przekąskami, aktywnościami na przerwie i klasową biblioteką książek do wspólnego użytku. Uczniowie dotykali się nawzajem w aktywnościach budujących społeczność klasy, np. trzymając się za ręce w kole lub siedząc kolano do kolana na dywanie. Co tydzień mamy zajęcia SEW, czyli dobrostan społeczno-emocjonalny, z różnymi aktywnościami budującymi zespół. Obejmuje to siedzenie w kole i przekazywanie ‚pałeczki mówiącej’, co teraz nie możemy robić, trzymanie za ręce itp.”.

Z koniecznością trzymania dzieci w odległości sześciu stóp w każdej chwili, możliwość budowania ich umiejętności emocjonalnych i społecznych w klasie została zahamowana, mówi Claire.

Louann Redard jest mamą uczennicy pierwszej klasy, która zmaga się z tym. Córka Kenley uczy się zdalnie w tym roku w minisculej grupie dwóch 6-latków prowadzonej przez emerytowaną nauczycielkę zatrudnioną przez ich rodziców.

Przed pandemią Redard mówi, że jej córka była gadatliwą, szczęśliwą motylkiem społecznym. Ale w miesiącach od momentu, gdy COVID uderzył w USA, mała dziewczynka, znana z przytulania każdego, kogo spotkała, stała się nieśmiała i zaczęła chować się za rodzicami przy spotykaniu ludzi – nawet tych, których zna dobrze.

„[Ostatnio] spotkaliśmy lokalną kobietę, a Kenley nie powiedziała cześć, zakopała twarz we mnie i mocno mnie chwyciła, drgając i płacąc”, mówi Redard. „W końcu wyszła z tego, ale było to wyraźnie emocjonalnie wyczerpujące dla niej”.

„Czuję szczęście, że nie muszę jej wysyłać do szkoły”, kontynuuje Redard, „ale trudno też znaleźć sposoby na bezpieczną socjalizację. I ona smutkuje, że nie może przytulać przyjaciół… Boję się, że ta decyzja mogła wpłynąć na Kenley emocjonalnie w długim terminie. To walka, jaką ma każdy rodzic, z którym rozmawiam”.

Jakie objawy obserwować u dzieci

Regresja społeczna to powszechny znak, że dzieci tracą i miłość, i rozwój społeczny, który niesie dotyk, mówi Cook.

Jeśli martwisz się, że spędzanie całego czasu w odległości sześciu stóp od przyjaciół i rodziny ma wpływ, Cook sugeruje uważanie na następujące:

• Zwiększona podenerwowanie lub agresja: Dla mamy Tiffany Hagler-Geard z Hastings-on-Hudson, Nowy Jork, to był duży znak, że syn Charlie zmaga się. Szczęśliwy, luźny 3,5-letni chłopiec stał się podenerwowany, gdy widzi ludzi idących po chodniku, krzycząc „O nie! Ludzie! Uciekajcie!”
• Trudności z relaksacją lub uspokojeniem: Czy zauważyłeś wyraźny wzrost czasu, jaki dziecko potrzebuje na wyzdrowienie po zdenerwieniu? A może stare strategie radzenia sobie (głębokie oddychanie) przestały działać? To powszechne znaki, mówi Cook.
• Depresja, smutek lub po prostu bluesy: „To różne stopnie smutku związane z niespełnionymi potrzebami”, zauważa Cook. „Wiek Twojego dziecka determinuje, jak ‚wybuchną’. Młodsi dzieci tendują do agresywnego wybuchania przy depresji. Starsze mogą się wycofywać, ale też pokazywać wzrostne znaki gniewu/nieposłuszeństwa”.
• Zmiany we wzorcach jedzenia i snu: Z powodu COVID dzieci czują się jeszcze mniej w kontroli nad swoim życiem, mówi Cook. „Odmawiając snu lub jedzenia próbują odzyskać poczucie kontroli i uprawnienia”, wyjaśnia, „ale robi to kosztem zmniejszonego skupienia umysłowego i zdolności do samoregulacji”.

Reedy ostrzega, że może być trudne dla rodziców zauważyć te zmiany u własnych dzieci – zwłaszcza z coraz większą liczbą rodzin spędzających cały czas razem. Uwaga: „Choć rodzice mogą kochać swoje dzieci najbardziej, często nie są najskuteczniejsi w ocenie stanów psychicznych ich dziecka”.

Z tego powodu warto utrzymać otwartą komunikację z nauczycielem lub regularnym opiekunem dziecka o tych znakach i zmieniających się zachowaniach i nastrojach.

Jak pomóc i wspierać dzieci teraz

Jedną ważną rzeczą do zrobienia? Sprawdź własne lęki u drzwi. Jeśli zmagasz się z pandemią, to zrozumiałe, ale uważaj, by nie rzutować własnych uczuć na dzieci. Ważne, by dorośli zmagający się z problemami zdrowia psychicznego uzyskali pomoc, by nie przegapić sygnałów od dzieci, bo nie są w stanie być obiektywni.

Więc co możesz zrobić? Oto co sugerują eksperci:

• Sprawdź własne zdrowie psychiczne jako pierwsze. Jeśli potrzebujesz pomocy, uzyskaj ją. Dzieci potrzebują zdrowych rodziców i opiekunów.
• Baw się zmysłami. Cook mówi, że projekty z młodszymi dziećmi mogą daleko posunąć w zaspokajaniu ich potrzeb zmysłowych. Jej propozycje? „Kup pędzle (różne typy włosia itp.) i ‚maluj’ ramiona/nogi/brzuch dziecka pędzlami, prosząc, by opisały uczucie, jakie dostają od każdego pędzla”. Inny pomysł? „Nałóż do misek różne tekstury (pianka do golenia, ryż, fasola, zimne makarony, obrane winogrona itp.). Niech dziecko eksploruje miski, opisując doznania, jakie przeżywa”. To też aktywności, które, według Cook, stymulują nerw błędny, który wysyła nadmiar hormonów dobrego samopoczucia, gdy czujesz pozytywny dotyk.
• Stwórz zabawny sposób powitania dla ludzi w ich grupie, np. skomplikowane uścisk dłoni, uderzenie biodrami itp. „Czasem trudno dzieciom o przytulanki, więc stworzenie specjalnego uścisku może pomóc przebić emocjonalną biurokrację”, mówi Cook. Bonus? Śmiech wynikający z ukończenia tego skomplikowanego uścisku między Tobą a Twoim dzieckiem może być mile widzianym ulgą od stresu dla obojga.
• Nie skupiaj się wyłącznie na złym zachowaniu. Wybuchy mogą być znakiem traumy, ale nie są przyczyną. „Ten focus na zachowaniu może prowadzić do sublimacji, co skutkuje objawami pojawiającymi się w innych obszarach życia”, mówi Reedy. „Jak cięcie chwasta na powierzchni i widzenie, jak wyrasta w innym miejscu ogrodu”. Zamiast tego skup się na byciu tak obecnym, jak to możliwe, z dziećmi. „Leczniczym balsamem dla dziecka jest często słuchanie, zrozumienie, syntonia, a nawet dotyk”, wyjaśnia Reedy. „Te reakcje od rodzica dają dziecku poczucie dobrostanu i bezpieczeństwa”.
• Rozmawiaj o tym, co dzieje się w świecie. Kuszące jest ukrywanie strasznych rzeczy przed dziećmi, ale to może sprawić, że wszystko jest jeszcze straszniejsze, mówi Cook. „Gdy dzieci są informowane, czują się bardziej w kontroli”, mówi. „Daj dziecku znać, że brak spotkań zabaw i imprez nie ma nic wspólnego z nimi, ale z szerszym światem ogólnie”.
• Zaadoptuj zwierzaka. To może nie zadziałać dla każdej rodziny, ale badania pokazały pozytywny wpływ gładzenia psa lub kota i „uspokojenie, jakie to niesie zmęczonej duszy”, mówi Cook. Badania nawet wykazały, że gładzenie zwierząt może pomóc obniżyć tętno i ciśnienie krwi.
• Oferuj dodatkowe przytulanki i pocałunki. To może być trudne dla dorosłych, którzy czują się szczególnie napięci w pandemii. „Nawet przytulanie może być trudne niektóre dni, gdy nie masz już wewnętrznych zasobów”, mówi Cook. To nie czyni Cię złym rodzicem ani opiekunem. Czyni Cię ludźmi. Jeśli nie masz siły na duże, lepkie przytulanie, spróbuj wpleść więcej chwytania po plecach lub ściskania ramion, gdy mijasz obok nich.

Kiedy szukać profesjonalnej pomocy

Cook mówi, że rodzice muszą pamiętać, że zmiany są naturalne – my wszyscy uczymy się żyć w pandemie. Jednak oto niektóre znaki i zachowania u Twojego dziecka, które mogłyby uzasadnić zadzwonienie do pediatry, według Cook:

• Zmiany w stanach nastroju trwające ponad dwa tygodnie i zakłócające zdolność do wykonywania codziennych czynności.
• Zmiany apetytu gwałtownie powodujące znaczną utratę lub przyrost wagi.
• Zaniedbanie rytuałów higieny osobistej lub dodawanie skomplikowanych i/lub obsesyjnych nowych zachowań pielęgnacyjnych.
• Znaczące zmiany (więcej lub mniej) we wzorcach snu zakłócające zdolność do funkcjonowania w normalnych aktywnościach.
• Jakiekolwiek zachowania autodestrukcyjne.
• Jakiekolwiek wspomnienia, nawet luźne, o zabiciu siebie lub mówienie rzeczy typu: „świat byłby lepszy bez mnie”.