• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Pierwsze słowa dziecka – rozwój mowy

Pierwsze słowa dziecka – rozwój mowy

Opowiadanie dziecku o świecie

Zwyczaj narzucaj sobie opowiadanie dziecku, co robisz. Gdy jest czujna: „Teraz przełożę ci pieluchę. Najpierw zdjemy spodnie…”. Opisuj też to, co robi ona: „Patrz! Stoisz i trzymasz grzechotkę. Potrafisz ją potrząsnąć i zrobić muzykę? Brawo!” Twoja mowa przyciąga uwagę, ćwiczy umiejętności społeczne, pogłębia zrozumienie słów, kładzie fundamenty mówienia.

Więcej: Kiedy dzieci rozpoznają swoje imię?

Zabezpieczenie

Jeśli masz wątpliwości co do rozwoju mowy malucha, skonsultuj się z pediatrą.

Do 1 roku życia dziecko może mówić garstkę zrozumiałych słów: niekoniecznie tych, co dorośli, ale takich, które Ty rozpoznajesz jako mające konkretne znaczenie. Większość „mowy” w 12 mies. to nadal syllabowanie. Dziecko ćwiczy różne dźwięki, rytmy, intonacje. W drugim roku, zwłaszcza w drugiej połowie, rozwój mowy realnie przyspiesza.

Dziecko uczy się języka, słuchając Ciebie – i innych. Choć nie rozumie wszystkiego, chwycuje iskry znaczenia. Jeśli dużo z nim gadasz, zrozumie wiele słów zanim wypowie cokolwiek rozpoznawalnego. Gdy mówi pierwsze słowo/dwa, prawdopodobnie rozumie dziesiątki innych.

Ta luka między zrozumieniem a umiejętnością werbalną trwa przez lata przedszkolne. Dziecko rozumie znacznie więcej, niż potrafi powiedzieć. To głębsze zrozumienie napędza werbalizację. W komunikacji mało znaczy, że dziecko powtarza dźwięk słowa, jeśli nie rozumie – i Ty nie rozumiesz – co mówi. Eksperymenty z dźwiękami to część rozwoju, ale paplanie to nie język – to potrafi magnetofon.

Choć wiele dzieci mówi pierwsze słowa ok. 10–11 mies., nie martw się, jeśli Twoje nie mówi w pierwszym roku. Niektóre zaczynają w 14–15 mies.

O czym mówi Twoje dziecko?

Zauważyłeś, że gdy dziecko brulionowało w pierwszym roku, robiło to tylko, gdy było szczęśliwe. Gdy smutne/złe – płakało. To samo z pierwszymi słowami – na początku. Słowa odnoszą się tylko do rzeczy, które dziecko kocha, i używa ich tylko, gdy szczęśliwe. Nie to narzekające „Mamaaaa!” („Mamo, przyjdź, pilnie mnie potrzebuję”), ale radosne „Maaamaaa!” („Mamo, jak dobrze, że jesteś”).

Pierwszym słowem dziecko „nazywa” przedmiot. Niemowlęta (na wypadek, jakbyś nie zauważył w pierwszym roku) są całkowicie egocentryczne. Gdy zaczynają mówić, nazywają obiekty najważniejsze dla nich: ludzi i rzeczy, które je ekscytują, cieszą, sprawiają radość. Jak biblijny Adam, Twoje dziecko nazywa obiekty w swoim świecie.

Pierwsze kilkadziesiąt słów to Ty, inni ulubieni ludzie, ulubione zabawki, jedzenie. Ponieważ dotyczą widzialnych, namacalnych przedmiotów, pierwsze słowa to niemal wyłącznie rzeczowniki pospolite i nazwami własne: „mama”, „tata”, „piesek”, „but”, „pielucha”, „łyżka”, „kubek”, „jabłko”.

Niestety, pierwsze słowa są w „języku obcym” – dla Ciebie. Butelka to „pala”, grzechotka to „gib”. Trudniejsze, bo letnie dzieci nie widzą cnoty w konsekwencji znaczenia. Butelka, co była „pala” tydzień temu, dziś „gama”. Grzechotka teraz „mim”. W kilku tygodniach nazwy staną się stałe: mim to mim to mim (przeprosiny Gertrudzie Stein).

Nie ma znaczenia, że dziecko nie nazywa łopaty łopatą – ani butelki butelką. Jeśli rozumiesz, co znaczy, to jest język! Skomunikowała pomysł głosem.

Możesz oczekiwać strumienia słów po pierwszym. Ale dziecko uczy się nowych wolno przez kolejne miesiące. Do ok. 20 mies. uczy się zaledwie kilku nowych słów miesięcznie. Zasób ok. 30–40 słów. Głównie rzeczowniki i proste zwroty: „cześć”, „pa pa”, „nocka nocka”, a nawet – błogosławieństwo – „dziękuję”. Ale w słownictwie pojawią się dwa kamienie milowe rozwoju osobowości: „nie!” i „moje!”.

Ok. 20 mies. słownictwo drastycznie rośnie. Może uczyć się nowego słowa prawie codziennie. Naturalnie wciąż skupione na najważniejszych rzeczach: częściach ciała, łóżeczku, zabawkach, przedmiotach w pokoju.

Rozmowa z dzieckiem – koniec z „gadką”

Jeśli chcesz pomóc jednorocznemu dziecku opanować niuanse trudnego języka i nauczyć się mówić, musisz zrobić tylko dwie rzeczy: gadać z dzieckiem i go słuchać.

Po pierwsze: rozmawiaj z dzieckiem tête-à-tête. Naucz się znacznie więcej z bezpośredniej rozmowy niż śledząc rozmowę, która go nie dotyczy.

Bo dziecko najlepiej zna Ciebie, nauka języka od Ciebie – głównego opiekuna – pójdzie szybciej. Rozpoznało Twój sposób mówienia: tony, iniekcje, mimikę. Mów naturalnie i jasno w obecności dziecka i do dziecka.

Dziecko też potrzebuje Twojego tłumaczenia. To więcej niż mówienie innym, co powiedziało – to mówienie jemu, co inni mówią. Z pewnością lepiej zrozumiesz jego początkowe próby. Ale pamiętaj: dziecko zrozumie Twoją mowę lepiej niż cudzoziemca. Pomóż zinterpretować, co inni chcą przekazać dziecku.

Gdy rozmawiasz z rocznym dzieckiem, trzymaj się teraźniejszości jak to możliwe. Pamięć nie jest jego mocną stroną. Fakt: letnie dziecko ma minimalną lub zerową zdolność zrozumienia przeszłości lub przyszłości. Mówienie o tym, co dzieje się teraz („Wow! Samolot. Patrz w górę, Sam. To samolot.”) pozwala stworzyć znaczące powiązania między tym, co widzi/słyszy/dotyka, a tym, co mówisz. Łączenie słów z jednoczesnymi percepkcjami/działaniami daje głębsze zrozumienie języka.

Stawiaj na nazywanie rzeczy imionami tak często, jak się da. Używaj rzeczowników (butelka, auto, mama, tata, lalka, kubek, nos) i unikaj zaimków. Nieokreślone i ciągle zmienne znaczenie zaimka dezorientuje niemowlęta. „To” to chyba najczęstsze słowo w angielskim, ale pomyśl, co w głowie rocznego dziecka: hmm, „to” teraz piłka; minutę temu „to” to łyżka; dwie minuty temu „to” to grzechotka. Albo „oni” to książki, a myślałem, że „oni” to babcia i dziadek.

Zaimki osobowe jeszcze bardziej mylą. Dla słuchacza „ty” = ja, „ja” = ty. Ale „ja” to też partner, który to powiedział chwilę temu. A „ty” to też partner, bo dziecko usłyszało Cię mówiącego z partnerem tym słowem. (To pomyłka może jawić się, gdy dziecko zacznie używać zaimków. Wiele małych dzieci zamienia je, mówiąc o swoich rzeczach jako „twoje” a o Twoich „moje”/„moja”).

Dlatego używaj rzeczowników i imion zamiast zaimków. „Mama szuka łyżki Iana” znaczy dla dziecka więcej niż „Gdzie to?” czy „Gdzie twoja łyżka?”. Mów w pełnych zdaniach – dziecko wyłapie dźwięki, które powtarzają się: „Jak się ma pielucha Mikeya? Czy pielucha mokra?” „O, twoja pielucha smierdzi!” „Czas zmienić pieluchę Mikeya.” „Teraz tata zdjmie pieluchę.” „Oto nowa pielucha.” „Zakładamy twoją pieluchę.” „Teraz twoja pielucha sucha i szczelna.” Jeśli usłyszy słowo wystarczająco często, skojarzy ten dźwięk z wspólnym elementem okazji. Pamiętaj: dziecko uwaśnie słucha, by tworzyć związki.